Με πολεμικούς όρους

Μπορεί οι αντιδραστικοί να έχουν δίκιο όταν επισημαίνουν τα γενικότερα προβλήματα που δεν αντιμετωπίσαμε ως ευαίσθητα όντα και τώρα ο κορονοϊός μάς απασχολεί ως ένα πρόβλημα το οποίο ουσιαστικά φέρνει την ασθενή φύση μας στο φως, ωστόσο είναι η πρώτη φορά, πιθανότατα στην ιστορία, που η πρώτη σκέψη που κάνει κάποιος το πρωί στην Ελλάδα είναι ίδια με εκείνη που γίνεται κάπου στην Τεχεράνη. Που η προσοχή που δίνει ένας επιβάτης στο Πεκίνο είναι ανάλογη με εκείνη στην οποία επιδίδεται ο υπάλληλος μεγάλης εταιρείας κατασκευής ραγών τρένου στην Τεργέστη.


Είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που το πρόβλημα είναι κοινό. Ακόμα και στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, αρκετές ήταν οι χώρες που δεν τις αφορούσε. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, επί παραδείγματι, δεν είχαν λόγο για πέντε χρόνια να συμμετέχουν σε αυτόν και το έκαναν μόνο όταν ήταν ώρα να γίνουν εκλογές. Τότε συνέβη επειδή ο Φραγκλίνος Ρούζβελτ, Πρόεδρος των ΗΠΑ, θέλησε να εκμαιεύσει την τρίτη θητεία του και προκάλεσε, ουσιαστικά, το Περλ Χάρμπορ. Το ίδιο συνέβη και με τους Ιάπωνες, ενώ η Αφρική αποτέλεσε συμμετέχουσα μόνο υπό την έννοια του μέρους. Η κατάρρευση των Γερμανών ξεκίνησε με την ήττα στο Ελ Αλαμέιν και την περίφημη δήλωση που αποδίδεται στον Γουίνστον Τσόρτσιλ, δηλαδή ότι «πριν το Ελ Αλαμέιν δεν είχαμε καμία νίκη, ύστερα δεν είχαμε καμία ήττα».

Οι αναφορές στους πολέμους δεν είναι τυχαίες. Μιλάμε για μία ασθένεια με πολεμικούς όρους. Αφορά σε απομόνωση, κλείσιμο των εργασιών, λουκέτο των τροφοδοτικών μονάδων, των χώρων διασκέδασης. Σε λίγες μέρες, όπως όλα δείχνουν, θα αναγκαστούμε να μείνουμε κλεισμένοι στα σπίτια μας για τουλάχιστον δύο εβδομάδες. Κι αυτό επιβάλλεται. Προφανώς, είναι αναγκαίο να συμβεί κατ’ αυτόν τον τρόπο, όμως αυτόν δεν σημαίνει ότι δεν αποτελεί ήττα πασιφανή των ανθρώπινων δικαιωμάτων. Περισσότερο, όμως, θα αποτελέσει ήττα της ελεύθερης αγοράς, αυτού που αποκαλούμε «ελεύθερος κόσμος» και «δυτικός πολιτισμός».

Οι πολεμικοί όροι είναι συνώνυμο με τους όρους της αγοράς. Τούτη η ασθένεια μοιάζει ουδόλως με αρρώστια. Δεν είναι σαν τον καρκίνο, για τον οποίο υπάρχει ανησυχία, αλλά δεν αφορά σε όλους μας κάθε δεδομένη χρονική στιγμή. Δεν είναι όπως το AIDS, το οποίο ήταν σοκαριστικό για να αντιληφθούμε τη ματαιότητα της ανθρώπινης φύσης. Είναι κάτι πρωτόγνωρο, κάτι που μοιάζει να έχει φτιαχτεί από ανθρώπινο χέρι. Αυτή η σκέψη δεν με έχει εγκαταλείψει εδώ και σχεδόν μισό μήνα. Δεν υπάρχει τύχη στη συγκεκριμένη ασθένεια. Κυρίως στην έλλειψή της.

Τι σημαίνει έλλειψη; Παύση εργασιών. Πέρα από τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κόσμος στο ψυχολογικό και το ηθικό πεδίο, παραμένοντας στο σπίτι του, η παύση εργασιών θα σημάνει μόνιμη διακοπή. Επίσης, θα βγει το συμπέρασμα, ίσως αβίαστο αλλά και πάλι, ότι αυτό που λέμε ελεύθερη αγορά στέκεται σε ίνα μη ορατή από ανθρώπινο μάτι. Δεν είναι δυνατόν να θεωρείς αληθή όλα τα δημοσιεύματα για τον ιό, ωστόσο ο τίτλος «ο πιο ισχυρός υπολογιστής του κόσμου απέναντι στον ιό» με έπιασε. Ακριβώς όπως εκείνη η φράση που αποδίδεται στον Αϊνστάιν, για το πώς θα γίνει ο Γ’ Παγκόσμιος Πόλεμος και πώς ο Τέταρτος. 

Και σκέφτεσαι ότι θα σου λείψουν οι άνθρωποί σου: εκείνοι που βλέπεις, αλλά ακόμα και αυτοί με τους οποίους δεν ανταμώνεις αλλά είχες κάθε δικαίωμα να δεις. Η ρήξη θα είναι πολυμέτωπη. Θα σε αφορά πρακτικά, υλικά, υπαρξιακά, νοητικά,

Αυτό που αναρωτιόμουν, όμως, βλέποντας τον τρελό ήλιο της Παρασκευής να φωτίζει τον κόσμο, είναι τι έχουμε να χάσουμε. Πριν μία πενταετία, οι περισσότεροι από εμάς, με αποκλειστική ευθύνη μας, είχαμε βρεθεί να επιζητούμε αυτήν την κατάσταση, ωστόσο τότε το δέλεαρ ήταν η ελευθερία, η έλλειψη εξάρτησης προϊόντος του χρόνου και με την επίγνωση ότι θα ταλαιπωρούμασταν. Τώρα δεν έχουμε ερωτηθεί για αυτήν τη βασανιστική υποψία, ότι η μάχη που εκτυλίσσεται είναι πιθανώς η τελική και μία ήττα θα ήταν καταδικαστική. Είναι φυσικά μία απαισιόδοξη ματιά, ωστόσο δεν είναι απαραίτητο να λογίζεται ως τέτοια στην ούγια. Τουλάχιστον, στο ανοιξιάτικο μοτίβο αυτών των ημερών.

Εξαρτάται, υποθέτω, από τα αντισώματα. Θα είναι άσχημο, αλλά όπως είπε και ο Ζαν Πολ Σαρτρ, «μπορεί η εποχή που ζούμε να μην είναι η ιδανική, αλλά είναι αυτή που ζούμε». Όσον αφορά στην ανεμελιά, που την χάσαμε οριστικά επειδή δεν ήμαστε αρκετά φρόνιμοι ώστε να την ζήσουμε σε σωστές δόσεις, όταν μπορούσαμε, το άθροισμα των ανθρώπινων πράξεων, τελικά, έμπλεο σε μνήμη και αντανακλαστικά, είναι ένα πλάσμα άψυχο και ασυναίσθητο. Δεν μπορείς να βασίζεσαι στις χρονικές πιθανότητες για να διεκδικείς κάτι που μόνο αν το εξασκήσεις γίνεται να το βιώσεις. 
Με πολεμικούς όρους Με πολεμικούς όρους Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 11:15 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.