Η αφιλτράριστη και εκ των έσω τέχνη




Η ανυστεροβουλία είναι είδος προς εξαφάνιση και οι κυνηγοί προσπαθούν να σκοτώσουν τα τελευταία πλάσματα που ανήκουν σε αυτήν.
Στην τέχνη, δε, η επικράτηση της έλλειψής της έχει αλλοιώσει το σύστημα ηθικών αξιών που ο άνθρωπος εγκαθίδρυσε για να θέτει όρια στον εαυτό του και να κάνει τη ζωή του ευκολότερη.

Ευκολότερη για ό,τι είναι πεπεισμένος πως είναι σωστό και λάθος να κάνει, κάτι για να ακολουθεί πιστά ακόμα κι όταν ο κόσμος όλος ισχυρίζεται το αντίθετο. Ακόμα κι αν προκύπτουν νέα ζητήματα, ηθικολογικά αυτήν τη φορά, τα οποία σφετερίζονται οι επικαλούντες το συναίσθημα, η λογική που διέπει το ψυχικό ρεύμα είναι απαραίτητο να παραμείνει άφθαρτη.

Τούτο δεν είναι εφικτό να συμβαίνει μόνο με την ονειροπόληση, για την ακρίβεια είναι ο ρεαλισμός που το στερεώνει, τινί τρόπω, ως σχήμα που είναι εμφανές. Το ηθικό κομμάτι είναι μείζον και η αξία που του αποδίδεται είναι ελάχιστη μπροστά στον πόθο της δημιουργίας. Όμως μόνο μέσω αυτού η εξωστρέφεια, είτε πρόκειται για λέξεις είτε για ερμηνεία είτε για γραμμές και εικόνες, δεν αποκτά σηπτική διάσταση και δεν απελπίζει το δράστη, ο οποίος, παρασυρμένος από την ιδιαιτερότητά του, που δεν είναι άλλη από τον τρόπο που βλέπει τον κόσμο, δεν νιώθει αναγκασμένος να υπακούει σε ό,τι του πρεσβεύει το ίδιο το περίγραμμα της ύπαρξής του. Όμως χρειάζεται. Είναι απαραίτητο.

Διότι η υποχώρηση έρχεται και σε βρίσκει. Είναι ενόχληση. Κάποια στιγμή θα βρεθείς είτε να κάνεις έκπτωση ή, για να μη μειώσεις την αξία της ίδιας της εργασίας, να βάλεις τον εαυτό σου σε δεύτερο πλάνο. Ακόμη τα μάγουλα κοκκινίζουν και η αμηχανία ενυπάρχει όταν αναλογίζεσαι τα μέσα που θα μπορούσες να χρησιμοποιήσεις για να φτάσεις σε έναν προορισμό που είσαι βέβαιος ότι τον αξίζεις. Και γι’ αυτό αποκλείεται να τα χρησιμοποιήσεις, αφού υπάγεσαι στη μαθηματική εξίσωση. Θα ήταν μία μουτζούρα για τη συνείδησή σου, τουλάχιστον προλεκτικά, αφού το ίδιο το συνειδητό λειτουργεί ως καθαρτήριο αμαρτιών, εν πάση περιπτώσει ως να σε τσιγκλίσει το ασυνείδητο.

Η σύγχρονη τέχνη αναδεικνύει τη μουτζούρα στο περιγραμματικό πλαίσιο, μία κακογραφία που επεκτείνεται πια στην αγορά. Μία μπανάνα σε έναν τοίχο γίνεται η καταστροφή όλων εκείνων που δεν έχουν σκοπό να οικειοποιηθούν τους γκαλερίστικους νόμους και το καρκίνωμα των ατζέντηδων, οι οποίοι εξουσιάζουν τον καλλιτεχνικό κόσμο παρουσιάζοντας για τέχνη μία γαβάθα. Με τα αναπότρεπτα και ανεπίτρεπτα τετριμμένα, «ό,τι κάνει κάποιος είναι τέχνη», «τέχνη είναι ό,τι νομίζεις εσύ πως είναι», δεν καταστρέφεται μόνο το πνεύμα, αλλά προσδιορίζεται και ένα κακόβουλο λογισμικό.

Πάλι, από ένα παραθυράκι που ίσα χωρά μισή ντουζίνα ακτίνες, υπάρχει ένα αισθητήριο, το οποίο, βεβαίως, χορεύει τη Μασκαράτα του Χατσατουριάν με τον κίνδυνο στην απάτη και, εν τέλει, την προσωπική έκθεση που είναι το κριτήριο του εαυτού μας, δηλαδή να μη νιώθουμε βλάκες.

Με αυτό απλώς συμβολίζεται ο αγώνας για να καταλάβεις τι είναι αυθεντικό και αυθόρμητο και τι όχι. Το κίνητρο, αν δεν προϋποθέτει έγκλημα, είναι πάντα ευπρόσδεκτο, τουναντίον, όμως, είναι το ποιόν του δημιουργού που σου επιτρέπει να πλησιάσεις λίγο περισσότερο, για να διαπιστώσεις αν αυτό που ευδοκιμεί ως αποτύπωμα ματαιοδοξίας και αθανασίας πηγάζει από τη συνάντηση του διαφράγματος με το μυαλό. Ή αν, ως καρικατούρα μίας πνευματικότητας που ουδόλως δικαιούται και που αποκλείεται να κατακτήσει, ο δημιουργός υποκινείται από εξωγενείς παράγοντες, που αφορούν μόνον στην επιτυχία και την καταξίωση, αυτήν τη φορά όχι τινί αλλά, παντί τρόπω.

Τούτη είναι η αληθινή μάχη, κατά την οποία οι νόμοι ευγενείας και συμπεριφοράς (η μόνη μορφή καλοσύνης που απαντάται στην ηλικία μου, μαζί με το φόβο να μην ακούσεις κάτι που θα σε στοιχειώσει) δεν σου επιτρέπουν να δείχνεις την περιφρόνησή σου στους αντιγραφείς, εκείνους που ξεσηκώνουν στίχους ποιητών και τσιτάτα του Έσε, που παπαγαλίζουν πληροφορίες για ρεύματα, που μιλούν σαν αγνοί ιστορικοί, πολιτικοί, δηλαδή καταστάσεις που δεν έχουν σχέση με την πραγματική ζωή, εκείνη στην οποία το ρεύμα προκύπτει άδολα από την έκκριση.

Ο αναγνώστης έχει παρατηρήσει ότι υπάρχουν εικόνες που δείχνουν ζωγραφικό έργο ανάμεσα σε κάθε παράγραφο. Δεν θα μπορούσα ποτέ να κατανοήσω την αρχή της γεωμετρίας, εκπέμπουσα από έναν πίνακα ζωγραφικής. Αυτό, όμως, που θα μπορούσα να συμπεράνω για τον τον Ευθύμη Μόσχο, το δημιουργό, είναι ότι δεν υποκινείται από το να είναι μέρος της τέχνης για να την επιτυγχάνει.

Οι πληροφορίες είναι ασαφείς, αλλά και, ακόμα καλύτερα, αχρείαστες: από εκθέσεις στην Αθήνα ως και το Λονδίνο, η έξωθεν καλή μαρτυρία το περισσότερο που μπορεί να προσφέρει είναι ευφορία, η οποία εξατμίζεται το επόμενο πρωί. Αυτό που αποκλείεται να εξατμιστεί, όμως, είναι η αναζήτηση του θέματος μέσα από την ταυτότητα του δράστη και όχι από τους κανόνες που ορίζει η αγορά. Σίγουρα, υπάρχει η αναγκαιότητα της εμφάνισης και η ελπίδα της αναγνώρισης, ώστε μέσω αυτών να οριστεί το ευ ζην. Ο υπογράφων δεν θα ήταν δυστυχής αν δεν αναγιγνώσκονταν τα κείμενά του, αλλά ασφαλώς και η δημοσίευσή τους προϋποθέτει το κυνήγι της ευαρέσκειας, μαζί με την τόνωση από όποια επίδραση. Ο ζωγράφος, ο άνθρωπος που στέκεται μπροστά στο χαρτί πασχίζοντας να μετουσιώσει την ιδέα σε εικόνα, προσιδιάζει σε χομπίστα, αλλά απέχει. Μόνο, όμως, οι χομπίστες θα μπορούσαν να ζητήσουν ανερυθρίαστα μία γρήγορη αναγνώριση, η οποία δεν στέκει ως στόχο και επιθυμία.

Είναι, ωστόσο, το βάσανο και το αδόκητο μαρτύριο της κενής ώρας που υποπτέυομαι ότι κάνει κάποιος να τοποθετήσει μία γραμμή που διαφοροποιεί την κατάσταση, η ελαχιστοποίηση του «δεν βαριέσαι» ως πραγματική πραγματικότητα, λίγο πριν αφήσει το μολύβι κάτω, το οποίο, όμως, στα νανοσεκόντ που η δήθεν στιβαρή απόφαση πάει να γίνει πράξη, νιώθει ακόμα περισσότερη πίεση από τα δάχτυλα, ένα υπερεπείγον «όχι τώρα», που βρίσκει την εφαρμογή του σε ό,τι τελικά είναι, όχι απαραιτήτως η τελειοποίηση αλλά, η πραγμάτωση και τελικά η ολοκλήρωση.

Κι αν το προφανές, ότι όντως απευθύνεται σε κάποιον και ότι η επιτυχία εξαρτάται από παράγοντες αφάνταστους την ώρα της δημιουργίας του γεννά έξαψη, η μόνη έξαψη κατά τη διάρκεια της εξάπλωσης της ιδέας είναι το κλείδωμα στο βαθύτερο εαυτό.

Η δική μου ρομαντική περίοδος, κατά την οποία ήμουν σίγουρος για όσα ζούσα και σκεφτόμουν έχει περάσει ανεπιστρεπτί, αλλά αν επανερχόταν θα μπορούσα να δηλώσω δίχως φόβος σίγουρος για το ανόθευτο και την αθωότητα των έργων. Σε συνδυασμό, βεβαίως, με την απαραίτητη δεξιότητα, το όπλο που όταν στραφεί προς τον κάτοχό του τον βγάζει από τα ωκεάνια νερά του ερασιτεχνισμού για να τον ρίξει στο βαλτότοπο του κέρδους, όπως κι αν αποτυπώνεται αυτό.

Η αφιλτράριστη και εκ των έσω τέχνη Η αφιλτράριστη και εκ των έσω τέχνη Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 6:22 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.