Η μουσική ως όπλο για το παρόν


Σου αρέσει το παρόν; Από μόνο του, το παρόν, σου αρέσει; Αν φύτρωνες, αν είχες έναν άδειο εγκεφαλικό σκληρό, θα σου άρεσε ο τρόπος και ο τόπος που θα ζούσες;
Αν πάθαινες ολική αμνησία και δεν αναγνώριζες κάποιον ή κάτι από το παρελθόν, αν η μόνη γνώση σου ήταν να περπατάς, αν το μυαλό σου απομακρυνόταν τελείως από το νερό, θα μπορούσες να ξαναβρείς λόγους να ήσουν χαρούμενος;

Πώς θα ένιωθες, τότε, την πρώτη φορά που θα άκουγες μουσική;

Η μουσική, από την αρχή της, δεν ήταν παρθενογένεση. Προήλθε από τον ήχο της φύσης, των πρώτων ζώων, που η αφθονία των προσόντων τους έφερνε την ανάλογη εξωτερίκευση ενέργειας, την απελευθέρωση έντασης μέσα από τις χορδές τους. Κάποιος θέλησε να μιμηθεί αυτόν τον ήχο, ίσως με την ελπίδα ότι ο Τυραννόσαυρος Ρεξ θα του μιλούσε, για να τον πείσει να μην τον φάει. Κάποιος άλλος διείδε, όπως άλλωστε συμβαίνει κατά κόρον στην πορεία του ανθρώπινου είδους, την ευκαιρία καλλωπισμού του απίθανου ήχου που έβγαζε ένα εξωτικό πουλί δίχως να γνωρίζει την ικανότητά του. Έγινε η μουσική. Η οποία χρησιμοποιείται, όχι μόνο ως μέσο ελπίδας και νοσταλγίας, απελπισίας και ματαιότητας, αλλά και σηματοδότησης εποχών.

Αν η μουσική παιζόταν χωρίς να έχει σχέση με το παρελθόν ή, μάλλον, χωρίς να το παρακαλά να επιστρέψει, αν οι επιρροές της από αυτό δεν την εμπόδιζαν ώστε να διατηρεί την οντότητά της, αν δεν το ικέτευε για να του δώσει λίγη σημασία, αν δεν τραύλιζε νοσταλγώντας εποχές αμφίβολης ποιότητας, που οδήγησαν στην επιτομή της κακογουστιάς, θα μπορούσες να την αντέξεις; Αν, ας πούμε, ήταν μουσική η οποία προέκυψε από κάπου, αλλά αυτό δεν ήταν το αμάρτημά της, παρά η λογική εξέλιξη, που δεν γινόταν να κρυφτεί από το αυτί του μυημένου… Θα την άκουγες τότε; Θα άκουγες χωρίς καχυποψία οτιδήποτε νέο δεν ενείχε ένα δάνειο του παρελθόντος;

Ο κόσμος, περισσότερο από επιθυμία, είναι αναγκασμένος να νοσταλγεί τις προηγούμενες εποχές. Είναι σχεδόν ό,τι σκεφτόμουν το βράδυ του Σαββάτου σε ένα γκαράζ του Βοτανικού. Τα γκαράζ μού αρέσουν, διότι είναι χώροι underground και πέρα από την ηλεκτρική σκοτεινότητα, η λέξη γίνεται απευθείας σύνδεση με την ομώνυμη ταινία του Εμίρ Κουστουρίτσα. Συν τοις άλλοις- και αυτό ουδόλως ασήμαντο είναι- στο όχι πολύ μακρινό παρελθόν έφθασα, σε γκαράζ, εις σάλιου κοινωνία για πρώτη φορά με ένα από τα πιο φίνα κορίτσια της Αθήνας και, κατά συνέπεια, της αθηναϊκής νύχτας. Το βράδυ του Σαββάτου, πάντως, δεν ήταν δικό μου το φιλί, αλλά των Athenian Phanerothyme Conspiracy. Του συγκροτήματος του Μανώλη, το οποίο έπαιζε με ένα μπάσο, μία ηλεκτρική, ντραμς και ένα σιτάρ.

Κοιτάξτε: Δεν υπάρχει υποχρέωση, τρόπον τινά, να γράφω για ό,τι βλέπω. Απλώς το αισθητήριο της ποιότητάς μου δε λειτουργεί καλά. Μου αρέσουν πολλά πράγματα, δεν είμαι ελιτιστής και γενικώς ενθουσιάζομαι εύκολα. Δε θέλω να προκαταβάλω κάποιον, ωστόσο όταν έφθασε το live στο μέσο του είχα το κείμενό μου. Το οποίο δεν αφορά απαραιτήτως στην ποιότητα, η οποία ευνοεί και το προσωπικό κριτήριο σε κάποιες περιπτώσεις, αλλά στο ίδιο το θέμα, τη δομή του. Η κίνηση του ανθρώπου είναι εν δυνάμει μητέρα, κυοφορεί τη θεματολογία και μερικά από τα ωραιότερα θέματα που έχω διαβάσει είναι κίνηση.

Ο Μανώλης μού είχε πει ότι πρόκειται για ψυχεδελική ροκ και η Σοφία, που έκανε σε ένα τραγούδι τα φωνητικά, συμπλήρωσε τη λέξη «χίπις». Ο Μανώλης έσπευσε να εξηγήσει ότι δεν πρόκειται για αυτό που έχω στο μυαλό μου όταν ακούω τη λέξη «χίπις». Όταν ακούω μουσική ούτως ή άλλως δεν έχω κάτι στο μυαλό μου εξαρχής, είναι όλα διαμορφώσιμα. Από τον Εϊνάουντι ως τους «Χατζηφραγκέτα», η μουσική είναι ένα όπλο.

Ό,τι άκουσα και είδα δεν ήταν αναβίωση, αλλά βίωση. Το μεταφέρω όπως η αδελφή μου το περιέγραψε στο αυτοκίνητο. Δεν το είχα στ’ αλήθεια σκοπό, αλλά αν θυμάσαι κάτι τουλάχιστον τρεις μέρες από τη στιγμή που ειπώθηκε είναι σαν καρμική υποχρέωση να το προσθέσεις.

Το ζήτημα είναι… κανονικοί άνθρωποι έπαιζαν μουσική. Άνθρωποι από εκείνους που θα έβλεπες στο δρόμο και δεν θα μπορούσες να υποθέσεις τι δουλειά κάνουν, όπως ούτε τώρα μπορείς, διότι η μουσική είναι χόμπι. Αν μπορεί κάποιος να την εκμεταλλευτεί για να πληρώνεται, δεν θα μπορούσε, εφόσον πληρωνόταν μόνο για τη δημιουργικότητα, να ζει πολυτελώς. Οι σταρ, εκείνοι που κερδίζουν εκατομμύρια από τη μουσική, δεν τα κερδίζουν επειδή φτιάχνουν μουσική, αλλά διότι μέσα από τη μουσική δημιουργήθηκε η καθαγιασμένη υπόστασή τους. Η μουσική δημιούργησε την τομή η οποία τους έφερε κοντύτερα στην εικόνα της θέωσης. Η σκηνή είναι ακαταλαβίστικη, αλλά αυτό δημιουργεί περισσότερη αγριότητα. Δεν υπάρχει σταρ του κινηματογράφου ή της τηλεόρασης που να δικαιολογεί τον χαρακτηρισμό «μέγκα σταρ» περισσότερο από ό,τι το έκαναν ο Τζον Λένον, ο Λέοναρντ Κόεν, ο Τζιμ Μόρισον. Αν οι ηθοποιοί-βιομηχανία είναι απρόσιτοι, οι μουσικοί σταρ είναι Δαλάι σε ναούς σε κρυφές σπηλιές του Θιβέτ, όχι στη Λάσα, αλλά σε ένα σημείο που φαντάζεσαι ότι είναι η πόρτα της Γης πριν βγεις στο διάστημα.

Οι Φαραώθυμοι έπαιξαν τη μουσική τους, είπαν κάποιες από τις ιστορίες τους, βαρυτονικώς, με έναν τρόπο να ταιριάζει στο ημίφως, κάτι που προσωπικά δεν με ξετρέλανε, αλλά αυτά είναι γούστα. Τα φωνητικά επετεύχθησαν με μία υπέροχη αδεξιότητα, η οποία, όταν υπήρχε ανεπιτήδευτη, ήταν ίσως η πιο εντυπωσιακή στιγμή του ζωντανού προγράμματος, το οποίο θα ήταν άδοξο για τις προσωπικότητές μας να το δούμε επικριτικά. Όταν ήταν επιτηδευμένη, επρόκειτο απλώς για μία εκτελεστή που έχει ακόμα πολλά να μάθει. Ίσως και το τσιγάρο, σε ένα χώρο που ουδείς κάπνιζε, υποδήλωνε την επιθυμία να επιστρέψει στο χρόνο και να φτιάξει ένα υπόγειο Γούντστοκ. Όχι ακριβώς μία πράξη που συνάδει με τα γούστα μου, αλλά πρέπει να συγχωρήσεις κάποιον που αποχαιρετά τα νιάτα του και απεγνωσμένα προσπαθεί να κρατηθεί από αυτά.

Κατά τη διάρκεια της συναυλίας, άκουγα το πρόσωπο του Φόρεστ Γουιτάκερ στο «Ghost Dog: The Way of the Samurai». Άκουγα το πρόσωπο του Αϊζάκ ντε Μπανκολέ στο «Limits of Control». Υπήρχε κάτι από την αισθησιακή απάθεια που ο Τζιμ Τζάρμους δίνει στις ταινίες του, εκείνη η λεπτή μελαγχολία που αν προσπαθήσεις να καταλάβεις τι σημαίνει, είναι καλό να μη βιαστείς βγάλεις συμπέρασμα. Θα ήταν ακόμα καλύτερο αν δεν προσπαθούσες καν. Είναι τόσες πολλές οι καταστάσεις, πλέον, που μπορούμε να κρίνουμε, που η αποχή από το να υπάρχουμε ως τιμητές μοιάζει με ευεργεσία, έστω κι αν είναι μία πράξη η οποία, αν και συμβαίνει, δεν εκδηλώνεται, κάτι που, λόγω όλης της μηχανικής μας που το zeitgeist σχεδόν επιβάλλει, για την απορρόφηση ενέργειας, είναι σαν να μη συμβαίνει. Όμως, περισσότερο από την επιδίωξη της εξωτερίκευσης, σημασία έχει η ισορροπία. Η σιωπή δεν είναι πάθηση, αλλά μπορεί να είναι δράση, όταν το πρακτέον μοιάζει να είναι μόνο η κίνηση της κίνησης.

Στο τέλος, αυτό που μου μένει, το πιο ενθαρρυντικό από όλα, πέραν της ποιότητας την οποία υποπτεύεσαι μέσα από την οντότητα, είναι ότι δεν υπήρχε η απότιση κάποιας τιμής σε φαντάσματα, αλλά η ενθάρρυνση για να γίνει άρτιο το παρόν, πριν συμβαίνει ταριχευμένο ως παρελθόν και πρέπει να το τιμάμε. Η μουσική και κάθε τέχνη μπορεί να μη χρειαζόταν αν ο κόσμος ήταν ιδανικός, ωστόσο η απόσταση που χωρίζει τον άνθρωπο από το να παλέψει για τη μηχανική κίνηση είναι μεγαλύτερη από εκείνη που τον χωρίζει για το χαρακίρι. Ως εκ τούτου, είναι αναμφισβήτητο, ακόμα και για τις περιπτώσεις που καθιστούν το απευκταίο αναπόφευκτο, ότι το ταξίδι της μελωδίας από τα αυτιά στον οργανισμό, αυτή η ανόργανη αλληλουχία, είναι αγνά αποτρεπτική και άνετα καθησυχαστική. Όχι μόνο για το γεγονός ότι θα χάσεις αυτόν τον ήχο όταν σταματήσεις να ζεις, αλλά και επειδή μπορεί να σου ψιθυρίσει ότι, αν είσαι λίγο πιο προσεκτικός, μπορείς να τον δεις να μετουσιώνεται σε καθημερινότητα. 
Η μουσική ως όπλο για το παρόν Η μουσική ως όπλο για το παρόν Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:30 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.