Το ποίημα του Τζο


Το Γ’ Ράιχ δεν είχε ως προτεραιότητα να αφανίσει τους μαύρους επί γης. Οι λόγοι ήταν δύο: πρώτος, ο αντισημιτισμός, που έκανε τους Εβραίους να φαντάζουν προαιώνιος εχθρός. Δεύτερος, ότι πρακτικά δεν νοούνται ως απειλή.
Δεν ήταν δίπλα τους, δεν ήταν έμποροι και επιτυχημένοι στις εργασίες τους, δεν είχαν βρει ακόμα, πλην μειονοτήτων, τη θέση τους στην Ευρώπη. Δεν έμοιαζαν απειλητικοί. Και παρά την έκταση που είχε δοθεί στα 4 χρυσά μετάλλια που ο Τζέσε Όουενς κατέκτησε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του Βερολίνου, το 1936, αυτό δεν υπήρξε, επί της ουσίας, εμπόδιο για το Ράιχ ώστε να συνεχίσει την προπαγάνδα περί ενός ανώτερου έθνους... γεωργών. Διότι η λέξη Άριος, σύμφωνα με τις αποδείξεις του Μονιέ Γουίλιαμς, προέρχεται από τη σανσκριτική ρίζα ri-ar, που σημαίνει οργώνω. Είναι η ίδια ρίζα από την οποία έχουν δημιουργηθεί λέξεις όπως το άροτρο, ο αρουραίος και η αρούρα, η αρχαία ελληνική λέξη που σημαίνει γη.

Αυτό, βεβαίως, ουδόλως σήμαινε ότι οι αθλητικές επιτυχίες των Γερμανών δεν θα μπορούσαν να τεθούν προς εκμετάλλευση. Δεν τις είχαν ανάγκη, αλλά πάντα ο πατριωτισμός συντηρείται από τα κατορθώματα στα γήπεδα. Το έδαφος στη χώρα δεν ήταν πλούσιο, ωστόσο στις 19 Ιουνίου του 1936, στο «Yankees Stadium» της Νέας Υόρκης, ο γηραιός πυγμάχος Μαξ Σμέλινγκ, ετών 31, κατάφερε και νίκησε τον κορυφαίο μποξέρ του κόσμου, τον 22χρονο Τζο Λούις, ο οποίος, μέχρι εκείνη τη στιγμή, σε 27 αγώνες είχε ισάριθμες νίκες. Ο Σμέλινγκ είχε δηλώσει, πριν μπει στον αγώνα, ότι είχε βρει το μυστικό για τη νίκη. Ήταν, ωστόσο, τόση η απόσταση που τον χώριζε από τον αντίπαλό του σε δύναμη και ποιότητα, ώστε οι ρέκτες της πυγμαχίας να θεωρήσουν ότι αυτή η δήλωση έγινε δίκην διαφημιστικού τρικ, ώστε, δηλαδή, να αναβαθμιστεί το ενδιαφέρον για την κούρσα. Ωστόσο, ο Σμέλινγκ δεν αστειευόταν. Την ώρα που ο ίδιος έκανε δυνατή προετοιμασία, ο Λούις ανακάλυψε τις χάρες του γκολφ, ενός σπορ το οποίο θα τον συνόδευε όταν τερμάτιζε την καριέρα του ως πυγμάχου. 
Ο Σμέλινγκ είχε παρατηρήσει ότι όταν ο Λούις έριχνε γροθιά με το αριστερό του, το κατέβαζε χαμηλά. Με αυτόν τον τρόπο κατάφερνε να του περνάει γροθιές καθ’ όλη τη διάρκεια του αγώνα τους, να τον ρίξει νοκ ντάουν στον τέταρτο γύρο (για πρώτη φορά έπεσε σε ρινγκ κατά τη διάρκεια επαγγελματικού αγώνα ο Λούις) και να του φέρει το τελειωτικό χτύπημα στο 12ο γύρο: ήταν η πρώτη ήττα και το πρώτο νοκ άουτ στην καριέρα του «Brown Bomber». Το δεύτερο θα ερχόταν στα 37 του, όταν θα τον έριχνε στο καναβάτσο ο διάττων αστήρ Ρόκι Μαρτσιάνο. Ο Σμέλινγκ πανηγύρισε τη νίκη του και την αφιέρωσε στον...Αδόλφο Χίτλερ: «Αυτή τη στιγμή πρέπει να πω στη Γερμανία, πρέπει να αναφέρω στον Φύρερ πιο ειδικά, ότι οι σκέψεις των συμπατριωτών μου ήταν μαζί μου. Αυτές οι σκέψεις μου έδωσαν τη δύναμη ώστε να πετύχω σε αυτή τη μάχη. Μου έδωσαν το κουράγιο και την αντοχή για να νικήσω για τα γερμανικά χρώματα».

Στοπ καρέ.

Εκείνο το βράδυ στη Νέα Υόρκη μία ολόκληρη φυλή υπέφερε. Στο όριο της απελπισίας ήταν έτοιμη να εξαφανιστεί από το χάρτη. Είχαν ποντάρει πολλά σε αυτή την αναμέτρηση και στον δικό τους Τζο και τώρα ήταν έτοιμοι να καταρρεύσουν. Τα δεινά ήταν ήδη πολλά: είχαν περάσει σχεδόν 70 χρόνια από τη 13η Τροποποίηση και μπορούσε με σιγουριά να πει κάποιος ότι το μόνο που είχε αλλάξει ήταν ότι δεν υπήρχε πρακτικά ο θεσμός της δουλειάς. Ωστόσο, η συμπεριφορά των λευκών παρέμενε ανυπόφορη, γενιές και γενιές περνούσαν, άνθρωποι γεννιόντουσαν και πέθαιναν χωρίς να λαμβάνουν κοινωνικό σεβασμό. Το Βερολίνο ήταν πολύ μακριά και οι Ολυμπιακοί Αγώνες δεν είχαν γίνει ακόμα, ενώ στην περιθωριοποίησή τους συνέβαλε η ήττα του Τζο, που ήταν το καμάρι τους, ο αήττητος, ο οποίος με τα κατορθώματά του έδειχνε τον δρόμο προς μία ένδειξη, εν πάση περιπτώσει, ότι ήταν άνθρωποι ισοϋψείς. Και η Ρόζα Παρκς, γεννημένη στην Αλαμπάμα όπως και ο Λούις, θα έπρεπε να περιμένει 19 χρόνια για να κάνει τη δική της έκρηξη και να γράψει ένα από τα τελευταία κεφάλαια στη μάχη για τα Αυτονόητα Δικαιώματα.

Ο Λάνγκστον Χιουζ, μία από τις σπουδαίες μαύρες φυσιογνωμίες της λογοτεχνίας και ένας από τους πυλώνες της Αναγέννησης του Χάρλεμ τη δεκαετία του ’20, του κινήματος των Νέων Νέγρων, περιέγραψε εκείνη τη νύχτα ως εξής: «Περπατούσα την 7η Λεωφόρο και έβλεπα ενήλικους ανθρώπους να δακρύζουν σαν παιδιά και γυναίκες να κάθονται στα πεζούλια με τα χέρια τους στο κεφάλι τους. Σε όλη τη χώρα εκείνο το βράδυ όταν έφθασαν τα νέα ότι ο Τζο Λούις έπεσε νοκ άουτ, οι άνθρωποι έκλαιγαν».    

Ο Μαξ Σμέλινγκ επέστρεψε στη Γερμανία και ήταν ήρωας. Το Ράιχ θα χρησιμοποιούσε την επιτυχία προς όφελός του. Τα συχαρίκια του Χίτλερ ήταν μία επιβράβευση, αλλά ο υπουργός Προπαγάνδας, Γιόζεφ Γκέμπελς, είχε αρχίσει ήδη να οξύνει τη σχέση των Γερμανών με την Αυστρία, αλλά και με τις δυτικές δυνάμεις. Η διπλωματία είχε αρχίσει κάπου να χάνεται. Στη Νέα Υόρκη, τώρα, ο Τζο Λούις ήθελε ρεβάνς με τον Σμέλινγκ. Ο Γερμανός διαπραγματεύτηκε να αγωνιστεί με τον Τζέιμς Μπράντοκ στον τελικό των βαρέων βαρών, αλλά το Λούις-Μπράντοκ ήταν πιο πιασάρικο ζευγάρι, ενώ και οι Ναζί υπήρχε καλή πιθανότητα να μη θέλουν Αμερικάνο αντίπαλο στον αγώνα τίτλου για το παιδί τους. Στις 22 Ιουνίου 1937 ο Λούις έριξε νοκ άουτ τον Μπράντοκ στον όγδοο γύρο, αλλά ο ίδιος δεν θεωρούσε εαυτόν παγκόσμιο πρωταθλητή έως ότου αγωνιστεί ξανά με τον Σμέλινγκ. Ωστόσο, μέχρι τις 22 Ιουνίου του 1938, που θα γινόταν ο αγώνας τους, πολλά είχαν αλλάξει στην ψυχοσύνθεση του Γερμανού. Ο Σμέλινγκ έβλεπε ότι το όνομά του χρησιμοποιούνταν ως όχημα για να αναδείξει τη γερμανική ανωτερότητα και η οικονομική αστάθεια έφερνε τη χώρα του απέναντι στις ΗΠΑ. «Είμαι πυγμάχος, όχι πολιτικός. Δεν είμαι σούπερμαν, με κανένα τρόπο». Παρά τις αντιρρήσεις, κράτησε τον Εβραίο ατζέντη του, Τζο Τζέικομπς. Και αρνήθηκε το «Μετάλλιο της Τιμής» που του προσέφερε ο Χίτλερ. Ήταν μέλος του κόμματος των Ναζί, αλλά ο υπεύθυνος του γραφείου Τύπου παραποιούσε τη θέση και τις δηλώσεις του. Αναφορές όπως, «ο Μαξ δεν είναι δυνατόν να χάσει από μαύρο» και ότι «η αμοιβή του θα δοθεί ώστε να βοηθήσει στην αγορά γερμανικών τανκς» καθιστούσαν την κατάσταση αφόρητη και το εμβατήριο ακουγόταν πολεμικό. Ο Λούις συναντήθηκε με τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, Φραγκλίνο Ρούζβελτ και οι «New York Times» έγραψαν ότι του είπε «Τζο, χρειαζόμαστε μυς σαν τους δικούς σου για να νικήσουμε τη Γερμανία». Στη βιογραφία του, το 1976, ο Λούις έγραψε: «Ήξερα ότι έπρεπε να τον κάνω καλά. Είχα τους δικούς μου προσωπικούς λόγους και όλη η αναθεματισμένη χώρα εξαρτιόταν από μένα».

Τις 3:00 τα ξημερώματα της 22ης Ιουνίου για τη Γερμανία ο Χίτλερ κήρυξε ώρα απαγόρευσης κυκλοφορίας, ώστε να μπορούν οι καφετέριες και τα εστιατόρια να μεταδώσουν ραδιοφωνικά τον αγώνα. Στο «Yankees Stadium» κόπηκαν πάνω από 70.000 εισιτήρια και ανάμεσα στους παρευρισκομένους ήταν και οι Γκάρι Κούπερ, Γκρέγκορι Πεκ, Κλαρκ Γκέιμπλ, Ντάγκλας Φέρμπανκς, Τζέι Έντγκαρ Χούβερ. Ο Λούις χρειάστηκε 2 λεπτά και 4 δευτερόλεπτα για να νικήσει τον αγώνα. Έριξε σε αυτά 41 γροθιές και οι 31 εξ αυτών βρήκαν στόχο. Νίκησε με τεχνικό νοκ άουτ, αφού ο Μαξ Μάτσον, που βρισκόταν στη μεριά του ρινγκ που καθόταν ο Σμέλινγκ, σήκωσε λευκή πετσέτα. Ο αγώνας είχε τελειώσει και ο Γερμανός μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο, όπου έμεινε για 10 μέρες. Δεν δέχθηκε την επίσκεψη του Λούις, καθώς θεωρούσε ότι του έριξε μία παράνομη γροθιά στο νεφρό. Αλλά αργότερα περιέγραψε: «Όπως περνούσαμε από το Χάρλεμ, άκουγες τους θορύβους και έβλεπες τον κόσμο να χορεύει. Οι ορχήστρες έφυγαν από τα μπαρ και μετακόμισαν στους δρόμους, παίζοντας τραγούδια. Όλη η περιοχή είχε γεμίσει με πανηγυρισμούς, θορύβους και σαξόφωνα και ανθρώπους που χόρευαν επαναλαμβάνοντας το όνομα του Τζο Λούις».

Για τους μαύρους, βεβαίως, αυτό σήμαινε ανάνηψη. Μία νίκη από το σύμβολό τους σχημάτιζε κάτι από το πρόσωπό τους στην κοινωνία ή τουλάχιστον έτσι νόμιζαν. Το ποίημα της Μάγια Αγγέλου είναι χαρακτηριστικό. Μοιράστηκε τις σκέψεις της πριν τον αγώνα: «Η φυλή μου βογκούσε. Ήταν οι άνθρωποί μας που έπεφταν. Ήταν ακόμα ένα λιντσάρισμα, ακόμα ένας μαύρος άνθρωπος κρεμασμένος σε ένα δέντρο. Αυτό μπορεί να ήταν το τέλος του κόσμου. Αν ο Τζο έχανε θα βρισκόμαστε πίσω στη σκλαβιά και χωρίς να μπορούμε να ζητήσουμε βοήθεια. Όλες οι κατηγορίες θα ήταν αληθινές, ότι θα βρισκόμαστε στα κατώτερα επίπεδα της ανθρώπινης ύπαρξης. Μόνο λίγο ψηλότερα από τους πιθήκους...». Μετά τη λήξη: «Πρωταθλητής του Κόσμου. Ένα Μαύρο αγόρι. Κάποιας Μαύρης γυναίκας ο γιος. Ήταν ο πιο δυνατός άνθρωπος στον κόσμο. Οι άνθρωποι έπιναν κόκα κόλα σαν αμβροσία και έτρωγαν καραμέλες σαν να ήταν Χριστούγεννα».

Για το μαύρο έθνος εκείνος ο αγώνας δεν θα ξεχαστεί ποτέ. Ήταν ένα διάγγελμα απελευθέρωσης. Τα ουρλιαχτά τους, με τη ραδιοφωνική ανακοίνωση του τεχνικού νοκ άουτ, ήταν ηχητικά βεγγαλικά και απλώθηκαν σε όλη την Αμερική.

Όταν το ναζιστικό καθεστώς κατέρρευσε, ο Σμέλινγκ, λόγω της αντίδρασής του κατά τη διάρκεια της προπαγάνδας, κράτησε το status quo του ήρωα στη μεταπολεμική Γερμανία. Με τον Λούις έγιναν φίλοι.Μάλιστα, όταν ο δεύτερος βρήκε δουλειά ως άνθρωπος επί των δημοσίων σχέσεων σε ξενοδοχείο του Λας Βέγκας, ο πρώτος τον επισκεπτόταν μία φορά το χρόνο. Ο Λούις πέθανε το 1981, σε ηλικία 67 χρονών και ο Σμέλινγκ κάλυψε ένα μέρος εξόδων της κηδείας του, στην οποία παρευρέθηκε και κουβάλησε το φέρετρο. Πέθανε στις 2 Φεβρουαρίου 2005, σχεδόν 8 μήνες πριν κλείσει τα 100 χρόνια ζωής.
Το ποίημα του Τζο Το ποίημα του Τζο Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:52 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.