Ο σύγχρονος άνθρωπος

 


Το «εν έτει 2021» αποτελεί μια υπερβολή. Μπορεί κάποιος να βάλει όποιον τετραψήφιο ή τριψήφιο αριθμό θέλει -το αποτέλεσμα, πάλι, θα είναι το ίδιο. Μπορεί να φανταστεί κάποιος τον Όμηρο να μονολογεί, πριν 2.800 χρόνια, «μα είναι δυνατόν να συμβαίνουν τέτοια πράγματα», όταν έμαθε τον καβγά του Αγαμέμνονα με τον Αχιλλέα για τη Χρυσηίδα και τη Βρισηίδα. Θα ήταν εφικτό να δούμε τον Πλάτωνα να λέει, «ΟΚ, έχουμε φτάσει στην κορυφή της πνευματικής διαύγειάς μας ως είδους, αλλά μήπως να μας δούμε και ως οντότητες;» και πάει λέγοντας.

Ο σύγχρονος άνθρωπος είναι κάθε άνθρωπος: εκείνος που άκουσε την «Αΐντα» για πρώτη φορά στη Βιέννη και πραγματικά θεώρησε ότι τέτοια στιγμή, συμμετρίας, αρμονίας και ευφυΐας σε ένα κράμα περισσότερο από ελκυστικό, το είδος του δεν πρόκειται να ξαναζήσει. Όλοι έχουν δίκιο και ουδείς έχει. Ο άνθρωπος ήταν πάντα σύγχρονος ή δεν ήταν ποτέ.

Αναρωτιέμαι πώς θα γίνει να μεταφερθεί η ιστορία μας σε 300 χρόνια, ώστε κάποιοι από τους ιστοριοδίφες να έχουν και αυτήν την εποχή να ασχολούνται. Ο κορονοϊός, είμαι πεπεισμένος, δεν πρόκειται να έχει την ίδια δυναμική με την ισπανική γρίπη, διότι δεν είναι ακριβώς θεριστής και οι ανατροπές που θα φέρει στα ψυχολογικά χούγια μας επηρεάζουν εμάς τους ίδιους περισσότερο από το μελλοντικό άνθρωπο. Δημιουργούν ένα πλαίσιο κίνησης που αφορά κυρίως στην προγονική μνήμη και αφορά στη συμπεριφορά, αλλά δεν θα γινόταν να εξαχθεί το ακριβώς πότε άλλαξαν τα πράγματα, θα ήταν αδύνατον. Ουδείς μπορεί να αναγνωρίσει το καπάκωμα που οδηγεί στην ψυχολογική λήθη.

Ο συγχρονισμός απαιτεί τέλος, όχι κατά μόνας αλλά, ομαδόν. Δηλαδή για να είναι σύγχρονος ένας άνθρωπος και να υπάρχει η επίγνωση ότι τώρα, εδώ που βρισκόμαστε, ο κόσμος έχει φτάσει στο πικ του, πρέπει να εγγυηθεί κάποιος ότι κάποτε το είδος θα εξαφανιστεί, κάτι που φαντάζει χλωμό, ειδικά στην αναγνώριση ότι γενιές και γενιές ζουν και πρόκειται να ζήσουν με τα καταστήματα στις γειτονιές τους να γκρεμίζονται και να ξαναφτιάχνονται, να αλλάζουν και να εγκαταλείπονται, αλλά ούτε μέρα χωρίς Coca Cola. Μόνο το τέλος μιας δυναστείας την καθιστά τέτοια. Κι αν η αρχή για τον δυτικό κόσμο είναι κάπως σαφής, ο 5ος π.Χ. αιώνας και η Κλασική Εποχή, το τέλος του δεν συνεπάγεται τέλος. Δεν υπάρχει οποιαδήποτε συνθήκη που να δηλοί ότι οι τέμνουσες στο δυτικό κόσμο θα φτιάξουν έναν άνθρωπο τόσο σύγχρονο, ώστε να παραμείνει σύγχρονος όσες κι αν είναι οι συγκυρίες, όσοι κι αν είναι εκείνοι που θα προσπαθήσουν να τον αλλάξουν.  

Η σεμνότητα προφανώς λείπει. Κοιμάσαι ένα βράδυ και το πρωί, που ανοίγεις τα μάτια σου, είσαι παρωχημένος. Το κύμα της νεότητας σε έχει ξεβράσει. Οι άλλοτε πρωτότυπες ιδέες τώρα, αν είσαι τυχερός μόνο, ρέπουν προς τον πουριτανισμό. Αλλά η ταχύτητα είναι μία. Αν κάποιος πηγαίνει πιο βιαστικά από κάποιον άλλον, συμβαίνει μόνο για να υπαναχωρήσει, σε κάποιο σημείο της πλούσιας από λαχάνιασμα και βαθιές ανάσες διαδρομής, μόνο και μόνο για να συμβαδίσουν.

Το ζήτημα με τις παρενοχλήσεις αφορά ακριβώς σε αυτό το πεδίο. Είναι μια κατάσταση την οποία δεν πρέπει να εξετάσουμε λογικά. Ακριβώς όπως δεν εξετάζαμε λογικά τόσα χρόνια τον παραλογισμό της υπακοής και αυτού του εξοργιστικού ψευδεπίγραφου ανωτερότητας, μόνο και μόνο επειδή τον βρήκαμε να μας περιμένει. Ακριβώς όπως δεν εξετάζουμε ότι το μαύρο είναι «κακό χρώμα», ότι η ερωτική τάση είναι «μία», ότι ο τρόπος να δουλεύεις για να προσφέρεις είναι αδιέξοδο. Οι περισσότεροι από εμάς αρκεστήκαμε στο «γιατί έτσι», ως πρόλογο, σε ερωτήσεις που δεν έγιναν ή, αν έγιναν, αναχαιτίστηκαν με έναν τρόπο στο όριο του αυταρχικού, έτσι, για να πιάσουμε το νόημα. Αν κάποιος νοσταλγεί μια τέτοια κατάσταση, επειδή την θεωρούσε ιδεατή, μαζί του, αλλά ας μείνει στο πεδίο της νοσταλγίας και όχι της αναβίωσης. Τώρα δεν θα μας πείτε τι μας ενοχλεί. Είμαι βέβαιος ότι όποια ομολογία, όποια καταγγελία, δεν συμβαίνει για να λύσει ένα πρόβλημα: είναι η κραυγή για μία ολόκληρη κατάσταση και επιδιώκεται, όχι η επίλυσή της αλλά, η καταστροφή της. Το χρηστόν.

Έτσι, στο ίδιο μήκος κύματος με το αμέσως προηγούμενο κείμενο, νιώθω ότι δεν πρέπει να βρίσκουμε ερωτήσεις να κάνουμε και δεν χρειάζεται να απαντάμε στις ερωτήσεις που γίνονται. Οι άνθρωποι ξαφνικά βιάζονται διότι η καταπίεση λειτουργεί με αυτόν τον τρόπο όταν παύει, είναι αναλογική η εξωτερίκευση. Και ναι, έχω ακούσει κι εγώ ότι ο Αλέκος Αλεξανδράκης μούρνταρε στις συμπρωταγωνίστριές του στα καμαρίνια και, το κυριότερο, έχω απολαύσει με τη φαντασία μου την εικόνα, ιδίως διότι η συναίνεση ήταν φυσιολογικό επακόλουθο και δεν συζητείτο. Το ξανάγραψα: Για να φτιαχτεί ένα νέο είδος συμπεριφοράς σε αυτήν τη συνθήκη, πρέπει να παραβλεφθούν ακόμα και τα ποζέρια, το φαίνεσθαι, πρέπει να θεωρηθεί λογικό το «δρυός πεσούσης». Ο χώρος που θα δοθεί είναι πολύτιμος και για να υπάρξει αυτός ο χώρος πρέπει να πετάξουμε την παλιατζούρα.

Ο σύγχρονος άνθρωπος Ο σύγχρονος άνθρωπος Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 8:15 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.