Φαΐ: μία διεφθαρμένη απόλαυση



Πρέπει να τρως για να ζεις.


Το σώμα μας είναι πολύ έξυπνο. Μας προειδοποιεί για αυτό που πρέπει να κάνουμε. Κάποιες φορές το κάνει με τρόπο διατακτικό και άλλες, ως Πυθία, μας δίνει μόνο σινιάλα. Πάντως, όταν νιώσει την έλλειψη, το κάνει. Μας προειδοποιεί. Η προειδοποίηση περνάει από διάφορα στάδια, που δεν διαφέρουν από τις σχεδόν αντιθετικές διαστάσεις συμπεριφοράς τις οποίες χρησιμοποιεί ο γονιός για να πείσει ένα παιδί να κάνει κάτι, πριν φθάσει στο στάδιο της απαγόρευσης. Δηλαδή με χάδι, με παρότρυνση μέσω επιχειρημάτων δομημένων λογικά, έπειτα με απειλές, ξανά μέσω επιχειρημάτων. Συνήθως, ο γονιός φθάνει στην απαγόρευση. Αλλά στο σώμα μας εμείς κυριαρχούμε, άρα είμαστε οι γονείς και τα παιδιά του. Αν το σώμα μάς στέλνει προειδοποιήσεις, τότε μπορεί κάποιος να πει ότι είμαστε δύο διαφορετικοί οργανισμοί. Μπορεί και τρεις, αν κάποιος είναι θαυμαστής του Πλάτωνα.

Βεβαίως, δεν πρόκειται για μία health freak ανάλυση. Το ζητούμενο, σε αυτό το κειμενογραφικό φεγγάρι, δεν είναι πώς γίνεται να παραμείνουμε υγιείς και ποια κόλπα μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει για να το καταφέρει. Το ζητούμενο προκύπτει από το δεδομένο: πρέπει να τρως για να ζεις.

Και αυτό που τρως λέγεται φαγητό.

Για να ζεις, υπό την έννοια της επιβίωσης. Αλλά μπορείς να τρως για να απολαμβάνεις. Μπορείς να φας τρεις φρυγανιές το μεσημέρι και ένα παξιμάδι το βράδυ. Και μπορείς να φας παστίτσιο το μεσημέρι και ομελέτα το βράδυ. Δεν είναι το ίδιο στο πώς επηρεάζει τον οργανισμό, αλλά το αποτέλεσμα είναι ότι τρως. Στην πρώτη φάση τρως για να ζεις. Για να σε κρατάει. Στη δεύτερη, τρως για να απολαμβάνεις.

Τώρα, η απόλαυση δεν (θα έπρεπε να) είναι κάτι που να διανέμεται εύκολα. Για να μπορεί να διατηρείται ως απόλαυση, χρειάζεται να συμμαχεί με το χρόνο. Να μην είναι, δηλαδή, μία συχνή διαδικασία. Επίσης, χρειάζεται να συμμαχεί με τον τόπο. Να μην είναι εύκολο να τη βρίσκεις. Μία υπόθεση εργασίας, που ενδεχομένως να βοηθάει και την ανάπτυξη, είναι ότι κάποιος που μένει σε οποιοδήποτε μέρος μίας κοσμόπολης, δεν χρειάζεται να περπατήσει πάνω από 100 μέτρα για να βρει την πλησιέστερη απόλαυση. Δεν χρειάζεται, επίσης, να πρέπει να περπατάς πάνω από 100 μέτρα κάθε φορά που την επιδιώκεις. Μπορείς να φορτωθείς απόλαυση και να την πάρεις για το σπίτι. Και να μην πρέπει να βγαίνεις από αυτό για να τη βρίσκεις. Και εδώ ξεκινά το οξύμωρο: διότι αν η απόλαυση πρέπει να μην εμφανίζεται εύκολα και να επιδιώκεται με τον κόπο που την καθιστά αυτό που σημαίνει, η γενναιοδωρία της ίδιας της κοινωνικής ζωής προς άγρα του ανθρώπου, ενδεχομένως και ανεξαρτήτως κοινωνικής τάξης, την καθιστά μη απόλαυση. Δηλαδή, συνήθεια. Το σώμα δεν το αντέχει. Ξεχνάει την προειδοποίηση και γυρνάει και σε κοιτάζει απειλητικά. Νομίζεις ότι θα τη γλιτώσεις, αλλά έχεις ήδη τιμωρηθεί. Έπειτα συμβαίνει να μπαίνεις σε μία περίοδο σιχασιάς. Όπως συμβαίνει με όλες τις αντεγκλήσεις, οι συνέπειες είναι ολέθριες και ο ίδιος ο χαρακτηρισμός καλύπτει τις αφορμές που σε έκαναν να κυλήσεις.



Οι άνθρωποι που σε φέρνουν στον κόσμο είναι οι γονείς. Η μητέρα και ο πατέρας. Γίνονται η μαμά και ο μπαμπάς από την πολλή αγάπη, που δε σου χαλάνε χατίρι και που απολαμβάνουν τη ζωή σου μέσα από το πρίσμα του θαύματος της γέννησης. Αυτό που τρως για να ζεις είναι φαγητό. Γίνεται φαΐ, όταν ξεφεύγει από τα μέτρα της διαβίωσης και καθίσταται λάγνο ως μία περιττή κατάσταση. Το φαΐ προκαλεί τρομερή συγκίνηση. Επικρατεί, στην παρουσία του, άκρα συναισθηματική έξαρση. Είναι ερωτικό και σεξουαλικό. Η προσέγγισή σου είναι ασφαλώς ζωώδης. Το φαΐ είναι ένας λόγος για να ζεις, ακόμα και αν δεν παίζει το ρόλο του πυροσβέστη σε ό,τι αφορά την επιβίωσή σου. Έχει την ίδια χάρη με τα home runs του Χανκ Άαρον, το χορό με τα ψωμάκια του Τσάπλιν, το μακελειό από το οποίο σώθηκε ο Mister Pink. Σε αντίθεση με το φαγητό, το φαΐ κηρύσσει την ανεξαρτησία του και σημαδεύει πρωτίστως στην καρδιά και έπειτα στη γεύση. Η προοπτική της απόλαυσης κάνει την αναμονή να μοιάζει με εξέγερση. Το φαΐ είναι αυτό στο οποίο απευθύνεσαι τις περισσότερες φορές που είσαι στενοχωρημένος, αλλά μία στενοχώρια σε μία συγκεκριμένη τροχιά: εκείνη της ματαιότητας. Της έντονης στιγμής που θεωρείς ότι δεν έχει σημασία το μέλλον και το μόνο σημαίνον ζήτημα είναι πόσο μικρός φαντάζεις στον εαυτό σου για τον κόσμο. Τρως σαν να μην υπάρχει αύριο, όχι με την έννοια της αυτής καθαυτής ύπαρξης, αλλά του τιμωρού. Η πνευματική συρρίκνωσή σου φέρνει αναπόφευκτα και την οργανική. Την ίδια ώρα που όλα φαίνονται ξεκάθαρα και αντιλαμβάνεσαι πόσο ελάχιστος είναι ο ρόλος που παίζεις για την ανθρωπότητα, νιώθεις υπεράνθρωπος μέσα από το φαΐ και εκείνη τη στιγμή της κρίσης θεωρείς ότι δεν πρόκειται να πιάσει τόπο.

Το πάχος, στη σύγχρονη εποχή, δεν προέρχεται από τον καλοζωισμό. Οι μπον βιβέρ αυτού του κόσμου, όπως ο Ζεράρ Ντεπαρντιέ, παραδείγματος χάρη, είναι ελάχιστοι. Στο κοινωνιολογικό κομμάτι, αυτό που κρύβεται πίσω από όλη την πορεία προς το να έχεις ένα σώμα που δεν θέλεις, είναι η κούρασή σου να προσπαθείς. Δεν έχει να κάνει, όπως αναφέρθηκε, με θέματα υγείας, αλλά πρόκειται για κάτι περισσότερο επώδυνο, απλώς μία μεταφορά της σήψης την οποία διαβιούμε. Η έλλειψη προσπάθειας δεν αφορά σε μία τοποθέτηση προσωπική, την οποία έχεις αποφασίσει να στηρίξεις ως στάση ζωής, αλλά προέρχεται από ένα κοινωνικό μοτίβο το οποίο σου περνάει. Είναι πιο εύκολο να βρεις μπέργκερ παρά ψωμί και, από το σπίτι μου, ο φούρνος και το πλησιέστερο μπεργκεράδικο έχουν ελάχιστη διαφορά, της τάξης των 5 δευτερολέπτων. Είναι ευκολότερο να  βρεις σοκολατίνα και προφιτερόλ, παρά μέλι. Είναι ευκολότερο να βρεις φρεντοτσίνο παρά τσάι. Είναι ευκολότερο να βρεις λουκάνικα, παρά ψάρι. Μπαίνοντας στο σούπερ μάρκετ, τα μπαχαρικά είναι θαμμένα στο τέλος του διαδρόμου και τα ποτά με τα κρουασάν είναι μπροστά. Σχεδόν σε όλα τα σούπερ μάρκετ, οι σοκολάτες εκτοπίζουν τις μπάρες δημητριακών. Έρχονται να χτυπήσουν την ατελή φύση μας και την απειθαρχία μας. Έρχονται να γεμίσουν με κοπανιστό αέρα αισιοδοξίας και χαμηλές τιμές, οι οποίες αθροίζονται εις βάρος μας, την τάση μας για πληρότητα. Στο κοινωνιολογικό κομμάτι, η παχυσαρκία ή το υπέρβαρο αποτελούν μία άσχημη εικόνα γιατί προέρχονται από μία ολόκληρη λειτουργία, κοινωνική λειτουργία, η οποία μοιάζει να χρησιμεύει ως ασπίδα προστασίας (όταν τρως, δεν είσαι ποτέ δυστυχισμένος), ωστόσο εκκολάπτει το αυγό του φιδιού. Καθιστά την απόλαυση ανάγκη, απομακρύνει την ισορροπία, μπερδεύει τις γεύσεις, εξαφανίζει την πικράδα από το στόμα και στο τέλος δημιουργεί τα μύρια όσα προβλήματα, επειδή το πικρό και το ξινό υπάρχουν στη φύση και χρειάζονται, αλλά μπορούμε να τα αποφύγουμε. Η έλλειψη σε οτιδήποτε αποδεκατίζει το πνεύμα πρώτα και έπειτα το σώμα.



Η απόλαυση που προκύπτει από το φαΐ, από το food porn, για να χρησιμοποιηθεί ένας πιο ακριβής όρος, είναι διεφθαρμένη. Τσακίζει τον άνθρωπο εκ των ενόντων, τον διασύρει. Αν τρως για να ζεις, μπορείς να διαμαρτύρεσαι για τα δεινά που συμβαίνουν περισσότερο ενεργά από το να τρως κάτι που απολαμβάνεις και που, μετά την τρομακτικά συχνή χρήση, μετατρέπεται σε συνήθεια. Οι διαιτολόγοι, που είναι κάτι σαν γιατροί, βρίσκονται εκεί για να μαζέψουν ένα χάλι που δεν θα χρειαζόταν αν είχες ισορροπία κι αν η κατάχρηση λειτουργούσε ως επιλογή και όχι ως φάρμακο που αναγκαστικά φέρνει άλλα φάρμακα. Η απόλαυση στο φαΐ που λειτουργεί ως καθαρτήριο ψυχής κρύβει εξανδραποδισμό. Για αυτό και δεν συγκαταλέγεται στις εικόνες της αιώνιας ευτυχίας, το ηλιοβασίλεμα, τη βόλτα στην παραλία, το χάσιμο στους δρόμους μίας κοσμόπολης του εξωτερικού. Για όλα αυτά τα πολύ μεγάλα αρκεί μόνο η μυρωδιά του ψωμιού στο φούρνο, μία βιαστική μπουκιά και, άντε, λίγο βούτυρο, να λιώνει πάνω του. Μόνο με αυτό μπορείς να δεις τη ζωή με τον τρυφερό τρόπο που δεν θα σου επιτρέψει ποτέ να το κάνεις ένα χάμπουργκερ, το οποίο θα σε θεριέψει πριν πέσεις ξανά στην κατάθλιψη που αυτό σου δημιούργησε. 
Φαΐ: μία διεφθαρμένη απόλαυση Φαΐ: μία διεφθαρμένη απόλαυση Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 5:18 PM Rating: 5
Powered by Blogger.