Να βγάζεις λεφτά: μία πλήρης τέχνη



Συμπόνια. Αν μπορεί να οριστεί με ακρίβεια, ήταν ή αυτό ή κάτι παρεμφερές που είχα αισθανθεί για εκείνη τη γυναίκα που ο νεαρός Αριστοτέλης Ωνάσης χρησιμοποίησε στην Αργεντινή ώστε να προωθήσει την πώληση τσιγάρων.


Σαν σύγχρονη Ιεζαβέλ, την είχαν σταυρώσει. Ο Αρίστος δεν νοιαζόταν. Η κοπέλα καταστράφηκε. Μόλις λίγο καιρό μετά, οι γυναίκες άρχισαν να καπνίζουν σε δεξιώσεις. Ο Ωνάσης έγινε πλούσιος. Θα γινόταν ζάπλουτος χρόνια μετά. Εκείνη η ερωμένη τον παράτησε και εξαφανίστηκε. Όποιες προοπτικές για καριέρα στον κινηματογράφος παρέμειναν φρούδες. Αλλά προσέφερε στον κόσμο τις πρώτες τολύπες καπνού.

Δεν μιλάμε συχνά γι’ αυτό, ίσως επειδή η επιθυμία μας δεν είναι δυνατή. Αλλά το να βγάζεις λεφτά είναι μία πλήρης τέχνη. Κι εδώ δεν γίνεται λόγος απλώς για εκείνους που κέρδισαν στο χρηματιστήριο, που έπιασαν το τζόκερ ή που έκαναν κομπόδεμα χρόνων και χρόνων. Δεν γίνεται καν λόγος για εκείνους που έχουν μία καταπληκτική ιδέα, την οποία σκέφτηκαν πρώτοι. Δεν πρόκειται για αθλητές τοπ επιπέδου, Η κατηγορία είναι πολύ στενή. Το να βγάλεις λεφτά μπορεί να γίνει μέσα από μία κατάσταση η οποία θα είναι βολική. Όμως το να βγάζεις λεφτά είναι λειτούργημα. Είναι κάτι που αποτελεί όνειρο που το έχεις από μικρό παιδί. Σε αυτήν την ηλικία μοιάζει παράλογο να σε ενδιαφέρουν τα χρήματα. Τα όνειρα δεν αφορούν στο ρεαλιστικό κόσμο όταν είσαι παιδί. Το πλαίσιο που βασίζονται είναι εντελώς αξιοκρατικό, αφού η δημιουργικότητα είναι εκείνη που νικάει. Κι αφού τα όνειρα εξελίσσονται, μέχρι να αποκτήσουν ένα περίγραμμα, σημαίνει πως η εξαγωγή ενέργειας πάνω στο ενδιαφέρον δεν έχει διακοπεί. Συμπερασματικά, δηλαδή, τα χρήματα στην παιδική ηλικία είναι ανθυποβοήθημα.

Ακόμα και τα παιδιά που θέλουν να γίνουν ποδοσφαιριστές, αν και δεν βάζουν σε δεύτερη μοίρα την οικογένειά τους, ενδιαφέρονται κυρίως να γίνουν ποδοσφαιριστές. Να παίξουν μπάλα μπροστά σε χιλιάδες κόσμο και να σκοράρουν με μπανάνα, τον όρο που ως πιτσιρικάς θυμάμαι να δίνουμε στις εκτελέσεις φάουλ, σε ένα ματς που χαρίζει τρόπαιο. Αυτό είναι, όμως, τελείως διαφορετικό αό την επιθυμία να ασχολείσαι με χρήματα και να βγάζεις χρήματα. Δεν πρόκειται για κάτι που θα κάνεις μια κι έξω. Πρόκειται για τρόπο ζωής. Ο χαρακτηρισμός, πλούσιος, ζάπλουτος, κροίσος, μαικήνας, είναι συνοδευτικός.

Η υστεροφημία, επίσης. Δεν προκύπτει από κάπου ότι έχει νόημα να αφήσεις το στίγμα σου στον κόσμο. Δεν αφορά σε ένα κατόρθωμα το οποίο θα κάνει το όνομά σου να μνημονεύεται στους αιώνες. Και δεν σχετίζεται με τον τρόπο ζωής σου. Ίσα ίσα που την επηρεάζει στο αρνητικότερον.

Η πνευματική διαύγεια και το λειτούργημα που επιτελεί εκείνος που βγάζει λεφτά δεν έχει διαφορά με εκείνον που ζωγραφίζει έναν πίνακα που πρόκειται να γίνει σπουδαίος. Δεν υπάρχει έλλειμμα τόσο στην επιθυμία, την ποιότητα, το στόχο, ακόμα και την ίδια την καλλιτεχνία. Και οι δύο έχουν παρακάμψει με εντυπωσιακό τρόπο κάθε εξωγενή παράγοντα, από εκείνους που θάβουν ελπίδες και συντρίβουν το μυχό του συναισθηματικού κόλπου. Όχι απλώς τους υπερκερνούν, αλλά έχουν πάψει να τους αφορούν. Δεν τους αφορούν οι καλοκαιρινές διακοπές, οι οικογενειακές συνάξεις και, στη συνθλιπτική πλειοψηφία των περιπτώσεων, οι γυναίκες ή οι άντρες τους και τα παιδιά τους. Δεν τους αφορούν οι ώρες ύπνου, οι συναναστροφές, η αποδοχή, λέξεις και έννοιες όπως αυτοπεποίθηση, εγωισμός, μετριοπάθεια, αλαζονεία. Ακόμα και οι ευγενικές συμπεριφορές, ως επί το πλείστον, δεν τους λένε τίποτα.

Εκείνοι οι λίγοι που διείδαν το μέλλον, που έφτιαξαν επιχειρήσεις από το τίποτα, που αφιέρωσαν τη ζωή τους στη δουλειά τους, δεν θα μπορούσαν ποτέ να εξηγήσουν πώς το να εργαζόνται υπερκαλύπτει τις χαρές της ζωής και για τους ίδιους είναι η υπέρτατη χαρά. Για ποιον λόγο, όταν πάνε στο Παρίσι για τρεις μέρες, ώστε να κάνουν ακόμα μία τερατική συμφωνία, το τελευταίο πράγμα που τους ενδιαφέρει είναι να δουν το Παρίσι. Γιατί, έχοντας κάνει ήδη οικογένεια, η οικογένεια είναι το τελευταίο πράγμα που τους νοιάζει, όπως κι όλα τα άλλα. Αυτό για το οποίο ενδιαφέρονται είναι να βγάζουν λεφτά. Το ότι τα λεφτά είναι δικά τους, είναι ανθυπολεπτομέρεια. 

Αυτό που τους ανήκει είναι μόνο η επιθυμία. Το να είναι αδίστακτοι, με την απλή έννοια της λέξης, δηλαδή να ενεργούν χωρίς δισταγμό. Το να θεωρούν ότι ένας νόμος που τους εμποδίζει να δράσουν είναι παράλογος και απλώς αναδεικνύει την εμπάθεια του νομοθετικού συστήματος απέναντι σε εκείνους που έχουν ικανότητες, απλώς για να κερδίζουν αυτοί που προσφέρουν τα λιγότερα, μόνο και μόνο γιατί είναι περισσότεροι.

Δεν μιλάμε για εκείνους που βγάζουν λεφτά, τους χρυσοθήρες, τους επιχειρηματίες που δεν κοιμούνται, εκείνους που δεν τους νοιάζουν οι επιθέσεις προς το πρόσωπό τους γιατί είναι ερωτευμένοι με αυτό που κάνουν και το κέρδος ήταν, είναι και παραμένει ήσσον. Για αυτούς που στενοχωριούνται όταν, σκεπτόμενοι τους απογόνους τους, αντιλαμβάνονται πως ό,τι έφτιαξαν δεν θα διατηρηθεί πολύ, ακόμα κι αν, όταν γίνει αυτό, θα είναι από καιρό χαμένοι. Ποτέ δεν μιλούσαμε, καθώς είναι δύσκολο. Ο άνθρωπος είναι θηλαστικό, οπότε δίνει πολλή σημασία σε εκείνα που είναι ευκολότερα.

Διότι το να θέλεις να βγάζεις λεφτά προϋποθέτει να είσαι ρομαντικός και καλλιτέχνης, δοσμένος σε αυτό που κάνεις. Να μην υπολογίζεις ώρες και να μη σου φαίνεται κάθε συνδιαλλαγή θυσία ή αγγαρεία. Να παίρνεις διαζύγιο από τη γυναίκα του όπως έκανε με μία από τις συζύγους του ο Τσάρλι Τσάπλιν, επειδή είχε ξεχάσει να γυρίσει στο σπίτι την εποχή που έγραφε τη μουσική για τα «Φώτα της Πόλης». Να είσαι ο ποιητής των συμφωνιών, ο συγγραφέας της παραγωγής, ο ζωγράφος της ευκαιρίας.

Όπως ο κόσμος θα μπορούσε να ζήσει χωρίς συγγραφείς, τενίστες και γλύπτες, θα μπορούσε να ζήσει και χωρίς εκείνους που βγάζουν λεφτά. Οπότε τα λεφτά δεν είναι πιο ξένα από το πινέλο και το γλυπτό ως συστατικά. Ούτε, όμως, περισσότερο οικεία. Το ότι χρειάζονται για εμάς είναι αναγκαίο κακό, διότι αν δεν τα έχουμε θα πεινάσουμε. Και είναι παραλογισμός να χρειαζόμαστε τόσο πολύ κάτι που σίγουρα πρόκειται να δώσουμε, ακόμα κι αν πρόκειται για μία διόλου συμφέρουσα ανταλλαγή.

Όμως, όποιος σε αυτό βλέπει ένα σκοπό που δεν πρόκειται να τον οδηγήσει σε κάτι άλλο, δηλαδή βλέπει κάτι που δεν θα τον νοιάζει αν θα του προσφέρει απίθανης ποιότητας κοστούμια, ένα ιλιγγιωδώς μεγάλο αυτοκίνητο ή ένα σπίτι-περιοχή, δεν μπορεί παρά να κρύβει μέσα του μία ευαισθησία που δεν γίνεται να μοιραστεί, διότι ποτέ δεν θα γίνει κατανοητή.

Να βγάζεις λεφτά: μία πλήρης τέχνη Να βγάζεις λεφτά: μία πλήρης τέχνη Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 6:47 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.