Τα χαμένα ( ; ) χρόνια της Μπρουνχίλντε


Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ πέθανε στις 27 Ιανουαρίου 2017 και ενώ είχε κλείσει τα 106 χρόνια της μόλις 16 μέρες πριν. Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ γεννήθηκε 11 Ιανουαρίου 1911 και τη δεύτερη Τετάρτη του Ιανουαρίου του 2018 θα έκλεινε τα 107 χρόνια της. Δεν πρόλαβε.


Πιθανότατα, μέχρι την τελευταία ανάσα στη ζωή της, η Μπρουνχίλντε έπινε καπνιστή μπύρα και είχε κάνει 6 φορές συνολικά πυρετό. Ίσως έπαιρνε ένα χαπάκι, για το λόγο ότι η πίεσή της ήταν κάπως ανεβασμένη. Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ έμεινε άτεκνη και μόνη της έζησε τη ζωή μίας μάνας και ενός παιδιού της. Σοβαρά. Αν μία γυναίκα γινόταν μητέρα στα 20 της και ζούσε ως τα 80 και το παιδί της είχε ακριβώς την ίδια ηλικία όταν αποχαιρετούσε το μάταιο κόσμο, τότε το διάνυσμα που θα είχαν καλύψει θα έβγαζε 6 χρόνια λιγότερα από εκείνα που έζησε συνολικά η Μπρουνχίλντε.

Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ ήταν η γραμματέας του Γιόζεφ Γκέμπελς, στο υπουργείο Προπαγάνδας του τελευταίου, πριν, κατά τη διάρκεια και σχεδόν μέχρι το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Η ίδια ισχυριζόταν μέχρι το θάνατό της ότι δεν είχε εικόνες από τα έργα και τις ημέρες των Ναζί. Είχε δηλώσει χαρακτηριστικά, «ουδείς με πιστεύει ότι δεν είχα ιδέα τι συνέβαινε». Πράγματι.

Ο πόλεμος τελείωσε το 1945 και η Μπρουνχίλντε, που τη συνέλαβαν οι Σοβιετικοί, επέστρεψε το 1950 στη Γερμανία και δούλεψε στο κρατικό ραδιόφωνο για 20 χρόνια, μέχρι να συνταξιοδοτηθεί. Αυτή η φράση είναι η μόνη που υπάρχει σε ό,τι αφορά το τι έκανε από το 1945 και έπειτα. Μέχρι το 2005, που έψαξε να βρει τι έκανε μία Εβραία φίλη της, την Εύα Λέβενταλ, η οποία όμως είχε μεταφερθεί στο Άουσβιτς το 1943. Η ζωή της έγινε ντοκιμαντέρ και βιβλίο, αλλά αυτό δεν είναι εξαιρετικά ακριβές.

Η ζωή της, όμως, δεν έγινε στην πραγματικότητα βιβλίο. Ελάχιστα αναφέρονται για την Μπρουνχίλντε από το 1945 και έπειτα. Μηδαμινά, από το 1971 και μετά, μόλις βγήκε στη σύνταξη δηλαδή. Στο πρώτο απόσπασμα, που εστάλη και, μαζί με μία ωραία κουβέντα, έδωσε την έμπνευση να γραφτεί το παρόν κείμενο, γράφτηκε ότι έχασε τον αγαπημένο της, Γκόντφριντ Κίρκμπαχ, όταν άρχισε ο πόλεμος, ο οποίος πέθανε το 1942. Και ο επίλογος αναφέρει το εξής: Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ έμεινε μόνο και άτεκνη όλη της τη ζωή. Πέθανε στο Μόναχο τη νύχτα της 27ης Ιανουαρίου 2017, Διεθνή Ημέρα Μνήμης για τα Θύματα του Ολοκαυτώματος. Ήταν 106 χρόνων.

Από το 1945 έως και πέρυσι στις 27 Ιανουαρίου, που σφράγισε το πέρας της ύπαρξής της, παρήλθαν 72 χρόνια. Στα 72 αυτά χρόνια η Μπρουνχίλντε Πόμζελ δεν μπορούσε να δικαιολογήσει, τουλάχιστον στο βιογράφο της, τη σημασία της συνέχισης της ζωής της. Από το 1971, που βγήκε στη σύνταξη, έως το 2017, που απεβίωσε, το σύνολο των χρόνων είναι 46. Η Μπρουνχίλντε ήταν σχεδόν 60 όταν σταμάτησε να εργάζεται και 31, όταν μπήκε στο γραφείο του Γκέμπελς. Υπάρχουν πάρα πολλά κενά. Ο βιογράφος ασφαλώς και πρέπει να εστιάσει στην καριέρα της ως γραμματέως του Γκέμπελς, αλλά το υπεραιωνόβιο ταξίδι της Μπρουνχίλντε στον κόσμο εγείρει πολλά και πιο ελκυστικά ερωτήματα. Ερωτήματα που έχουν τη σημασία τους επειδή ακριβώς εκπορεύονται από αυτήν την τριετή θητεία, η οποία σαφώς θα ήταν πιο σημαντική αν ήταν προσεγγιστική, αν εστίαζε στο περίγραμμα της ίδιας της ύπαρξης και αν έθετε γόνιμους προβληματισμούς που θα ήταν οι πλέον σημαντικοί για την ίδια την ύπαρξή μας. Μετά το 1945, η Μπρουνχίλντε έζησε 72 χρόνια. Μετά το 1950 και τη θητεία της στην Γκούλακ, έζησε άλλα 67 χρόνια. Θα έπρεπε να αποτελεί έκπληξη το πώς κατάφερε και συνέχισε να υπάρχει ως μέρος μίας αιματοβαμμένης ιστορίας, η οποία είχε εκατομμύρια νεκρούς Εβραίους και χιλιάδες σωσμένους, μέρη της προσπάθειας αληθινών ευεργετών του σύγχρονου πολιτισμού. Πώς η Πόμζελ, με το αίμα στις βάτες των ταγέρ της, μπόρεσε και διένυσε μία απόσταση αρκετά μεγαλύτερη του μισού αιώνα, για να φτάσουμε στο σημείο να τη μνημονεύουμε ως ένα φαινόμενο της ίδιας της ύπαρξης; Ακόμα και αν δεν καταλάβαινε τι γινόταν, ακόμα και αν δεν είχε ιδέα, πώς δεν καταδυναστεύθηκε από την τεράστια μελανιά στη συνείδησή της, δεν φθάρηκε από την ντροπή των χαμένων ζωών; Αν η Πόμζελ δεν έδινε σημασία στην ίδια τη ζωή άλλων ανθρώπων, πώς κατάφερε και γιόρτασε Ιωβηλαίους με την ίδια την αναπνοή της, η οποία ήταν ρυθμική και αδιάκοπη πέραν του αιώνα, για να φτάσει στα 105 της να λέει ότι «είμαι ευτυχής που δεν έφερα στον κόσμο παιδιά»; Πώς, επίσης, χάνοντας τον αγαπημένο της από την εξ ορισμού θανάσιμη δίνη του πολέμου και παραδεχόμενη ότι παρέμεινε μόνη, διέσχισε με τη μοναξιά της ένα εντυπωσιακό χρονικό φαράγγι, χωρίς να έχει οποιαδήποτε τριβή ακόμα και με την απέχθεια προς το πρόσωπό της;

Τέτοιες απορίες θα μπορούσαν να μας δώσουν μία εξήγηση για τα κλισέ στα οποία κλυδωνιζόμαστε και τη λαϊκή κυρίως απελπισία που υπάρχει στα «δανεικά του χρόνου», σε έννοιες όπως η «καλοσύνη» και η αλληλεγγύη. Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ -και όχι μόνο αυτή, από το ναζιστικό κίνημα· είναι εκπληκτικό πόσοι ακροδεξιοί, ήτοι φασίστες, έζησαν μέχρι οι κόρες των ματιών τους να μη φαίνονται από τις ρυτίδες- είχε την καρδιά της για όργανο, το οποίο απλώς χτυπούσε, αυτό δα είναι βέβαιο, μέχρι να κουραστεί, ούτε καν μέχρι να βαρεθεί. Είτε, λοιπόν, οι ευάλωτες καρδιές, όχι μόνο στο ερωτικό κομμάτι αλλά για όποιον ανισόπεδο κόμβο η κοινωνία έχει δημιουργήσει, ως συνέχιση της ανωμαλίας της ίδιας της φύσης, η οποία όμως προέρχεται από γεγονότα, που, επειδή συμβαίνουν πάνω της, ονομάζονται φυσικά, είναι διατρητές, είτε είμαστε τυχαίες καταστάσεις που υπαγόμαστε σε στατιστικές, με το μέσο όρο των οποίων δίνονται απαντήσεις για το τι πρέπει να κάνουμε μέχρι να μακροημερεύσουμε.

Η Μπρουνχίλντε Πόμζελ δε μιλησε δημοσίως, ούτε για να πει για το Ολοκαύτωμα, για 70 ολόκληρα χρόνια. Δε μίλησε καν για να περιγράψει τον Γιόζεφ Γκέμπελς, την αντίθεση του οποίου τόνισε στο ντοκιμαντέρ για τη ζωή της, στο οποίο θυμίζει μία έντονα μακιγιαρισμένη Έλεν Μίρεν. Ο σκηνοθέτης του ντοκιμαντέρ, Κρίστιαν Κρένες, που επιβεβαίωσε το θάνατό της, είχε πει ότι ήταν σε εξαιρετική πνευματική διαύγεια, μέχρι τα τελευταία της. Μάλιστα, την είχε καλέσει στο τηλέφωνο στα 106α γενέθλιά της, στις 11 Ιανουαρίου 2017.

Συμπερασματικά, η Μπρουνχίλντε μπορεί να ζει ακόμα. Γραμματέας και δακτυλογράφος σε εφηβεία και μετεφηβεία, μπορεί να χάθηκε για να ζήσει το θάνατο μέσα στη ζωή πριν πεθάνει πραγματικά. Η Μπρουνχίλντε δεν είπε ότι μετάνιωσε, είπε απλώς ότι δεν ήξερε. Και ζούσε, ζούσε, ζούσε. Κάθε νύχτα κοιμόταν και κάθε μέρα ξυπνούσε, χωρίς να έχει πραγματικά σημασία ότι δε μετάνιωσε. Η μόνη σημασία που είχε το ότι δε μετάνιωσε, είναι ότι δεν έπαιξε απολύτως κανένα ρόλο, όπως η οργή όλων μας για τους ναζιστές που κατόρθωσαν να ζήσουν, με σχετική άνεση ή μαθημένοι στη λιτή ζωή, έναν αιώνα και ή παρά κάτι ψιλά. Δεν υπήρξε τιμωρία για την Μπρουνχίλντε, όπως δεν υπήρξε τιμωρία και για τους υπόλοιπους, οι οποίοι όλο και κάτι περισσότερο θα ήθελαν, όλο και κάποια μέτωπα τρυπημένα από σφαίρες θα είχαν αντικρίσει. Η τιμωρία, που το σημαινόμενο της ανθρώπινης ηθικής απαιτεί, δεν ήρθε ποτέ για την Μπρουνχίλντε, για αιμοσταγείς Αφρικανούς δικτάτορες, για μακιαβελιστές και εκμεταλλευτές. Αν ψάχνουμε τη δικαιοσύνη στο νήμα της ζωής που κόβεται γρήγορα, για να ικανοποιήσει τη διδακτική ισορροπία που επιζητούμε, ίσως εκπλαγούμε με τη συχνότητα που δεν τηρείται. Στο ντοκιμαντέρ της, η Μπρουνχίλντε δε μοιάζει μόνο, όντως, να έχει σώας τα φρένας, αλλά φαίνεται ότι έχει ζήσει ένα βίο χωρίς βάσανα, χωρίς τρομακτικά χτυπήματα από τη μοίρα, δίχως να την έχει πειράξει η πελώρια μοναξιά, δίχως να την έχει στιγματίσει εντός της η τριετής θητεία της στο πλευρό του Γκέμπελς.
Η Μπρουνχίλντε πέρασε τη δική της Ερυθρά Θάλασσα άβροχοις ποσί. Όσο κακός και να είναι κάποιος, το ότι πρόκειται να υποφέρει στην επόμενη ζωή του ή ότι θα πάει στην κόλαση δεν είναι δέλεαρ για τους υπόλοιπους. Στην πραγματικότητα, η συμμετρία θα ήταν να είναι φρικτή η υπόλοιπη ζωή του, να υπέφερε από τις Ερινύες, από όλη τη δική μας κοινωνική διδακτέα ύλη. Άπαξ και δεν έγινε, να τη μισείς είναι ήσσονος σημασίας. Ακόμα και μέσα από το φέρετρο, η Μπρουνχίλντε σού βγάζει κοροϊδευτικά τη γλώσσα.
Τα χαμένα ( ; ) χρόνια της Μπρουνχίλντε Τα χαμένα ( ; ) χρόνια της Μπρουνχίλντε Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 12:45 AM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.