Η παρακμή των μαυσωλείων


Ο Γιώργος Λιάνης, μαζί με τον Κώστα Χαρδαβέλλα και τον Γιάννη Δημαρά, κάθισαν σε καναπέδες και άρχισαν να λένε ότι η σημερινή νεολαία είναι χαμένη. Λέει, δεν υπάρχει ένας μεγάλος ζωγράφος, ένας μεγάλος ποιητής, είμαστε σε παρακμή.


Καθ’ έδρας κήρυγμα, αμφιβόλου ποιότητος. Όχι μόνο υπό την έννοια του υπό-κειμένου, του κριτικού που επιδίδεται στην καρατόμηση με τρόπο θλιβερό, σαν να αποχαιρετά τη ζωή χωρίς να το γνωρίζει, αλλά και των αντικειμένων και των συγκειμένων. Όπως και να εξεταστεί, η θλίψη δεν αφορά στη νεολαία, αλλά στο γεγονός της επανάληψης της ανθρώπινης λογικής στη σκέψη. Προβληματική και ανησυχητική, σαν να πρόκειται για φύση, πια, κι όχι για επαφή του νου με τις λαμπρές αλλαγές που αποδέκτης είναι αυτό που δεινοσαυρικά πια αποκαλούν νεολαία, αρειμανίως επιδίδονται στην εξαγωγή μαύρου καπνού, σκεπάζοντας με τα δίχτυα τους το χώρο και το χρόνο, σαν να είναι κάτι που, όχι μόνο τους αφορά αλλά, το έφτιαξαν.

Η σχετικότητα του τι είναι νεολαία, βέβαια, είναι ένας λόγος για να ανησυχείς για τη συγκεκριμένη γενίκευση. Το ίδιο ισχύει και με τη γενιά. Δεν μπορούμε να οριοθετήσουμε ακριβώς τι είναι. Αν μιλήσω για τη γενιά μου, φερ’ ειπείν, θα το κάνω με την απόσταση μίας πενταετίας, ίσως και κάτι ψιλά παραπάνω. Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι ανέκαθεν θεωρούσα αυτήν τη γενιά μου. Παραδείγματος χάρη, όταν ήμουν 23, ο Γιάννης ήταν 17. Δεν τον θεωρούσα, τότε, μέλος της γενιάς μου, παρά της επομένης. Τώρα, η αίσθηση είναι πως είμαστε σχεδόν ίδια σειρά. Σε μία τέτοια περίπτωση θα γινόταν να συλληφθεί η διαφορετικότητα την οποία προσδίδει ο χρόνος ως υπερβατική κατάσταση, μέσα, όμως, από μία αυστηρή αριθμητική σειρά.

Θα πρέπει, θαρρώ, να απέχω από το χαρακτηρισμό νεολαία, όπως αποδόθηκε από τους τρεις δημοσιογράφους και βουλευτές, που διανύουν την όγδοη δεκαετία της ζωής τους. Οργανικά ζητήματα, σαν τραγούδια του Νίκου Γούναρη, προς το παρόν, ελαφρά, πριν τα πιάσουν με τις πενιές τους ο Μάρκος Βαμβακάρης και ο Κώστας Παπαϊωάννου, με υποχρεώνουν, όσο κι αν θέλω να συμμετάσχω στην παρτάρα, να απέχω. Ως εκ τούτου, αυτό που αποκαλείται νεολαία (ένα όριο στα 33 χρόνια, που έζησε και ο Ιησούς Χριστός, γιος του Θεού, θα ήταν πρέπον) είναι αρκετά δύσκολο να έχει βγάλει ένα μεγάλο ζωγράφο ήδη ή έναν ποιητή. Ωστόσο, αυτή η τοποθέτηση, περί παρακμής, δηλοί πελώρια άγνοια.

Δεν είναι, δα, πελώρια η δική τους προσφορά στον πολιτισμό της χώρας. Όταν ήταν εκείνοι νεολαία, την αποχαιρετούσαν κατά το ακριβέστερο, το θηλυκό σύμβολο ήταν μία γυναίκα που την καλούσε ένας άντρας να κατέβει από το αεροπλάνο, ο κινηματογράφος έπνεε τα λοίσθια, οι ενδυμασίες ήταν τραγικές και η μεταπολίτευση χαρακτηριζόταν από απληστία και λαιμαργία, με το κατά μόνας να βασιλεύει και να οδηγεί, τελικά, στο χείριστο είδος του… είδους: Τον ΠΑΣΟΚο της δεκαετίας του ’90. Αν υπήρχαν ένας ή δύο ζωγράφοι ή ένας ή δύο ποιητές που να αξίζουν τον κόπο, η σύγκριση είναι μάταιη. Όταν ήταν εκείνοι νεολαία, οι μεγάλοι ποιητές και ζωγράφοι βρίσκονταν ήδη στη μέση ηλικία τους ή είχαν από καιρό πεθάνει, οπότε η οικειοποίηση αποτελεί από ειρωνεία έως και καπήλευση.

Κυρίως διότι, σε σχέση με τα δικά τους νιάτα, δεν έχουν απλώς διαφοροποιηθεί οι ρόλοι, αλλά έχει αλλάξει και ο χρόνος στη σχετικότητά του. Όχι απλώς μέσω του πλατωνικού «ηλίου κίνησης», αλλά σε ό,τι αφορά την ταύτιση με το αυτοπαθές νοώ, το οποίο δεν φυσικά θα βρίσκεται πάντα υπό ανάπτυξη. Οι όροι έχουν διαφοροποιηθεί στο βάθος που δεν υπάρχει κάτι χαριτωμένο και που προκύπτει ότι πρόκειται για μία κατάσταση η οποία, πέρα από το γεγονός ότι βρίσκεται εν εξελίξει, είναι πια δεδικασμένο. Διότι μπορεί να μην υπάρχει όντως ζωγράφος και ποιητής που να μνημονεύεται, αλλά πρώτον το αξιομνημόνευτο προκύπτει μέσα από τη συνολική προσφορά, οπότε κάποιος γίνεται σπουδαίος και, έπειτα, πλέον υπάρχουν σχολές για όλα. Από καλές τέχνες μέχρι και ιδιωτικές σχολές για ηθοποιία, έως βέβαια και για δημιουργική γραφή: Η ευθυμία του αυτοσχεδιασμού, όπως στην περίπτωση της ζημίας που επιφέρει η ψυχολογία στην υπερβατική φαντασία, έχει μπει σε έλεγχο.

Πάλι, βρίσκονται καταπληκτικά πράγματα. Σαΐνια, που σκαρώνουν ευφυολογήματα 140 χαρακτήρων στο twitter, όταν αυτό ίσχυε. Άνθρωποι που βρίσκονται σε τέτοια διαύγεια που να έχουν την ικανότητα να γράψουν κάτι σαν αυτό που έγραψε η Αννούλα για το «μπορώ» και το «θέλω», πριν από κάνα μήνα. Τα εκπληκτικά πράγματα είναι τόσο πολλά, γραμμένα ή ειπωμένα από το νέο αίμα του τόπου, που ο μόνος λόγος που δεν το αντιλαμβανόμαστε είναι ακριβώς επειδή είναι τόσα πολλά. Η πνευματική υπεροχή των πλέον εξελιγμένων πλασμάτων σε σύγκριση με εμάς, σε αναλογία, προφανώς, με το πώς ο καθένας από εμάς ήταν στην αντίστοιχη ηλικία, έχει πλέον εξελιχθεί σε ρουτίνα, στην οποία δεν αναδεικνύεται το μεγαλειώδες, το οποίο δυο ή τρεις άνθρωποι κάθε προηγούμενης γενιάς είχαν την τύχη να υπηρετούν, με μεγάλη διαφορά από τους υπόλοιπους, την τέχνη τους, τραβώντας κι άλλα μέλη σε αυτό το κομμάτι, στο οποίο έδιναν ό,τι είχαν, ανεξαρτήτως ικανοτήτων ή αποτελέσματος.

Ακούστε: έχουμε γυναίκες επιστήμονες που βραβεύονται στα Παρίσια για την προσφορά τους στην επιστήμη, που είναι μέλη και κατέχουν υπεύθυνες θέσεις σε ερευνητικές ομάδες οι οποίες ασχολούνται με τσιπάκια τα οποία το μόνο που δεν θα κάνουν είναι να ψήνουν καφέ. Είναι καθηγήτριες στην Οξφόρδη και είναι σκάρτα 27. Έχουμε παγκόσμιους πρωταθλητές και πρωταθλήτριες στο σκάκι, εθελοντές που δεν καταριούνται τους πρόσφυγες και τους μετανάστες, αλλά που προσπαθούν να τους μάθουν ελληνικά. Έχουμε ηθοποιούς που καπνίζουν τη γόπα από το τσιγάρο, πλένουν πιάτα τα πρωινά, αλλά στο θέατρο βγάζουν όλη την ουσία που οδηγεί στη μέθεξη. Κάποιοι εξ αυτών, μάλιστα, συναπτώς αρνούνται να κάνουν διαφημίσεις ή να παίξουν σε αμφιλεγόμενης ποιότητας σειρές στην τηλεόραση, προτιμώντας μία μινιμάλ κατάσταση και ένα διαμερισματάκι στα Εξάρχεια. Άφθονοι άνθρωποι γράφουν, αλλά έτσι όπως συμπεριφέρονται οι εκδοτικοί οίκοι είναι δύσκολο να αλιευθούν οι πλέον ταλαντούχοι, οι οποίοι φυσικά υπάρχουν. Ακούστε τη Βερόνικα Δαβάκη να τραγουδάει τη «Γυφτοπούλα στο Χαμάμ». Το βύσμα και ο γνωστός γνωστού, η διαφάνεια δηλαδή, κρατά από τα χρόνια που εσείς ήσαστε νεολαία και που η εκτίμησή σας για το σοσιαλισμό ήταν κάπως διαφορετική από την πρέπουσα. Έχουμε γιατρούς που το πάνε από την αρχή, το 8ωρο είναι ένα αστείο και προσπαθούν να μην παίρνουν φακελάκια, όπως κάνουν οι μεγαλογιατροί της δικής σας γενιάς.

Έχουμε δασκάλες που κάνουν μεταπτυχιακά και κρατάνε σπίτια, εννοείται μανάδες που δεν παίρνουν ρεπό και, επειδή οι ρόλοι παραμένουν συγκεχυμένοι, παθαίνουν ντουβρουτζά στην ανατροφή. Έχουμε μαθήτριες που βάφουν μοβ τα μαλλιά τους και πάλι βγάζουν 19 στο τέλος της χρονιάς.

Εσείς, πάντως, μη μιλάτε. Αν το να έχεις όραμα και ιδανικά μπορεί να οδηγήσει στην τετραπλοθεσίτικη λογική, στο εύκολο χρήμα, στα γραφεία Τύπου και σε λοιπές άλλες όχι και τόσο ενδεδειγμένες εργασιακές λογικές, καλύτερα να μην έχεις όραμα. Όλος ο δυτικός πολιτισμός, ο «ελεύθερος κόσμος», αυτό το αστείο που λέγανε οι Αμερικανοί όταν είχαν τον Ψυχρό Πόλεμο με τους Ρώσους, για να δείξουν πόσο γαμάτοι είναι, ανέκαθεν τελεί υπό αμφισβήτηση. Ή έτσι θα έπρεπε να είναι.

Αν αυτό είναι η παρακμή που εννοείτε, υπογράφω ευχαρίστως να παραμείνει έτσι. Μπορεί να έχει δημιουργηθεί ένας συνολικός εκνευρισμός, αλλά αυτό συμβαίνει επειδή επιδιώκετε, εσείς και οι μεταγενέστεροι, οι νέοι να ακολουθήσουν τα βήματά σας. Το μεγαλείο που γνωρίζουμε ότι επιδιώκει ο άνθρωπος, που μας έχουν μάθει, μπαίνοντας στον κόσμο, έχει ταξική διάσταση. Όμως, ειδικά αυτή η γενιά έχει τη δυνατότητα να απογαλακτιστεί από την τοξικότητα της εξουσίας, έστω κι αν δεν μπορεί να αποφύγει τα καπιταλιστικά κατάλοιπα και τη θλίψη που προκαλούν οι αρτηριοσκληρωτικές προσδοκίες που δημιουργούνται.

Η παρακμή ανήκει στα μαυσωλεία, που μπερδεύουν την ουσιαστική πρόοδο με τη στασιμότητα και αποφαίνονται, δίκη ποντίφικα, διατηρώντας ένα μίζερο αλάθητο. Μία επικεφαλίδα που, όμως, δεν αρκεί για να τους αγιοποιήσει. Η νέα γενιά δεν έχει ανάγκη από επικεφαλίδες και αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά. Ούτε σοφά παιδιά, ούτε «χρυσά» τέκνα, ούτε τελευταίοι αυτοκράτορες. Απλώς άνθρωποι, που, αν δεν τους διαφθείρουμε, κάπου θα καταστήσουν ιερό το σκοπό του είδους, που είναι η διαφοροποίηση του περιγράμματος της ύπαρξης από όλα όσα γνωρίζαμε και που μας έχουν φάει το σαράκι. 
Η παρακμή των μαυσωλείων Η παρακμή των μαυσωλείων Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 6:13 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.