Το πρόβλημα με τον πίθηκο


Ο «πίθηκος» δεν αφορά σε αυτόν που τον λέει. Το πρόβλημα είναι δυσκολότερο ακόμα και από εκείνο της δημόσιας χρήσης του χαρακτηρισμού, σε πανελλαδική εμβέλεια (και, κατόπιν, παγκόσμια).


Ο χαρακτηρισμός του Τάκη Τσουκαλά, δηλαδή, προς τον Θανάση Αντετοκούνμπο δεν αφορά στον Τάκη Τσουκαλά. Ο ίδιος ζήτησε συγγνώμη για αυτόν το χαρακτηρισμό και, σύμφωνα με ό,τι λέγεται, το θέμα θεωρείται λήξαν. Ήταν η πρέπουσα συμπεριφορά. Από τη μεριά του, ο Τάκης Τσουκαλάς, νιώθοντας ως το νοήμον στοιχείο μέσω της δράσης του, αποφάσισε να προβεί σε νέα δράση για να μπορέσει να διορθώσει την προηγούμενη. Ήταν κίνηση αξιοσημείωτη και είμαι από εκείνους που θεωρούν ότι ήταν ειλικρινής, όταν έλεγε ότι δεν είχε ρατσιστικό υπόβαθρο ο χαρακτηρισμός. Τουλάχιστον συνειδητό.

Διότι δεν έχει σημασία ο Τάκης Τσουκαλάς, όσο το υποσυνείδητό του και, κατ’ επέκταση, το υποσυνείδητο των περισσότερων ανθρώπων. Δεν είναι χρηστόν να προσωποποιείται το λάθος και, άρα, να παύει να υφίσταται τη στιγμή της απολογίας. Το λάθος δεν είναι αριθμητικό. Αν ένας είναι που το λέει και ζητάει συγγνώμη, δεν παύει να υφίσταται το θέμα. Ο Τάκης Τσουκαλάς είναι ένας άνθρωπος, που έκανε ένα χαρακτηρισμό. Επίσης, πάρα πολλοί άνθρωποι από κερκίδες βρίζουν μανάδες αθλητών, θαρρείς ότι παίρνουν δικαίωμα από το γεγονός ότι τα δικά τους προσόντα δεν τους επέτρεψαν να γίνουν τέτοιοι και να αμείβονται αδρά ή, τέλος πάντων, πιο αδρά από το θεατή. Αυτό όχι μόνο είναι αποδεκτό, αλλά ενθαρρύνεται μέσω της συνενοχής, δηλαδή της σιωπής που κάποτε επρόκειτο για ένα δάγκωμα χειλιών, διότι το ανάχωμα στας κερκίδας είναι επικίνδυνο, έως ότου μετατράπηκε σε μία έξη και δεν ενοχλεί, παρά μόνο τον παθόντα. Ο χαρακτηρισμός είναι η ρίζα του προβλήματός μας. Δηλαδή, ο «πίθηκος». Από τη στιγμή που θεωρώ ότι ήταν ειλικρινής εξαρχής, λέγοντας ότι δεν το εννοούσε με τον τρόπο που εκλήφθηκε, το σημαντικό στην περίπτωση είναι τι εννοείται όταν αντιστοιχείται, γενικά, σε ένα μαύρο ο χαρακτηρισμός «πίθηκος» ή «μαϊμού». Αυτό είναι το δυσάρεστο στην περίπτωση, επειδή σε μία κατάσταση που κάποιος χρησιμοποιεί ένα χαρακτηρισμό για να προσδιορίσει κάτι άλλο από το ρατσιστικό κομμάτι, πρέπει να αναρωτηθούμε αν θα χρησιμοποιούσε τον ίδιο χαρακτηρισμό για να προσδιορίσει οποιονδήποτε άλλο παίκτη της αντίπαλης ομάδας. Αν, παραδείγματος χάρη, σε έναν Έλληνα παίκτη του Παναθηναϊκού θα επιφύλασσε το ίδιο επίθετο ή θα του «επιδαψίλευε» κάτι διαφορετικό.

Παρ' ότι δεν επιδέχεται ξεκάθαρη απάντηση, είναι αναγκαίο να υποτεθεί, προς χάρη του ζητήματος, ότι δεν θα χαρακτήριζε κάποιον άλλο Έλληνα παίκτη του Παναθηναϊκού «πίθηκο». Οπότε, παρ’ όλο που, ας επαναληφθεί, δεν είναι κακό, δεν το έκανε σε πρώτο επίπεδο συνείδησης ρατσιστικά, δεν επιδίωκε να προσδιορίσει τη χρωματική κατηγορία, η πραγματικότητα στο βάθος είναι ότι δεν θα μπορούσε να αντιστοιχίσει το συγκεκριμένο χαρακτηρισμό σε άλλη χρωματική κατηγορία από τη μαύρη, αν και ο Κάρολος Δαρβίνος δεν είχε ρατσιστική σημειολογία στη δουλειά του.

Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος το λέει, αλλά ότι λέγεται. Κάθε μέρα, κάθε ώρα, είτε πρόκειται για μία δημόσια τοποθέτησή τους είτε για ένα διάλογο στο χαβαλέ. Ότι λέγεται επειδή έρχεται μαζί με τον αυθορμητισμό, ότι έχει μπολιαστεί σε τέτοιο βάθος απροσμέτρητο, που ούτε η πιο λεπτή βελόνα φτάνει για να το τσιγκλήσει.

Οπότε, δεν φαίνεται υπαρκτός άλλος δρόμος από έναν: Την πίεση. Εκείνο το μαρτύριο, για να ανατραπούν όσα έχουμε μάθει, όσα λέμε χωρίς να εννοούμε, που είναι γεμάτα δηλητήριο, ενδεχομένως δημώδη και πομπώδη, αλλά που θα μας κάνουν να μην προβαίνουμε σε τέτοιους παραλογισμούς, οι οποίοι θα βαφτίζονται αναλόγως των ασθενειών που πλήττουν τον κόσμο τα χρονικά διαστήματα που μεταφορικά αποκαλούμε εποχές. 
Το πρόβλημα με τον πίθηκο Το πρόβλημα με τον πίθηκο Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 7:28 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.