Για το 1964


Έπρεπε να πληρώσουμε για να παίξουμε μπάσκετ, αφού ήταν νύχτα και είχαμε τελειώσει από τη δουλειά και όσο μεγαλώνεις και μικραίνουν οι μέρες σου τόσο το θεωρείς προνόμιο να μην εκτίθεσαι στα ανοικτά γήπεδα, όσο και το να πληρώνεις για να παίζεις είναι ποταπό*.

Πριν από το μπάσκετ διανύσαμε μία απόσταση με το αμάξι, αρκετή για να ακούσουμε το «Immigrant Song», που αν το πεντάγραμμο ήταν μία κοινωνία θα ήταν ένα ψυχάκι με μακριά μαλλιά που θα κάπνιζε μπάφο μόνο στις πλατείες και δεν θα γούσταρε να του κάνει γκόμενα παρέα προς το παρόν, επειδή, και με καμία να μην είχε πάει, θα ήταν σαν να είχε πάει με όλες.

*Από την άλλη μεριά, το πρώτο πράγμα που γεννηθήκαμε ήταν έμποροι. Ούτε αγαπησιάρηδες, ούτε συναισθηματικοί , ούτε στυλάτοι. Το πρώτο πράγμα που κάνουμε κάθε μέρα, είναι να προσπαθούμε να νιώθουμε τη συνεχιζόμενη ζωή που υπάρχει στις φλέβες μας. Και, κοιτάξτε: υπήρχαν κάποιοι που το είδαν αυτό. Όταν άλλαξαν το κρέας με το ψάρι πριν από 500.000 χρόνια, αυτό ήταν εμπόριο. Το εμπόριο προέρχεται από τη γαμημένη την επιβίωση και ο άνθρωπος είναι ον. Γάμησέ τα, δηλαδή, για όσους νομίζουμε ότι δεν θα πεθάνουμε αύριο και άρα ψάχνουμε από τη ζωή κάτι παραπάνω.

Γυρίσαμε στα σπίτια μας και μιλήσαμε στο facebook και ανταλλάξαμε ροκ κομμάτια και φθάσαμε στους Black Sabbath και το «Black Sabbath». Η συζήτηση είχε αλλάξει ελαφρώς τροχιά. Είπε, «αν μπορούσα να γυρίσω πίσω το χρόνο, θα διάλεγα τη δεκαετία του ’70. Τότε που γεννήθηκαν το ροκ και το μέταλ όπως τα ξέρουμε σήμερα».

Όπα, όπα Κώστα...

Εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα. Πρέπει να ομολογήσει κάποιος ότι οι δημοκρατικές διαδικασίες στις συζητήσεις μπορούν να φέρουν αυτό που στην τηλεόραση τη δεκαετία του ’90 σιχαθήκαμε στις ειδήσεις. Να διακόπτει ο ένας καλεσμένος τον άλλο μιλώντας πάνω από τη φωνή του. Είναι καλύτερο από το να μην σε αφήνουν να μιλήσεις, αλλά δεν είναι καλό. Αν υπάρχει απορία, όταν προκρινόμαστε από μία κατάσταση σε μία δεύτερη, για ποιο λόγο η ενόχληση παραμένει, πρέπει να ψάξουμε στις συνέπειες. Για να διαπιστώσουμε, ωστόσο, πού ακριβώς βρισκόμαστε απαραίτητη είναι η ζυγαριά, ώστε οι διαδικασίες να μην αδικούν το παρόν μας και να μην καθιστούν προνομιακό το παρελθόν μας. Ο λόγος είναι αρκετά απλός: το παρελθόν έχει τη δύναμη να εξαγνίζεται από μόνο του, ενώ το παρόν πρέπει να είναι άσπιλο και αμόλυντο, ώστε αμυδρά να νιώθουμε ότι είναι η ευκαιρία να ξεκινήσουμε από την αρχή. Όχι να κάνουμε μία νέα αρχή, αλλά από την αρχή, νεογνά εις ονόματος του Πατρός μπλα μπλα μπλα.

Κάπως έτσι ήθελα να πεταχθώ μέσα από το inbox και να του φωνάξω χαριτωμένα: πώς είναι δυνατόν να θέλεις να βρίσκεσαι στη δεκαετία του ’70 τη στιγμή που η δεκαετία του ’60 είναι δίπλα της; Έχεις χάσει το μυαλό σου;

Η δεκαετία του ’60 είναι η κορυφαία όλων των εποχών, τουλάχιστον στην ακριβή καταγραφή. Ποτέ δεν έγιναν τόσα πράγματα μαζί, το ένα μετά το άλλο, σε σημείο που θα μπορούσαν από την έκσταση να σε κάνουν να χάσεις το μυαλό σου. Από την αρχή ως το τέλος, από την δολοφονία αυτοκτονία της Μέριλιν ως το Γούντστοκ, συνέβαινε κάτι συνταρακτικό σε κάθε γωνία του πλανήτη. Πήραν οι άνθρωποι, με τη ζωή παραδόξως να συνεχίζεται και το τέλος του Κόσμου να μην έρχεται αυτή τη δεκαετία και την έκαναν βορά στα όρνεα του κακού γούστου τους, τη διαπόμπευσαν ώστε τελικά απλώς να νομίζουμε ότι αυτή έπρεπε να είναι η έμφυτη εξέλιξή της, διότι δεν συνέβη κάτι άλλο.

Για να γίνει κρυστάλλινο, δεν θα ήθελα να ζω τη δεκαετία του ’60. Για το ακριβέστερο, δεν θα ήθελα να αλλάξω τη δεκαετία που ζω για να βρεθώ στη δεκαετία του ’60. Αλλά να: το ’60 είχε Beatles και Φρανκ Σινάτρα και Έλβις Πρίσλεϊ και Doors και Pink Floyd και Led Zeppelin και Rolling Stones και Μπομπ Ντίλαν και Μέριλιν Μονρόε, Μπριζίτ Μπαρντό, Όντρεϊ Χέπμπορν και Σοφία Λόρεν, αλλά και Ράκελ Γουέλς, Τζέιν Φόντα και Ντόλι Πάρτον. Είχε Ρατ Πακ και φεμινισμό, είχε Γούντστοκ και Βέγκας και Ψυχρό Πόλεμο και Βιετνάμ και Κάσιους Κλέι να αλλάζει το όνομά του σε Μοχάμεντ Αλί και κοστούμια και καμπάνες και τζιν παντελόνια και μίνι φούστες, Μαίρη Κουαντ και Κοκό Σανέλ και Μάρλον Μπράντο και Πολ Νιούμαν, Ζαν Πολ Μπελμοντό, Αλέν Ντελόν και Μαρτσέλο Μαστρογιάννι και Φεντερίκο Φελίνι και καμένα σουτιέν και μαντίλι στα κοστούμια και, φυσικά, είχε το κορυφαίο έτος του 20ού αιώνα, το 1968, με την επανάσταση στο Παρίσι και την Άνοιξη της Πράγας και τους Μαύρους Πάνθηρες. Οι ήρωες κάπνιζαν και τα ναρκωτικά ερχόντουσαν. Τα κορίτσια πήγαιναν να δώσουν εργασία στους Αμερικανούς στρατιώτες. Το τείχος στη Γερμανία χτίστηκε. Οι Martha and the Vandellas τραγουδούσαν το Heat Wave. Οι Ασιάτες αντίκριζαν δειλά δειλά τον υπόλοιπο κόσμο.
Αν ήθελες να είσαι οπουδήποτε αλλού από τώρα, για ποιο λόγο θα ήθελες να βρίσκεσαι σε μία άλλη δεκαετία; 

Οι διαδρομές των μετεωριτών του Σύμπαντος και των άστρων που φτιάχνει ο θεός Ήλιος είναι ελλειπτικές και σπειροειδείς, αλλά οι διαδρομές στην ανθρώπινη Γη έχουν το σχήμα της ημισελήνου. Οι άνθρωποι αποζητούν αρχή και τέλος ή μία σχετική αρχή και ένα σχετικό τέλος. Η δεκαετία του ’60 κάλυψε τη μισή διαδρομή της ημισελήνου και οι υπόλοιπες την άλλη μισή. Έφτασε ακριβώς στο απόγειο τη στιγμή που εγκατέλειπε τον χρονικό κόσμο και οι υπόλοιπες δεκαετίες έγιναν οι σκουπιδιάρηδες χωρίς να υπάρχει κάδος ανακύκλωσης.

Όπως, όμως, αναφέρθηκε, επ’ ουδενί θα ήθελα να αλλάξω τον χρόνο στον οποίο ζω για να βρεθώ σε μία πρωτογενή μορφή του. Η εποχή μας είναι απίστευτη, ό,τι έχει συμβεί από την άποψη της δημιουργικότητας και δημιουργίας είναι καταπληκτικό, απλώς εμείς είμαστε κακομαθημένοι. Για ποιο λόγο να θέλεις να βρεθείς σε ένα μέρος στο οποίο δεν μπορείς να κάνεις ό,τι περιγράφεται στην πρώτη παράγραφο του κειμένου, με εξαίρεση το να τα «σκάσεις» για να παίξεις μπάσκετ;
   
Τώρα, αν μου έλεγε κάποιος, έχεις το δικαίωμα να βρεθείς σε μία άλλη εποχή, θα του απαντούσα, «δεν θα ήθελα, μήπως να μου έδινες κάνα φράγκο να ταξιδέψω;». Και εκεί, πάνω στο παζάρι, μπορεί να του ξέφευγε να μου προτείνει να «δανείσω» μία ωρολογιακή χρονιά. Τότε θα του απαντούσα, «το 1964». Φυσικά, με τον απαράβατο όρο ότι δεν θα είχα χάσει τη μνήμη του, δηλαδή θα έμπαινα στο έτος από την αρχή του γνωρίζοντας ακριβώς τι επρόκειτο να συμβεί στον κόσμο.
Για ποιο λόγο το 1964; Δεν έχω ιδέα, σε ό,τι αφορά το πρακτικό κομμάτι. Φαντάζομαι ότι το διάλεξα επειδή είναι ένα έτος στο οποίο συμβαίνουν διάφορες καταστάσεις που δείχνουν τι πρόκειται να γίνει και ακόμα και ο Ψυχρός Πόλεμος, που ξεκίνησε από το 1947, δεν είναι μία παρωχημένη κατάσταση.  Ίσως να ήθελα να είμαι στο Λίβερπουλ, το Μέμφις ή την Αβάνα. Ενδεχομένως να μου έφθανε, γνωρίζοντας, να ρουφήξω την αύρα του μέλλοντος σε μέρη που πιθανώς δεν θα μπορούσα να το κάνω.

Ο αληθινός λόγος για την επιλογή, ωστόσο, μάλλον είναι οι ταινίες, που αναδείκνυαν το zeitgeist.

Το 1964 στους κινηματογράφους παίζονται η «Σωφερίνα» και η «Δεσποινίς Διευθυντής». Επίσης, έχουν ήδη γίνει τα δύο πρώτα μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη, το «Κάτι να καίει» και το «Μερικοί το προτιμούν καυτό». Είναι η τελευταία (ή έστω η προτελευταία) χρονιά που οι πρωταγωνίστριες των ταινιών δεν βρίσκονται σε ένα σύνδρομο ενηλικίωσης. Υπάρχει ακόμα ο καταπληκτικός χρωματισμός του τεχνικολόρ. Η Αλίκη είναι η ψιψίνα που έχει γίνει εθνικό είδωλο και είναι νιόπαντρη και ο Παπαμιχαήλ νομίζει ότι μπορεί να διαπραγματευθεί ως ίσος προς ίση το άστρο της. Η Καρέζη κάνει την πρώτη ταινία από το τριπλέτε, δηλαδή το «Μια τρελή τρελή οικογένεια» και το «Τζένη Τζένη», που διασφαλίζει το θρύλο της ως κωμικού. Η Λάσκαρη έχει μεν παίξει τη μοιραία γυναίκα, αλλά δεν είναι ακόμα «φθαρμένη» στον εφηβικό κόσμο, έχει καρέ τα μαλλιά της και συγκινεί ακόμα και αν μένει ακίνητη. Υπάρχει ακόμα η αίσθηση της Dolce Vita, η οποία, ωστόσο, πνέει τα λοίσθια. Ακόμα και στον ιταλικό κινηματογράφο, οι σουρεαλιστές και οι ιμπεριαλιστές ζουν με το όραμα σκηνών οι οποίες συντρίβουν το καθεστώς, άρα και την τάση για διασκέδαση, αλλά δεν μπορούν ακόμα να τις αποδώσουν, το κρασί της νιότης είναι γλυκό.


 Ο κόσμος που παραδόθηκε μετά από μία τόσο έντονη και θεαματική δεκαετία, ήταν ένα πρόωρα νεογέννητο που μπήκε σε θερμοκοιτίδα. Ήταν εντυπωσιακό πόσο, με ένα τέτοιο πλούσιο υλικό, εύκολα προτιμήθηκε η κακογουστιά ως συνωνύμου της ελευθεριότητας. 
Για το 1964 Για το 1964 Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:09 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.