Η γροθιά της γραφειοκρατίας


Ο χώρος που έγινε για τις πολυεθνικές και οι μετατοπίσεις των ημερών σε ό,τι αφορά την εμβέλεια της παραμονής των εορτών δεν δύναται να απομακρύνει την εθιμική αλήθεια: η 6η Δεκεμβρίου είναι η πρώτη χριστουγεννιάτικη μέρα του χρόνου.
Η μέρα που γιορτάζει ο Άγιος Νικόλαος, δηλαδή εκείνος που στον δυτικό κόσμο αποκαλείται Santa Claus. Ο επίσκοπος Νικόλαος, δηλαδή, της Μύρας στη Λυκία, μίας περιοχής στο νοτιοδυτικό τμήμα της Μικράς Ασίας, η οποία συνόρευε στα δυτικά με την Καρία, στα βόρεια με τη Φρυγία, στα βορειοανατολικά με τα Πισίδια και στα ανατολικά με την Παμφυλία. Ο οποίος ήρθε από τις βόρειες χώρες, πιθανολογείται από τη Φινλανδία και αποδείχθηκε εξαιρετικά εύπορος και φιλάνθρωπος. Όπερ μεθερμηνευόμενον, μοιραζόταν τα υπάρχοντά του με όσους είχαν ανάγκη. Έτσι, η 6η Δεκεμβρίου, ανήμερα της γιορτής του ονόματός του, έχει μείνει στην ιστορία ως η μέρα των φιλανθρωπιών. Αυτή τη μέρα είθισται, στο δυτικό κόσμο, να κάνουν δώρα.
Ουσιαστικά- και πριν την... εισβολή στο προκείμενο- η παράδοση των δώρων και της βασιλόπιτας, αλλά και της εικόνας του χοντρού με την κόκκινη στολή και τη γενειάδα, είναι μία πρόσμιξη του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Βασιλείου της Καισαρείας και της αμερικανοποίησης της γιορτής με βάση το χρώμα της Coca Cola. Ανέκαθεν- και τα τελευταία χρόνια πιο έντονα- θεωρούσα ότι δεν πρέπει να βιαζόμαστε να γιορτάζουμε τα Χριστούγεννα. Βεβαίως, τώρα η ανάγκη για υλικά αγαθά μέσα στις γιορτές είναι μεγάλη, ενώ οι μέρες της καλοσύνης είναι δύο, άντε τρεις, το καντήλι του να είσαι καλός σβήνει στις 26 Δεκεμβρίου, που στην Ελλάδα γιορτάζουν οι Βασίληδες. Εκτός κι αν πρόκειται για δώρα, που τότε υπενθυμίζεται ότι πρέπει να είσαι καλός από τις αρχές Νοέμβρη. Υπάρχουν γονείς στην Ελλάδα που συνεχίζουν να στολίζουν τα δέντρα τους γύρω στις 15 Νοέμβρη, με αποτέλεσμα τα Χριστούγεννα να κρατούν 53 μέρες, μέχρι, δηλαδή, τις 7 Ιανουαρίου, που γιορτάζει ο Άγιος Ιωάννης ο Βαπτιστής.

Στην Ουγγαρία, που η γιορτή του Αγίου Νικολάου έχει σημασία, ονομάζεται Mikulás, Jézuska ή Kis Jézus. Η 6η Δεκεμβρίου ήταν ούτως ή άλλως, λοιπόν, μία θρησκευτική εθνική εορτή, αλλά το 1956, πριν από 60 χρόνια... παράγινε. Στη Μελβούρνη ο Μαγυάρος πυγμάχος Λάζλο Παπ έπαιρνε το τρίτο διαδοχικό χρυσό μετάλλιό του και η Ουγγαρία νικούσε τη Σοβιετική Ένωση 4-0 στον ημιτελικό του πόλο για το ολυμπιακό τουρνουά, που έγινε το καλοκαίρι του νότιου ημισφαιρίου. Το παιχνίδι δεν τελείωσε ποτέ, μια και ο Βαλεντίν Προκόποφ γρονθοκόπησε τον Έρβιν Ζάντορ ανοίγοντας το μάτι του. Ο Ρώσος φυγαδεύτηκε για να μην τον προπηλακίσουν. Είναι η μεγαλύτερη νίκη στην ιστορία της ομάδας, απέναντι στο αντιπροσωπευτικό συγκρότημα μίας χώρας που είχε μπει με τα τανκς της στη Βουδαπέστη 32 μέρες πριν, στις 4 Νοεμβρίου του ίδιου έτους.      

Η Ουγγαρία ήταν σπουδαία αθλητική δύναμη από τότε. Ή, μάλλον, μόνο τότε στην ολότητά της. Η ποδοσφαιρική ομάδα της ήταν ασύγκριτη, την είπαν άλλωστε «χρυσή ομάδα» (Aranycsapat)  και δεν είχε χάσει για 4 χρόνια, από το 1950 έως το 1954, που τελικά έχασε εκείνο τον τελικό του Παγκόσμιου Κυπέλλου από τη Δυτική Γερμανία, με σκορ 3-2. Ένα στατιστικό ακόμα πιο εντυπωσιακό είναι ότι και την επόμενη διετία δεν είχε χάσει κάποιο ματς. Μάλιστα, στις 23 Σεπτεμβρίου του 1956, η ομάδα του-προπονητή του Ολυμπιακού από το 1965 έως το 1967- Μάρτον Μπούκοβι (του ενός εκ των τριών εμπνευστών του «ρόμβου», μαζί με τον προηγούμενο ομοσπονδιακό προπονητή Γκούσταβ Σέμπες και τον Ουγγροεβραίο, όπως άλλωστε και οι άλλοι δύο, Μπέλα Γκούτμαν, τον προπονητή που οδήγησε στην κατάκτηση δύο Κυπέλλων Πρωταθλητριών την Μπενφίκα και έφτασε να γίνει κόουτς του Παναθηναϊκού, από τον οποίο εκδιώχθηκε όταν σε ένα ματς συνελήφθη κυριολεκτικά κοιμώμενος στον πάγκο του) είχε νικήσει τη Σοβιετική Ένωση 0-1 στο «Λένιν Στάντιον»: Ήταν η πρώτη ήττα των Σοβιετικών σε αυτό το γήπεδο και ήρθε από μία ομάδα ομόσπονδης χώρας που της είχε μπει για τα καλά στο ρουθούνι. Από τον Ιούλιο του 1954 έως τον Σεπτέμβριο του 1956 η Ουγγαρία είχε παίξει 20 παιχνίδια, Ένα χρόνο πριν, το 1955, η Ουγγαρία έγινε, έστω και μέσα στη Βουδαπέστη, πρωταθλήτρια Ευρώπης στο μπάσκετ, αφήνοντας από κάτω τους Σοβιετικούς.Τόσο η συγκεκριμένη ομάδα όσο και η ποδοσφαιρική διαλύθηκαν εις τα εξ ων συνετέθησαν. Η πρώτη απλώς δεν εμφανίστηκε ξανά στο χάρτη και ήταν η τελευταία πρωταθλήτρια Ευρώπης εκτός της Σοβιετικής Ένωσης για μεγάλο χρονικό διάστημα: Από το 1957 έως το 1971 η «αρκούδα» κατακτούσε όλα τα Ευρωμπάσκετ και μόνο το 1973 η Γιουγκοσλαβία κατάφερε να κατακτήσει το τρόπαιο στη Μαδρίτη και να εγκαθιδρύσει τη δική της κυριαρχία, η οποία, πάντως, θα ήταν διακοπτόμενη. Για την ποδοσφαιρική ομάδα, ωστόσο, η μοίρα έγραψε άλλα. Η Ουγγαρία θα προετοιμαζόταν για τους Ολυμπιακούς του 1956 αν της δινόταν η ευκαιρία. Μόνο που στο Μπιλμπάο τα νέα για την ουγγρική επανάσταση θα έρχονταν για να γράψουν το πρώτο κεφάλαιο της διάλυσης. Μετά την ήττα της Χόνβεντ από την Αθλετίκ στο «Σαν Μαμές», 3-2, οι Μαγυάροι αποφάσισαν να μη γυρίσουν πίσω. Το δεύτερο παιχνίδι έγινε στις Βρυξέλλες και το 2-2 άφησε τη Χόνβεντ εκτός συνέχειας Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Οι παίκτες παράκουσαν την εντολή της FIFA να γυρίσουν στην πατρίδα τους και αντ’ αυτού έκαναν ένα τουρ για να μαζέψουν χρήματα στην Ιταλία, την Πορτογαλία, την Ισπανία και, από εκεί, τη Βραζιλία. Όταν επέστρεψαν στην Ισπανία, ο Φέρεντς Πούσκας, ο Σάντορ Κότσιτς και ο Ζόλταν Τσίμπορ στήλωσαν τα πόδια. Είναι η εποχή που έρχεται η περίφημη συμφωνία του ισχυρού άνδρα του Εθνικού, Δημήτρη Καρέλα, με τους Πούσκας και Κότσιτς, τη μία και μοναδική καταγεγραμμένη φορά στην ιστορία που το ΠΟΚ, δηλαδή ο Ολυμπιακός, ο Παναθηναϊκός και η ΑΕΚ, ενώθηκαν απέναντι σε ένα κοινό εχθρό και με το αίτημά τους στην ΕΠΟ ο Εθνικός, ισχυρός ούτως ή άλλως και πρώτος στη βαθμολογία του εθνικού πρωταθλήματος, μηδενίστηκε, με αποτέλεσμα να χάσει την ευκαιρία για ένα πρωτάθλημα και να μη σηκώσει ποδοσφαιρικό κεφάλι ξανά.

Οι Ούγγροι φοιτητές του πανεπιστημίου Τεχνολογίας και Οικονομικών στη Βουδαπέστη, που βγήκαν για να διαμαρτυρηθούν για το κομουνιστικό καθεστώς, διαμαρτυρήθηκαν κυρίως για την κομουνιστική γραφειοκρατία. Η επανάσταση έγινε και στη μνήμη του σπουδαίου και αμφιλεγόμενου Ούγγρου κομουνιστή Μπέλα Κουν, ενός μαρξιστολενινικού ηγέτη που πίστευε ότι το σύστημα του κομουνισμού θα μπορούσε να λειτουργήσει και σε δεύτερη χώρα εκτός της Σοβιετικής Ένωσης. Αυτή η επανάσταση επίσης δεν ευοδώθηκε, το 1919, αλλά για λίγες ώρες η Ουγγαρία ήταν ένα αυτόνομο κομουνιστικό κράτος. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οι Ούγγροι επιζητούσαν αυτήν τη δημοκρατία, όμως απέναντι στον Μαλένκοφ και τον Χρουστσόφ ήταν αδύνατον να βρουν συναίνεση. Ακριβώς την ώρα που η ουγγρική κυβέρνηση προετοιμαζόταν για διαπραγματεύσεις, το Politburo, η κεντρική επιτροπή του Κομουνιστικού Κόμματος της Σοβιετικής Ένωσης, αποφάσισε ότι δεν υπήρχε κάτι για να συζητηθεί και κατέστειλε την επανάσταση με τα όπλα. Αν ο Μπέλα Κουν, που είχε πεθάνει στη Μόσχα το 1938, σε ηλικία μόλις 49 ετών, ήταν ακόμα ζωντανός στις μνήμες, εκείνο το τσουχτερό τέλος φθινοπώρου πέθανε οριστικά και αμετάκλητα. Αυτή ήταν η πρώτη επανάσταση άλλης χώρας που κατέστειλε η Σοβιετική Ένωση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η τελευταία θα ήταν το ρίξιμο του Τείχους του Βερολίνου, αλλά θα είχε μπει τόσο νερό στ’ αυλάκι που οι γραφειοκράτες της Μόσχας, ειδικά ο Μιχαήλ Γκορμπατσόφ, θα αποφάσιζαν ότι δεν είχε νόημα να στείλουν δυνάμεις στο ανατολικό μέρος της πρωτεύουσας της Γερμανίας. Αυτή θα ήταν η πρώτη και τελευταία λευκή σημαία και η οριστική νίκη του καπιταλισμού πρακτικά, μέχρι, τουλάχιστον, το επόμενο σύστημα, καθώς με βάση τους νόμους της φύσης, τίποτα δεν γίνεται να ζει για πάντα.

Οι Ούγγροι πολίστες, από τη μεριά τους, βρίσκονταν σε προετοιμασία έξω από τη Βουδαπέστη. Μπορούσαν να ακούνε τους πυροβολισμούς και να βλέπουν τους καπνούς, υποθέτοντας ότι πτώματα κείτονται στη δική τους γη. Για να συνεχίσουν την προετοιμασία τους, έπρεπε να φύγουν για την Τσεχοσλοβακία. Όταν έφθασαν στη Μελβούρνη, μόνο, για τους Ολυμπιακούς που ξεκινούσαν στις 22 Νοεμβρίου, μπορούσαν να έρθουν σε επαφή με τους δικούς τους ανθρώπους και να επιβεβαιώσουν ότι ήταν καλά. Στον ημιτελικό, το κολυμβητήριο της Μελβούρνης αποτελούνταν από Παρτιζάνους εξόριστους Ούγγρους, Αμερικανούς και Αυστραλούς, συμμάχους κατά της Σοβιετικής Ένωσης στον Ψυχρό Πόλεμο. Αυτήν την αρκούδα δεν τη συμπαθούσε κανείς.


Κάπως έτσι έζησε το ουγγρικό πόλο, γενικότερα ο υγρός στίβος, και μέχρι τις μέρες μας η Ουγγαρία είναι σπουδαία δύναμη. Χρειαζόταν ένα φιλανθρωπικό θαύμα του Αγίου Κλάους, ανήμερα των πρώιμων Χριστουγέννων, για να μπορέσουν οι Ούγγροι να πάρουν τη σπουδαιότερη εθνική νίκη της ιστορίας τους, σε μία από τις 10 πιο σημαντικές στιγμές στην ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων. Εξήντα χρόνια από το «Αίμα στο Νερό», οι Ούγγροι μπορούν να γιορτάζουν τις εορτές, τον Άγιο Νικόλα τους και να τιμούν τους 4.000 που σκοτώθηκαν από τις 4 έως τις 10 Νοεμβρίου στη Βουδαπέστη. Υπάρχει το ντοκιμαντέρ «Freedoms Fury» και η ταινία «Children of Glory», η οποία είχε βγει στα σινεμά στις 23 Οκτωβρίου του 2006, ανήμερα της 50ης επετείου από την επανάσταση. Ούτως ή άλλως ο αθλητισμός είναι μόνο ένα παράπλευρο θύμα του κοχλαστού αίματος που διατυπώνει την ιστορία. Ούτε σε περιόδους ειρήνης ούτε σε περιόδους πολέμου υπήρξε ηγέτης που να έβαλε την ιδέα κάτω από τον άνθρωπο. Και όταν η ιδέα κατέρρεε, ο ηγέτης τη διαμόρφωνε και ο άνθρωπος συνέχιζε να παραμένει χαμηλά στην πυραμίδα. Παραφράζοντας το γνωστό άσμα, «έτσι ήταν, έτσι είναι και έτσι θα ‘ναι». 
Η γροθιά της γραφειοκρατίας Η γροθιά της γραφειοκρατίας Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:42 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.