«Ω Ελλάς ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα»



Η παράσταση «Σουρής ο σατιρικός, ο προφητικός», τη Δευτέρα 18 Φεβρουαρίου 2019 στο θέατρο «Παλλάς», στις 20:30, στηρίζει τη δράση της οργάνωσης ΜΕΤΑδραση για τις χιλιάδες ασυνόδευτα παιδιά στην Ελλάδα, αφού θα της αποδώσει τα έσοδα, και αποτίνει φόρο τιμής σε ένα σπουδαίο ποιητή, δημοσιογράφο και εκδότη.

Στη συνέντευξη Τύπου που έγινε στο ίδρυμα «Κωστής Παλαμάς», στο κέντρο της Αθήνας, την προηγούμενη Δευτέρα, σύμπασα η ομήγυρη, αποτελούμενη από τον Γρηγόρη Βαλτινό, τη Νικολέτα Καρρά, τη Μαίρη Βιδάλη και το μουσουργό και παραγωγό της παράστασης «Σουρής ο σατιρικός, ο προφητικός», Πασχάλη Τόνιο, εξέφρασαν την εντύπωση που νιώθουν για το πώς τα ποιήματα του... τελευταίου Αριστοφάνη αντανακλούν στην ελληνική πραγματικότητα έναν αιώνα μετά το θάνατό του. Ο Γεώργιος Σουρής γεννήθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 1853, στην Ερμούπολη της Σύρου, και πέθανε στις 26 Αυγούστου του 1919 στην Αθήνα. Ο Βαλτινός τον αποκάλεσε επίκαιρο, μόνο που στην πραγματικότητα είναι διαχρονικός. Με τα ποιήματά του, ο Γεώργιος Σουρής δεν επιχειρούσε μόνο διεισδυτική ματιά στην πραγματικότητα εκείνης της εποχής, αλλά είχε την αίσθηση της συνολικής φύσης του Έλληνα, του γονιδιακού σπειρώματός του, του ίδιου του περιγράμματος της ύπαρξής του, το οποίο δεν υπήρχε (ούτε ακόμα υπάρχει) σαφής λόγος για να διαφοροποιηθεί τα χρόνια που έρχονταν.

Ο Σουρής, εξ ακοής περισσότερο γνωστός και για μια ντουζίνα θεμελιώδεις της ελληνικής καθημερινότητας στίχους, δεν υπήρξε μόνο αληθινός νεσμπεσμίτσερ, από εκείνους τους διανοούμενους, δηλαδή, που δεν διαμαρτύρονται ασκόπως για τα δεινά της καθημερινότητας αλλά που ρίχνουν φως στη ρίζα του προβλήματος, μέσα από τα σατιρικά ποιήματα, αλλά ήταν δημοσιογράφος και εκδότης, με την εβδομαδιαία εφημερίδα «Ρωμηός», που από το 1883 έως και το 1918 εκδιδόταν, να σημειώνει επιτυχία στα λαϊκά στρώματα. Έτσι λέγεται και το ποίημά του, που ο Πασχάλης Τόνιος μελοποίησε στο τελευταίο CD του με τίτλο «Ευθέως» και το ερμηνεύει υπέροχα ο Γιάννης Ζουγανέλης.

Ο Σουρής συνεργάστηκε με τον Εμμανουήλ Ροΐδη στον «Ασμοδαίο», τον Βλάση Γαβριηλίδη στο»Μη χάνεσαι», τον Κλεάνθη Τριανταφύλλου στον «Ραμπαγά», σατιρικές εφημερίδες που εστίαζαν με αιχμηρή ευφράδεια στα προβλήματα της Ελλάδα πριν μπει στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και, βεβαίως, στο γεγονός που την άλλαξε πλήρως, ιδιαιτέρως χωρικά, δηλαδή τη Μικρασιατική Καταστροφή.

Με πατέρα από τα Κύθηρα και μητέρα από τη Χίο, γεννήθηκε σε μία οικογένεια που κύριο μέλημά της ήταν το πατρικό επάγγελμα, δηλαδή το εμπόριο. Αφού δεν μπορούσε, λόγω έλλειψης χρημάτων, να τον κάνει κληρικό, ο πατέρας του τον έστειλε στο κατάστημα ενός Έλληνα που εμπορευόταν σίτο, στο Τανγκαρόγκ της Ρωσίας. Ο Σουρής δεν ήθελε να γίνει έμπορός και τα κατάστιχα του καταστήματος ήταν γεμάτα με στιχάκια του. Το 1879 επέστρεψε στην Ελλάδα και ενώ εργαζόταν ως γραφέας σε συμβολαιογραφείο, για να τρώει, γράφτηκε στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών και έγραφε ποιήματα, ως συνεργάτης εφημερίδων. Από το γάμο του, το 1881, με τη Χιώτισσα, διότι το μήλο πέφτει συχνά κάτω από τη μηλιά, Μαρή Κωνσταντινίδου, απέκτησε πέντε παιδιά, τέσσερα κορίτσια και το μοναχογιό του, τον Κρίτωνα, ο οποίος ακολούθησε τα ιαμβικά βήματα του πατέρα του και ήταν τραπεζικός υπάλληλος. Ο «Ρωμηός», τίτλος τον οποίο εμπνεύστηκε ο ποιητής Γεώργος Δροσίνης, εκδόθηκε στις 2 Απριλίου του 1883. Ο εξέχων πρωταγωνιστής κάποιων ποιημάτων του, καθηγητής Σεμιτέλος, τον έκοψε στη μετρική τον Αύγουστο του ίδιου έτους, «μετά πολλών επαίνων», όπως αστειευόταν ο ίδιος. Από τον Ιούνιο του 1884, που εξέδωσε ξανά τον «Ρωμηό», η εφημερίδα δημοσιευόταν κάθε Σάββατο χωρίς διακοπή ως το 1918. Η θεματολογία του τον έκανε αγαπητό στον κόσμο και ο Φασουλής με τον Περικλέτο, δύο ήρωες που βρίσκονται στο πάνθεον της ελληνικής ηθογραφίας, σχολίαζαν μέσω του δημιουργού τους την ελληνική πραγματικότητα, χωρίς να μασάνε λόγια.

Ο Σουρής έγραψε ποιήματα ασφαλώς, αλλά και έμμετρες κωμωδίες και ημερολόγια. Μετέφρασε τις «Νεφέλες» του Αριστοφάνη, οι οποίες θριάμβευσαν στο δημοτικό θέατρο Αθηνών το 1900. Ήταν υποψήφιος για Νόμπελ Λογοτεχνίας, μάλιστα, το 1906. Ο Κωστής Παλαμάς τον αποκαλούσε «γόητα ποιητήν», ενώ το φιλολογικό σαλόνι του σπιτιού του ήταν η χαρά των συναδέλφων του. Ο Σουρής πέθανε 66 χρόνων, στο εξοχικό του στο Νέο Φάληρο, και κηδεύθηκε δημοσία δαπάνη και με τιμές στρατηγού. Μεταθανάτια του απονεμήθηκε το παράσημο του Ανώτατου Ταξιάρχη του Σωτήρος για τις υπηρεσίες του προς την πατρίδα. Το 1932 στήθηκε η προτομή του στον κήπο του Ζαππείου.

Η παράσταση

Μιλώντας για τα ασυνόδευτα παιδιά-πρόσφυγες στην Ελλάδα, η Μαίρη-Λώρα Καποδίστρια, της οργάνωσης ΜΕΤΑδραση, η οποία με κόπο έπεισε το κράτος να συνεργαστούν για να μπορέσουν να δώσουν μέλλον σε σχεδόν 3,5 χιλιάδες ασυνόδευτα παιδιά, με το ζόρι συγκράτησε τα δάκρυά της. Πάρα πολλοί Έλληνες καλλιτέχνες δέχθηκαν την πρόσκληση του Πασχάλη Τόνιου να ενισχύσουν τη ΜΕΤΑδραση και να τιμήσουν, βέβαια, τον Σουρή. Μάλιστα, η Μαίρη Βιδάλη θυμήθηκε την παράσταση του Μίνωα Βολανάκη για τον ποιητή, στην οποία θα πρωταγωνιστούσε, ωστόσο αναγκάστηκε να αποχωρήσει λόγω εγκυμοσύνης, οπότε θα πραγματοποιήσει ένα απωθημένο της, όπως δήλωσε. Οι πρωταγωνιστές της παράστασης τη Δευτέρα 18 Φεβρουαρίου, στις 20:30, είναι ένα... άπαιχτο ρόστερ: Η Μυρτώ Αλικάκη, ο Γρηγόρης Βαλτινός, η Μαίρη Βιδάλη, ο Κώστας Βουτσάς, ο Γιάννης Ζουγανέλης, η Νικολέττα Καρρά, ο Ηλίας Λογοθέτης, ο Αντώνης Λουδάρος, η Μπέττυ Μαγγίρα, ο Μιχάλης Μαρίνος, η Δήμητρα Ματσούκα, ο Ιεροκλής Μιχαηλίδης, ο Αλέξανδρος Μπουρδούμης, ο Παναγιώτης Πετράκης, η Μαριάννα Πολυχρονίδη, ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης, ο Νικήτας Τσακίρογλου, ο Πέτρος Φιλιππίδης, ο Παύλος Χαϊκάλης, η Αντιγόνη Ψυχράμη και ο Νίκος Βουρλιώτης, συνοδεία δεκαμελούς ορχήστρας και δύο χορωδιών, σε σκηνοθεσία του Μεγακλή Βιντιάδη, με παρουσιαστή τον Δημήτρη Μακαλιά.


«Του σώματός μας κόβετε καμιά παχιά λωρίδα»...

Μερικές από τις σπουδαίες στιχουργικές στιγμές του Σουρή είναι οι εξής:
*Τους στίχους που τους έγραψα, φτου να μην τους βασκάνω
και τώρα τους ξαναμετρώ μέσα στην τόση ζέστη,
αν ημπορούσα δίλεπτα μονάχα να τους κάνω
θάχα κι αμπέλια στην Βλαχιά, σπίτια στο Βουκουρέστι (για τα ποιήματα που έγραψε).

*Μετά μεγάλης μου χαράς, στους φίλους αναγγέλλω,
πως εξετάσθην, των θυρών ερμητικώς κλεισμένων,
στον πολυγένη Φιντικλή και τον σπανό Σεμτέλο
και απερρίφθην μυστικά, μετά πολλών επαίνων!
Λοιπόν και πάλιν, Έλληνες, αρχίζομε σαν πρώτα,
πάλι «Ρωμηός» και ξάπλωμα, πάλι ζωή και κόττα!.. (για την αποτυχία του στο πανεπιστήμιο).
* Ψυχή μου! Τι λιακάδα! Τι Ουρανός! Τι φύσις!
Αχνίζει εμπροστά μου ο καϊμακλής καφές
Κι εγώ κατεμπνευσμένος για όλα φέρνω κρίσεις
Και μόνος μου τις βρίσκω μεγάλες και σοφές. (από το ποίημα «Ρωμηός»).
* Πηγάδι στόμα,
μαλλιά χυτά
γεμίζεις στρώμα
μόνο μ' αυτά (διακωμωδώντας τον εαυτό του).
*Δυστυχία σου, Ελλάς, με τα τέκνα που γεννάς! Ώ Ελλάς, ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα;... (από το ποίημα «Δυστυχία σου Ελλάς»).
* Ό,τι καλό κι αν έχουμε επάνω σας ας μείνει
στα πρόσωπά μας ας χυθεί του μαρασμού το χρώμα
μ’ εμάς το ισοζύγιο του έθνους μας ας γίνει
φορολογήστε και αυτή τη σάρκα μας ακόμα
του σώματός μας κόβετε καμιά παχιά λωρίδα
και τρώγετέ την λαίμαργα μαζί με την πατρίδα (από το ποίημα «Οι φόροι»).

(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα «Star Press» για το Σαββατοκύριακο 16-17 Φεβρουαρίου 2019) 
«Ω Ελλάς ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα» «Ω Ελλάς ηρώων χώρα, τι γαϊδάρους βγάζεις τώρα» Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 8:26 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.