Νώλης, η γέννηση



Ο μακαρίτης ο πατέρας μου πολύ αγαπούσε τον Νώλη. Από τη συμπεριφορά του στο σπίτι ήταν συναισθηματικά δεμένος μαζί του ανιδιοτελώς.
Δεν ήταν πρωτότυπο, καθώς οι περισσότεροι (αν όχι όλοι) της γενιάς του και της αμέσως επόμενης, όταν αποθεραπεύτηκαν της ασθένειας των φιλοδοξιών, βρήκαν στον Μανώλη Γλέζο τον αρχιερέα της εξομολόγησης. Της σιωπηρής εξομολόγησης. Ήταν ένα κινούμενο άγαλμα, το οποίο έσωζε την ψυχή τους. Γίνονταν κάτι σπάνιο: άδολα και ειλικρινά χαρούμενοι.

Το άγαλμα συμβολίζει την αθανασία. Όταν κάποιος γίνεται άγαλμα, όταν το όνομα κάποιου δίνεται σε μία πλατεία -όπως συνέβη την τελευταία φορά που τον είδα και του ζήτησα συνέντευξη, τις αρχές του (υπέροχου) καλοκαιριού του 2016- η αθανασία του δεν εξασφαλίζεται μόνο στις μνήμες των ανθρώπων με τους οποίους συγχρωτίστηκε και οι οποίοι, λιγότερο με την αφήγηση και περισσότερο με το δάγκωμα των χειλιών, το γούρλωμα των ματιών, το πάθος που έβγαινε κατευθείαν από το διάφραγμα και νόμιζες ότι αυτοβούλως έφτυνε λέξεις που έμοιαζαν με συναισθηματική χιονοστιβάδα, χωρίς καν να περάσουν από το στόμα, τον τίμησαν, τον τιμούν και θα συνεχίσουν να τον τιμούν ως τα δικά τους στερνά, αλλά και κοινωνικά. Το όνομά του γίνεται τόπος, ο οποίος θα δημιουργεί απορία σε οκτώ και δώδεκα γενεές από τώρα και ακόμα και στο ξεθύμασμα της αφήγησης θα υπάρχει και θα αιωρείται αενάως και ατέρμονα.

Η πολιτική δραστηριότητα του Νώλη ήταν προφανώς υπερκομματική, κατέστη υπέρ και αντί πολεμική. Ως το τέλος της ζωής του ήταν αντιδραστικός σε κάθε είδος αρτηριοσκλήρωσης, σε οποιονδήποτε κουλτουριάρη καταντούσε, αισθανόμενος προοδευτικός, ένα μνημείο συντηρητικότητας, λησμονώντας την αρετή του ανθρωπισμού και του δικαιώματος της οντότητας να καθορίζει η ίδια (και μόνον) τον ηθικό προσανατολισμό της, δίχως να του δίνει τη διάσταση θέσφατος. Η μάχη του για ζωή, δηλαδή τα τελευταία του, επίσης υπήρξε αξιομνημόνευτη. Από το τελευταίο κείμενό μου γι’ αυτόν έχουν παρέλθει σχεδόν τέσσερις μήνες. Ήταν τότε που έκανε εισαγωγή στο ΝΙΜΤΣ και που μου είπαν (και ήταν σαν να το ακούω για πρώτη φορά, σαν αυτός ο υπολογισμός να μη με αφορούσε πριν) ότι ήταν 97 ετών.

Βεβαίως, ο θάνατός του αυτές τις μέρες ενέχει εντόνως το στοιχείο του σαρκασμού, καθώς παρεισφρέει στις φριχτές σκέψεις για το τι θα τρώμε, κατά τα ειωθότα. Οι επόμενες ώρες και μέρες πρόκειται να εντατικοποιήσουν αυτήν τη λεπτή ίνα που χωρίζει τη λογική από την παραφροσύνη, καθώς αλλιώς θα φανταζόμασταν όχι μόνο την απώλειά του, αλλά και τις δικές μας συνάξεις που επρόκειτο να αποτίνουν ένα μεγαλειώδη φόρο τιμής, όπως συμβαίνει οσάκις αισθανόμαστε σμικρυμένοι απέναντι στο Σύμπαν. Αυτές οι μέρες που θα αποτελούσαν εθνική υπόθεση, εθνικό πένθος, εθνική γιορτή, θα περάσουν με την καθεστηκυία απόσταση και τις προβλεπόμενες διαδρομές, τον καθιερωμένο φόβο και τη γενική σωφροσύνη απέναντι στην επικίνδυνη κατάσταση.

Δεν θα αποτεθούν τα πρεπά στο διαχρονικό ήρωα διαδοχικών εποχών, δεν θα επαινεθεί παρά μόνο εξ αποστάσεως και μέσα από καλώδια και δορυφόρους, από την άλλη μεριά κάνοντας κράτει σε μία τόσο σημαντική εν δυνάμει παρουσία, ειδικά μέσα από την τελική απουσία, δεν υποβαθμίζεται ο θάνατος ενός τόσο μεγάλου σκέτο. Τουναντίον, αναβαθμίζεται, καθώς ως συστατικό υπενθυμίζει το δικαίωμα στη ζωή και τον αντικειμενικό σεβασμό που ο Νώλης της Δημοκρατίας λάμβανε από όλους, πολιτικούς «εχθρούς» και «φίλους», προβαίνοντας σε διαβήματα που θα ήσουν βέβαιος ότι ήταν σκαλισμένα σε ονειρόγραμμα και υπηρετώντας έως εσχάτων το μαοϊκό «όταν θέλεις μπορείς». 

Διότι ο Νώλης, ως Εν, ζούσε με τη σύμφυτη ιδιότητα του πολλαπλασιασμού, βιούσε και βιοί ως χαρακτηρισμός υπεράνω μέτρων και σταθμών. Έμοιαζε η εξαίρεση σε κάθε γνώμη.

Και ο θάνατός του στα 97,5 του, αφού γεννήθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου 1922, δεν αλλάζει το σαφές. Στην ερώτηση από πού κατάγεσαι και τα λίγα δευτερόλεπτα απορίας μετά την απάντηση, το «χωριό του Μανώλη Γλέζου» είναι η πιο ασφαλής δικλίδα για την προσεγγιστική κατανόηση (η οποία, όπως και να έχει, δεν μπορεί να αναδείξει μια ομορφιά σχεδόν ανυπόφορη). Είναι η ρίζα ενός ανθρώπου που απέκτησε παγκόσμια υπηκοότητα, επειδή έκανε κάθε έδαφος να μοιάζει με το σπίτι του. Να ζούμε να τον θυμόμαστε.  

Νώλης, η γέννηση Νώλης, η γέννηση Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:11 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.