Το κουκλοθέατρο της μελαγχολίας


Αν και η καλλιτεχνία δεν αφήνει κάποιον αδιάφορο, μία επίσκεψη σε έκθεση τέχνης βγάζει από μέσα ένα φυσικό αυτοσαρκασμό. Ο Άλντους Χάξλεϊ, που κάποτε ανακάλυψε τη μεσκαλίνη και τούτο το σημείο καμπής έφερε τη ζαλάδα που χρειαζόταν για να γράψει το «Θαυμαστό καινούργιο κόσμο», είχε πει ότι μετά τη χρήση του ναρκωτικού βρέθηκε σε έκθεση πινάκων του Βαν Γκογκ.
«Και τότε κατάλαβα τι ήθελε να πει ο ζωγράφος πραγματικά, κάτι που σε προηγούμενες περιπτώσεις δεν μπορούσα να δω», σημείωσε. Η Σοφία πήγε προσφάτως στο Άμστερνταμ και μού επιβεβαίωσε πως προτείνεται ένα τσιγαριλίκι πριν βρεθείς στην έκθεση του Βαν Γκογκ, αν και η ίδια ήθελε να είναι σχετικά καθαρή για να βρεθεί απέναντι στα ηλιοστάσια, τις καρέκλες και τα τραπέζια, αλλά και το «Κόκκινο Αμπέλι», που στην παγκόσμια μυθολογία αναφέρεται ως ο μοναδικός πίνακας που πούλησε ο ιδιοφυής Βίνσεντ στη ζωή του.

Τη σύγχρονη τέχνη δεν την πολυσέβομαι όπως δεν πολυσέβομαι και τη σύγχρονη ψυχολογία. Αυτό προκύπτει πρώτα από την άγνοια και με διάθεση να αποκτήσω ένα άλλοθι για τα πράγματα που δεν γνωρίζω, αλλά είναι, κιόλας επιχειρηματολογικά δομημένη άποψη. Με τον Αντώνη έχουμε εντελώς διαφορετική σκέψη για την ψυχολογία: ο ίδιος ισχυρίζεται ότι η ταχύτητα της ζωής μάς κάνει πιο ευάλωτους σε ασθένειες και διαφωνώ λέγοντας ότι οι ψυχολόγοι, για να πουλήσουν- διότι θέλουν πάρα πολλά παιδιά να γίνουν ψυχολόγοι- κάνουν το τίποτα κάτι. Υπάρχουν, βεβαίως, οι βαριές ασθένειες, η κατάθλιψη και τα ρέστα, αλλά ο κυκλοθυμισμός, η αγοραφοβία δεν είναι για να συζητιούνται στα ντιβάνια. Διότι, αν είναι έτσι, οι ψυχολόγοι θα έπρεπε να μάς απαντάνε για ποιο λόγο ο άνθρωπος είναι ατελής. Είναι ακριβώς το ίδιο. Πότε ποινικοποιήθηκε ψυχικά το να είσαι αμήχανος ανάμεσα σε κόσμο, δεν μπορώ να καταλάβω. Στο ζήτημα θα επανέλθω, διότι θαρρώ ότι η κοινωνική υπερβολή έχει παραγίνει και μπορεί οι αναμνήσεις από τη δεκαετία του ’90 να είναι θολές πια, ωστόσο κάτι πρέπει να έχει απομείνει από την εποχή που οι άνθρωποι είχαν το δικαίωμα να είναι όσο κομπλεξικοί ήθελαν.

Για την ακρίβεια, κοιτάξτε τι έγινε (και αδιαφορήστε ελεύθερα): έχω ξεκινήσει να γράφω παρεμφερές κείμενο, ακριβώς, αλλά μεσολάβησε η έκθεση της Μαρίας στην Πειραιώς 256, η οποία μπορεί να μη μου συντάραξε τα σωθικά, αλλά μου άφησε ένα αποτύπωμα σαν αυτά που αφήνουν στους φωτογράφους οι φωτογραφίες των μικρών παιδιών εν μέσω πολέμου. Αυτό είναι το συναισθηματικό κομμάτι και για εκείνο που κρίνουν οι ειδικοί δεν μπορώ να μιλήσω. Απλώς, σε ό,τι αφορά τη σύγχρονη τέχνη, προβληματίζομαι ιδιαιτέρως για κάτι που προτιμώ να το κρατήσω για το σίκουελ. Τώρα είναι επιθυμία δύο λόγια για την έκθεση της Μαρίας.

Πέρα από το γεγονός ότι αποτίνει συγκλονιστικό φόρο τιμής στο χωριό μας, η Μαρία παρουσιάζει ένα βαθύ αυτοβιογραφικό σημείωμα, από εκείνα που είναι λες και βρίσκεσαι σε ένα όνειρο, κατευθείαν στο βυθό. Είναι απροειδοποίητο αλλά δεν είναι άγριο και δεν αφορά σε εκείνη αποκλειστικά, καθώς δεν το διέπει ναρκισσισμός ή προσωπική ικανοποίηση: δεν είναι ένα αίσθημα που μάς δείχνει από πού προέρχεται και δεν ξέρουμε τι συμβολίζουν οι εικόνες στο μυαλό της. Δεν μας αφήνει να καταλάβουμε ότι πέρασε ευτυχισμένα παιδικά χρόνια. Δε μας λέει τι σημαίνουν οι εικόνες. Δεν ξέρει και η ίδια, αλλά θέλει να μάθει. Στήνει, μέσω του αργαλειού, ένα ολόκληρο κουκλοθέατρο μελαγχολίας, το οποίο, κατά τη γνώμη μου, περιέχει μία υποτονική αγωνία. Διότι εδώ πρόκειται για περίπτωση καλλιτέχνιδος που σε 10 τετραγωνικά μέτρα και χωρίς γόνιμο έδαφος για να αναπτύξει ιδέες, πλην μίας ή δύο περιπτώσεων φιλενάδων της με τις οποίες οι κουβέντες ήταν συνωμοτικές, κατάφερε και είδε εικόνες οι οποίες- και εδώ είναι το αγαπημένο κομμάτι μου- ουσιαστικά σημαίνουν κάτι και δεν είναι απλώς μία σαρδόνια στύση. Περισσότερο το αντιλαμβάνομαι ως εξής: είναι η δεύτερη διάσταση της ιχνηλασίας του βαθύτερου «είναι», αφού προέκυψε η πρώτη. Δηλαδή αφού ανακάλυψε κάτι από το ποια είναι, ό,τι της επέτρεψε το περιβάλλον, αφού η αποδοχή του ερχόταν μέσα από την καθημερινή σιωπηλή προσπάθεια, ψάχνει ακόμα ένα «είναι» μέσα στο πρώτο «είναι», όχι σαν απόδειξη παρουσίας αλλά σαν κάτι που θα της επιτρέψει να συνεχίσει το άδολο ταξίδι της προς τη ζωή και να συμβαδίσει με τη ματαιότητα. Για αυτό χαρακτηρίζεται από απλότητα, όχι με την τεχνοτροπία μινιμάλ, η οποία ακολουθείται ως τεχνοτροπία και όχι αυτοβούλως, αλλά, εκ των έσω.

Η Μαρία ήταν μάλλον κουρασμένη μέσα στη Σχολή, αλλά τα λόγια της ήταν μπολιασμένα με συγκίνηση η οποία σαν να κρατιόταν με τρίχες αλόγου ή, για το ακριβέστερο, με κλωστές αργαλειού, για να μην ξεχειλίσει το κτίριο. Το εγχείρημα είναι, κατά τη γνώμη μου, υπέροχο, αν και δεν μπορούσα να αποφύγω την αμφιθυμία κοιτάζοντας τα έργα, σαν Βρετανός που παράγει αθέλητη κωμωδία ή τη σκηνή στους «Δύο Ξένους» με την έκθεση του Κωνσταντίνου Τζούμα. Κυριολεκτικά, τι σχέση έχει ο φάντης με το ρετσινόλαδο;. Ευρισκόμενος στη θέση του παρατηρητή- αλλά και εκείνου που ο χρόνος λειτουργεί εις βάρος ή προς όφελός του- εξ ορισμού δεν είχα κάτι να δώσω. Αλλά και εξ ορισμού αυτό που έπρεπε ήταν να πάρω. Υπάρχει μία αμηχανία, όταν δεν καταλαβαίνεις και ο δημιουργός, είτε επειδή σε σέβεται ή επειδή ακολουθεί το κοινωνικό πρωτόκολλο, σε ρωτάει πώς σου φάνηκε.

Η απάντηση είναι σχεδόν πάντα ίδια: «Ωραία». Με ποσοτικό χαρακτηρισμό. Σε αυτήν την περίπτωση έφυγα με την επίγνωση ότι το ξεθωριασμένο παρελθόν της εικόνας δείχνει το ταξίδι στο χρόνο με βάση την εικόνα και όχι χωρίς αυτή. Στο κουκλοθέατρο οι κλωστές συνέδεαν τις εικόνες. Εκτός από μία. Μία εικόνα έμεινε μόνη της και αυτό κατά τη γνώμη μου, μέσα σε όλο το εγχείρημα, είναι το μέλλον. Σοφόν το (α)σαφές.


Η έκθεση στην Πειραιώς 256 συνεχίζεται μέχρι τις 20:00 την Πέμπτη και από τις 10:00 έως τις 20:00 έως την Παρασκευή. Παένετε, έχει ρακή, έχει τυρί, έχει και την απαραίτητη δόση αμηχανίας. Και, κυρίως, έχει μία δημιουργό που δεν έχει λόγο να δείχνει πόσο χαρούμενη είναι επειδή πέτυχε κάτι, επειδή λαμβάνει τα σήματα της εσώτερης διαδικασίας της προσωπικής ευφορίας πολύ καλύτερα από εμάς. 
Το κουκλοθέατρο της μελαγχολίας Το κουκλοθέατρο της μελαγχολίας Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 1:54 PM Rating: 5

No comments:

Powered by Blogger.