Το κορίτσι του πολέμου



Ο καιρός στη Μόσχα το θέρος είναι γλυκός σαν κρέμα πάνω σε μπισκότο, αλλά ποτέ δεν είναι απολύτως ήσυχος.
Ακόμα λιγότερο σταθερός είναι στην Αγία Πετρούπολη. Η πρωτεύουσα της Ρωσίας όμως, τουλάχιστον στο τυπικό κομμάτι, διεκδικεί το δικό της μερίδιο στην ανωμαλία, τουλάχιστον κρινόμενη από τα ανθρώπινα μέτρα και σταθμά. Μετά από επτά στάσεις με το μετρό, η βροχή μπορεί να έχει κρυφτεί και να έχει βγει ένας ήλιος, ίσως όχι όπως ακριβώς τον φανταζόσουν στη βόρεια Ευρώπη. Πάντως, μειλίχιος και διδακτικός σαν τα ρώσικα παραμύθια. Τέτοιος ήλιος υπήρχε γύρω στις 19:00 την προηγούμενη Πέμπτη, στη συνοικία της Πλατείας της Νίκης. Της πλατείας που είναι αφιερωμένη στους ήρωες της Ρωσίας, οι οποίοι έδωσαν πρώτα τη ζωής τους και μετά την ψυχή τους ώστε να μην περάσουν οι Γερμανοί από το Στάλινγκρατ. Οι Γερμανοί, θα μπορούσε κάποιος να πει σε ένα γενικό πλαίσιο, δεν άντεξαν το κρύο, αλλά τουλάχιστον εκείνοι είχαν τροφή και νερό, για να μπορέσουν να αντεπεξέλθουν. Οι Ρώσοι ήταν που λιμοκτονούσαν, με την κυριολεκτική έννοια του όρου και όχι εκείνη που χρησιμοποιούν τα δυτικά παιδιά, όταν έχουν να φάνε έξι ώρες και επιθυμούν ένα γεύμα με σάλτσα βατόμουρου και αβοκάντο.

Μία επιβλητική αψίδα. Ένα ρολόι από λουλούδια. Ώρα 7 και 20. Το όνομα «Μόσχα». Αυτή η μάχη είναι ίσως ο κύριος λόγος που ακόμα υπάρχει το μαυσωλείο του Λένιν δίπλα ακριβώς από την Κόκκινη Πλατεία. Που υπάρχουν ματριούσκες με τη μορφή του Στάλιν. Αυτή η μάχη, στην οποία εξαντλήθηκαν οι δυνατότητες. Είναι κοινός τόπος, αλλά όταν αποκλείστηκαν οι Γερμανοί από το Παγκόσμιο Κύπελλο, ένα meme υπενθύμιζε ότι ούτε είχαν νικήσει ούτε πρόκειται ποτέ να νικήσουν στη Ρωσία. Στο τέλος της Νέας Αρμπάτ μπορείς να διακρίνεις μία τεράστια αφίσα του στρατηγού Γκιόργκι Ζούκοφ, που μαζί με τον Αλιεξάντρ Βασιλιέφσκι ηγήθηκαν του ρώσικου στρατού.

Η Νικόλσκαγια, πεζόδρομος που αποτελεί την κεντρική αρτηρία της Μόσχας, αρχίζει από την Κόκκινη Πλατεία. Είναι από το πρωί ως το βράδυ γεμάτη. Δεν μπορείς να μπεις χωρίς έλεγχο. Κατά τη διάρκεια του Παγκόσμιου Κυπέλλου, είναι πάντα θορυβώδης. Μπορείς να διακρίνεις Σενεγαλέζους να παίζουν τουμπερλέκια, φιλάθλους από τη Λατινική Αμερική και την Αφρική, οι οποίοι δεν ξεκολλάνε, αν και οι εθνικές ομάδες τους έχουν γυρίσει στις βάσεις τους. Την Πέμπτη οι Βραζιλιάνοι και οι Ουρουγουανοί δεν είχαν αποκλειστεί ακόμα. Η Ρωσία, έχοντας αποκλείσει την Ισπανία από την πρώτη του μήνα, ήταν ακόμα μέσα στο τουρνουά. Στη βόλτα, νεαροί Ρώσοι κρατούσαν μία σημαία, ανεβασμένοι σε ένα παγκάκι. Από κάτω είχε δημιουργηθεί κύκλος. Και όλοι μαζί τραγουδούσαν ένα γνώριμο ρυθμό, δικό τους ρυθμό. Ήταν η Κατιούσα, το κορίτσι του πολέμου. Γράφτηκε το 1938, λίγο πριν αρχίσει ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος. Αναφερόταν σε μία Κατερίνα, η οποία καθόταν στην όχθη ενός ποταμού. 

Σε αντίθεση με τα ντεσιμπέλ από τα ζεστά μέρη του πλανήτη, οι Ρώσοι που είχαν μαζευτεί τραγουδούσαν χαμηλόφωνα. Το τραγούδι με τους στίχους του Μιχαήλ Ισακόφσκι και την πλέον αναγνωρίσιμη μουσική του Ματβέι Μπλάντερ αποδείχθηκε πολύ γρήγορα ύμνος, αφού μόλις ένα χρόνο μετά κυρήχθηκε ο πόλεμος. Ο Μεγάλος Πατριωτικός Πόλεμος, για τους Ρώσους. Ο πόλεμος πάντων πατήρ, κατά τον Ηράκλειτο, που σημάδεψε τη ρώσικη ευαισθησία και σηματοδότησε τη Μέρα της Νίκης, μία μέρα την οποία, μετά την πρόκριση επί της Ισπανίας, πολλοί θυμήθηκαν. Ήταν μόλις δύο μήνες πριν, στις 9 Μαΐου, που έγινε η παρέλαση στο Πάρκο της Νίκης. Που έγινε, επίσης, παρέλαση στο Ζάππειο, από τους Ρώσους της Αθήνας. Όλοι μαζί, οι πολίτες και οι συμπατριώτες, έχουν μία μεριά στην ψυχή τους απρόβλητη από τους πυροβολισμούς, ή που μάλλον οι σφαίρες κάνουν γκελ στην εικόνα της Κατιούσκα. Οι μικρές Ρωσίδες, από τις αθλήτριες (χαρακτηριστικό παράδειγμα η πατινέρ Γιούλιγια Λιπνίτσκαγια, που χορεύοντας στο Σότσι το σάουντρακ του Τζον Ουίλιαμς για τη «Λίστα του Σίντλερ» ήταν μία γιορτινή Κατιούσα) έως τα κορίτσια που ανέλαβαν εθελόντριες στο Παγκόσμιο Κύπελλο, είναι εκκολαπτόμενες Κατιούσες. Φυλούν τα γράμματα του αγαπημένου τους, που στη Στέπα υπερασπίζεται την πατρίδα, του τραγουδάνε και ελπίζουν ότι ο άνεμος θα του στείλει το τραγούδι τους και θα δυναμώσει τη θέλησή του. Σε εκείνη την πλευρά του ποταμού, κατοικεί μία αλλόκοτη ευαισθησία, που μπορεί να αντεπεξέλθει το δυνατό κρύο, όχι μόνο εκείνο από τον Οκτώβρη του 1942 έως τις 7 Ιανουαρίου του 1943, αλλά και αυτό της καθημερινότητας, που τρυπάει τα κόκαλα περπατώντας στα πλατιά πεζοδρόμια και νιώθοντας την υγρασία που έρχεται από τον ποταμό Μόσχοβα. Η Κατιούσα είναι ένα σύμβολο όλης της χώρας, αρχής γενομένης από τη Σιβηρία και φθάνοντας μέχρι το ρώσικο Νότο. Είναι η απάντηση σε όλες τις δυτικές περιγραφές, που μιλάνε για ένα επικίνδυνο κράτος, για ένα ρίσκο που παίρνεις. Η ασφάλεια είναι η πρώτη επισκέπτης σου, περπατώντας στους δρόμους της ρώσικης πρωτεύουσας. Σου συστήνει την Κατιούσα. Σου προτείνει να μη φοβάσαι, η νεράιδα από τις όχθες του ποταμού περνάει τα τύμπανα των ώτων σου στέλνοντάς σου το τραγούδι της, φυλάγοντας τα δικά σου γράμματα, όχι ως φαντάρου, ως στρατιώτη, ως υπερασπιστή, αλλά ως ύπαρξης, sui generis, πολύ μακρύτερης και βαθύτερης από ερωτικό ον. Ένα χαϊδευτικό κοριτσίστικο όνομα, μάτια μεγάλα, γεμάτα φως, γλυκύτητα που δεν πωλείται, που δεν εκπορεύεται από εσωτερικά κίνητρα, δεν είναι φτιαχτή μηδέ φκιασιδωμένη. Είναι αυθύπαρκτη, κουβαλιέται ως χαρακτηριστικό κληροδότημα, μεταλαμπαδεύεται μαζί με όλη αυτήν τη σεμνότητα του χαμηλού τόνου, μίας γνώριμης ρώσικης γκραβούρας μέσα στο παγκόσμιο πανηγύρι. Θα μπορούσε να είναι η πλατωνική μούσα του Πούσκιν, το καταφύγιο του Τολστόι μέσα στην όλη παράνοια, εκείνη που θα κερνούσε πιελμένι η Άννα Αχμάταβα, το κρίσιμο ραντεβού του Μιχαήλ Μπουλγκάκαφ, το πορτρέτο της φύσης του Τουργκένιεφ. Η Κατιούσα είναι το κορίτσι του πολέμου, ενός πολέμου αναπόφευκτου μόνο και μόνο επειδή επιζητά την αντάμωση με την ειρήνη. Αν είναι 7 και 20 ή ακριβώς μεσάνυχτα, το πολεμικό εμβατήριο θα σωπάσει, μία νότα θα στριφογυρίσει στον αέρα, το στόμα της Κατιούσα θα την καταπιεί. Το τραγούδι θα σβήσει. Και οι βλεφαρίδες θα σφαλίσουν.
Το κορίτσι του πολέμου Το κορίτσι του πολέμου Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 7:48 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.