Η ανάγκη για κοινούς εχθρούς


Η Αγγλία, ως χώρα που ανακάλυψε τον καπιταλισμό, δεν απεχθάνεται τόσο τους καπνούς όσο τα συμπαρομαρτούντα τους. Άλλωστε, η όμορφη λέξη chimney, που σημαίνει καμινάδα, δεν φτιάχτηκε απλώς με σεβασμό αλλά συμβολίζει μία ολόκληρη εποχή και μάλιστα λογοτεχνικής φύσεως.
Η διαφάνεια που απαιτεί έχει να κάνει περισσότερο με την αισθητική που θέλουν να υπάρχει στους δρόμους και ένα τρόπον τινά προφίλ, παρά με οτιδήποτε άλλο. Όταν αναφέρεσαι ως εξουσιαστής σε ένα σύνολο, λαμβάνοντας αποφάσεις, η υγεία του συνόλου δεν είναι προτεραιότητά σου. Θα μπορούσε να πει κάποιος ότι είναι το πεπρωμένο του ανθρώπου να συνεχίσει να υπάρχει, τουλάχιστον για κάποιες εκατοντάδες χιλιάδες χρόνια, ένα διάστημα που είναι λίγο μόνο για την επιστήμη.

Η αντικαπνιστική μανία στην Αγγλία πριν από σχεδόν μία δεκαετία δεν πέρασε απαρατήρητη από όλο τον υπόλοιπο κόσμο. Ο σεβασμός στους σύγχρονους καιρούς έχει διαφοροποιηθεί αισθητά: Πριν από 30 χρόνια σεβασμός ήταν να άφηνες το συνάνθρωπο να έκανε ό,τι του άρεσε και το ίδιο να συνέβαινε με εσένα σε αντιστοιχία. Πλέον, είναι να μην κάνεις ό,τι τον ενοχλεί και, αντιστοίχως, να μπορείς να ζητάς και εσύ το ίδιο. Αυτό, πέρα από πρόβλημα ή ζήτημα ή σοβαρό θέμα, είναι η κατάσταση και το πνεύμα της εποχής μας, ό,τι, δηλαδή, έχει διαμορφωθεί. Μαζί, ασφαλώς, με το ομαδόν, την όχι μόνο τυχαία σύναξη ανθρώπων με τις οποίες γίνεται διαμοιρασμός κοινών πεποιθήσεων, μέχρι που αυτές αναπόφευκτα να διαβρωθούν από το ελαφρώς φασιστικό πέπλο που διέπει όλους τους αγανακτισμένες μαζώξεις που επιβιώνουν στη διάρκεια του χρόνου, αλλά την επιθυμία για αναζήτηση ομοϊδεατών, με τους οποίους πρόκειται να μοιραστείτε, όχι τις κοινές πεποιθήσεις αλλά, τις κοινές αντιπεποιθήσεις. Δεν ξεκινά έτσι, αλλά σε αυτό καταλήγει: Την επιθυμία, με το πρόσωπο κεκαλυμμένο από το προσωπείο της ανάγκης, για κοινούς εχθρούς.

Οπότε, όπως και να το κάνεις, οι κακές συνήθειες είναι βέβαιον ότι προκαλούν ανοιχτές πληγές, ωστόσο όσο μεγαλύτερο το άθροισμα των ανθρώπων, τόσο μεγαλύτερη η διαπόμπευση. Το ζήτημα της μη ενόχλησης μετατρέπεται σε εχθρότητα, η οποία αποκτά υπόσταση μέσα από το κενό που σίγουρα παρατηρείται στη μάζα. Το πρόσωπο, που μέχρι τότε ένιωθε απλώς ενόχληση, η οποία κάποιες φορές οφειλόταν ακόμα και στην ενόχληση που είχε διακηρύξει μία φορά και την ανάδειξή της σε μείζον θέμα, για να μην ξεχνιέται η ταμπέλα του, τώρα γίνεται πολυπρόσωπο και καταντά απρόσωπο. Και το ήθος, οι προσωπικές ηθικές οδηγίες για το πώς να κινείται ο άνθρωπος στη ζωή, καταστρατηγείται απνευστί. Μία παρέα προβαίνει σε πράξεις βίας, χωρίς να έχει ούτε υπόνοια, τη στιγμή της δράσης της, ότι η αυτή η βία είναι παράνομη. Ξαφνικά και χωρίς λογική, ακόμα και δίκην χαβαλέ, ο άνθρωπος χάνει το ένα τρίτο της ταυτότητάς του, το αθάνατο μέρος του, ήτοι τη λογική του.

Τούτο συμβαίνει στις περιπτώσεις των ποδηλατών και των ποδηλατόφιλων, που την ευγενή ερασιτεχνική δραστηριότητά τους καρατομεί η ίδια η συμπεριφορά τους. Μία μέρα στη Σαλαμίνα, πριν από περίπου ένα χρόνο, θεωρούσαν, περισσότερο από δικαίωμα, λογικό, να σκανδαλίσουν

έναν κόσμο που είχε σαφή τάση χαλάρωσης με διαρκή ηχορρύπανση. Οι ζωόφιλοι, οι περιβαλλοντόφιλοι, επίσης σαστίζουν με τον αυταρχισμό τους. Το ίδιο ισχύει με τους αντιτσιγαριστές.


Σε όλες τις περιπτώσεις, η κακία έρχεται πρώτη. Μπορεί το ιδανικό για το οποίο καλείσαι να παλέψεις να συμβάλλει πράγματι, έστω και ως πρόβλεψη, στην κοινωνική πρόοδο, παρ’ όλα αυτά ο τρόπος με τον οποίο απαιτείται, αν μιλάμε για ομάδες, είναι σχετικώς βάναυσος. Αυτός ο τρόπος πρέπει να διαχωρίζεται με εκείνον της ατομικότητας, στον οποίο η απαίτηση αποτελεί προσωπική αξίωση και αυτομάτως αποκτά μεγαλύτερη εμβέλεια. Το ίδιο ισχύει και με το θάνατο. Τα θύματα της Αφρικής, οι 589 νεκροί μία μέρα στην Κίνα, δεν είναι τίποτα μπροστά στο ταξίδι που επεχείρησε πριν από 15 μήνες ο Ντέιβιντ Μπόουι. Και αυτό όχι μόνο επειδή ο δεύτερος είναι εκείνος που φιλοτέχνησε το «Life in Mars», αλλά μέσα από την αντικειμενική κριτική: Όταν μία χώρα έχει 1 δισεκατομμύριο ανθρώπους πληθυσμό- πιθανότατα λέω λίγους- οι 589 αποτελούν ένα ποσοστό της τάξης του 0,000589%, οπότε υπό μία έννοια έπρεπε να πεθάνουν. Οι γιατροί, που συγκινούν με τις ιστορίες τους στην Αφρική, δε συγκινούν διότι χαρίζουν ζωή ομαδόν, αλλά επειδή η κάθε ιστορία είναι μπολιασμένη από το στοιχείο της συγκίνησης που υπάρχει αναπόφευκτα σε ένα παιδικό βλέμμα, στο οποίο μάλλον είναι αποτυπωμένη η ελπίδα, όχι όμως μία ελπίδα την οποία νιώθει το ίδιο το παιδί αλλά τη δική μας, των θεατών, που συνεχίζουμε να ζηλεύουμε την ηλικία του. Από τον καθαγιασμό, η ενηλικίωση γίνεται ευκαιρία για κριτική και είναι σαφές ότι ο άνθρωπος δεν είναι απλώς υποκριτής κατά τη διάρκεια δύσκολων συνθηκών, αλλά μάλλον πρέπει να ανιχνευθεί στην παρουσία του είδους και στο πέρασμα της συγκεκριμένης συμπεριφοράς εν τη γενέσει της ως γονιδίου, συμπαρασυρόμενου μέλη δεκάδων γενεών, τα οποία εξάλλου δεν είναι τόσο σημαντικά για τον κόσμο. Διαπίστωση είναι ότι το παιδί δεν μπορεί να είναι απειλητικό ή ανταγωνιστικό, δεν έχει άλλη αξίωση από το να παίζει και σε μεταφέρει σε διαφορετική ηλικία. Η κρίση μας για το θάνατο έχει να κάνει με το φόβο: Σε αυτήν την πλευρά του πλανήτη, ένα αεροπορικό δυστύχημα με 43 νεκρούς είναι πιο επώδυνο από έναν τυφώνα με 112, διότι δεν αναμένεται, σύντομα τουλάχιστον, τυφώνας στα μέρη μας.

Είμαι καπνιστής ηθελημένα. Πρώτη φορά το έκανα τα Χριστούγεννα του 2000, όταν πήγαινα προς τα 20. Το έκανα χωρίς να επιδιώκω την επίδειξη και χωρίς να πρόκειται για μία αντιδραστική πράξη. Ήταν «Lucky Strike», από τον Μάνο και του έκανα το μισό πακέτο τράκα. Ανίκανος να κρυφτώ, οι γονείς μου με ανακάλυψαν τον Ιανουάριο του 2001, μέσα σε ένα πρακτορείο. Θα ήθελα να καπνίζω ως και την τελευταία μέρα της ζωής μου. Το τσιγάρο είναι η πιο κομψή κοινωνική ανακάλυψη στην Ιστορία, χαντς ντάουν. Μπορεί η εξάπλωσή του να βασίστηκε σε ένα ψέμα, διότι όσο κι αν φαίνεται απίστευτο στην αρχή θεωρούνταν, τουλάχιστον έτσι λέγεται, καλό για την υγεία. Ωστόσο παραμένει μία εκλεπτυσμένη συνήθεια, η οποία αντικαθίσταται από το ηλεκτρονικό τσιγάρο, δηλαδή από κάτι που, αν και πρέπει να παραδεχθεί κάποιος ότι είναι πιο υγιεινός, δεν παύει να είναι γκουμούτσα που βάζεις στο στόμα.Η όποια παραπομπή σε παρόμοια σεξουαλική πράξη είναι ατυχής, διότι εκεί πρόκειται για εξομοίωση φαγοποτιού το οποίο τελεί σε καθεστώς απολυτότητας, που ευφραίνει όλο το είναι σου. Αν και έχω αρκετούς φίλους που έχουν κόψει το τσιγάρο για να βρεθούν στον κόσμο του ηλεκτρονικού, είναι μία εικόνα ωχαδελφισμού, μία εύκολη πρόσβαση σε κάτι που είναι εξαιρετικά δύσκολο να δημιουργήσει συναισθήματα στο δράστη, όσο και ως εικόνα. Το τσιγάρο στην έρημο, σε ένα καφενέ, το μακρύ αδύνατο τσιγάρο στα χέρια μίας σοπράνο ή μίας ντίβας, το τσιγάρο της ανθρώπινης απώλειας και της εγκατάλειψης δεν είναι εικόνες που αντικαθίστανται.

Η καπιταλιστική βιομηχανία πρόλαβε και με μεθοδευμένες κινήσεις απαγόρευσε τη χρήση του ηλεκτρονικού τσιγάρου σε εσωτερικό χώρο.Ωστόσο, το εμπόριο έχει τους δικούς του νόμους. Αν ένα μαγαζί είναι έτοιμο να πληρώσει ένα υψηλό τίμημα για το γεγονός ότι σε μία αντικαπνιστική εποχή έχει πελάτες που καπνίζουν στον εσωτερικό χώρο του, τότε οι πελάτες που δεν καπνίζουν οφείλουν να το υποστούν, να φύγουν ή να το καταγγείλουν. Το μαγαζί θεωρεί ότι χάνει περισσότερα-και ίσως έχει δίκιο. Όπως σε κάθε περίπτωση, μία συνεννόηση για μία κατάσταση από όλους μαζί δεν γίνεται να υπάρχει. Ο αντικαπνιστικός νόμος έπρεπε να εφαρμοστεί κατευθείαν, ήταν απαραίτητο. Ο νόμος πρέπει να είναι σαφής: Να τιμωρεί, από τη στιγμή που τα κενά του φέρνουν ασυμφωνία και δημιουργούν δύο ειδών αντιδρώντες: Ο πρώτος είναι που το γράφει στα παλιά του τα παπούτσια, αλλά που το κάνει παρέα με άλλους που το ίδιο κάνουν και ο δεύτερος είναι που ενώνεται, ημιεπισήμως, με ομοιδεάτες και, ξεκινώντας από το γενικό, κάνουν στο τέλος την τρίχα τριχιά.

Οι ομάδες για τέτοια ζητήματα, όχι μόνο δεν έχουν νόημα αλλά, δημιουργούν και την επιθυμία για την εξαπόλυση μύδρων, που φέρνει βία. Δημιουργούν συνεχώς από καθ’ έδρας κριτική και ένα τουπέ που μόνο όποιος είναι αναγκασμένος να οδηγήσει πίσω από έναν ποδηλάτη που, επειδή η ταυτότητα στην οποία υπάρχει εκείνη τη στιγμή, δημιουργεί από μόνη της ένα ισχυρό άλλοθι, οδηγεί στη μέση του δρόμου, μπορεί να κατανοήσει, μέσω των νευρικών καλύκων του εγκεφάλου του, που διεγείρονται. Δημιουργούν κυρίως την έξαψη της εξάλειψης όχι μόνο της ίδιας της κακής συμπεριφοράς, που δεν υπάρχει αμφιβολία, αλλά και των περιμετρικών. Γίνεται σπυρί στον κώλο και, από ό,τι ξέρω, ουδείς εκτιμά ένα σπυρί στον κώλο. Δεν είναι μόνο οδυνηρό, αλλά είναι και άσχημο. Και δεν μπορείς να το δεις. Φαντάσου και να μπορούσες. 
Η ανάγκη για κοινούς εχθρούς Η ανάγκη για κοινούς εχθρούς Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:48 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.