Λ. Τ. Αρσέλ: Με τον Διωγμό στην Ψυχή


Επειδή μέχρι στιγμής το properman.gr έχει προτείνει βιβλία μοναχά ανδρών συγγραφέων, κινδυνεύοντας να χαρακτηριστεί μονοδιάστατο, προκατειλημμένο και άλλα τέτοια όμορφα, ήρθε η ώρα να ασχοληθούμε με το βιβλίο μιας γυναίκας (και να αφήσουμε τον Πιερ Λεμέτρ για την επόμενη φορά, κάντε λίγη υπομονή).

«Με τον Διωγμό στην Ψυχή» ονομάζεται το συγγραφικό πόνημα το οποίο με συντρόφευσε την τελευταία εβδομάδα και πραγματεύεται ένα θέμα γνωστό μα όχι εξαιρετέο: τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον Διωγμό των Ελλήνων από τις εστίες τους στην απέναντι πλευρά του Αιγαίου. Καταπιάνεται με το τραύμα της Καταστροφής και πώς αυτό κληροδοτείται στις επόμενες γενιές, τι στοιχεία περνούν συνειδητά ή ασυνείδητα στους προσφυγογενείς απογόνους ακόμα και της τέταρτης γενιάς και πώς επηρεάζουν την ταυτότητά τους.

Δεν πρόκειται, λοιπόν, για ακόμα ένα βιβλίο που περιγράφει τις τραγικές εκείνες στιγμές (αν και περιέχει, ή καλύτερα βασίζεται, στην αφήγηση-μαρτυρία της πρόσφυγα Τασίτσας) και μέχρι εκεί. Η Λίμπυ Τατά Αρσέλ ξετυλίγει το κουβάρι των μαρτυριών και ερμηνεύει τις αναμνήσεις. Μα ναι, οι αναμνήσεις φυσικά και επιδέχονται ερμηνείας, αφού, ειδικά στην περίπτωση των ξεριζωμένων, αποτελούν τη θεμέλιο λίθο της γιατρειάς και ως εκ τούτου αναπροσαρμόζονται στο μυαλό του κάθε πληγωμένου πρόσφυγα, ο οποίος τείνει να εξιδανικεύει την Ιθάκη του, πετώντας τα όποια άσχημα στον κάλαθο των αχρήστων, μαζί πάντα με τις λανθασμένες πολιτικές της αγιοποιημένης προγονικής γης.  Ακροβατώντας ανάμεσα στη λογοτεχνία και την επιστημονική μελέτη, η Αρσέλ, συνδυάζει τις μαρτυρίες της μητέρας της με αυτά που έχει αποκομίσει από την επαγγελματική της πορεία (διευθύντρια των κέντρων αποκατάστασης θυμάτων πολέμου στην πρώην Γιουγκοσλαβία την περίοδο ’96-’02) και καταλήγει σε διαχρονικά συμπεράσματα για τους απανταχού απάτριδες.


Ποιους μηχανισμούς χρησιμοποιούν για να ορθοποδήσουν; Τι γίνεται όταν οι ελπίδες πεθάνουν; Γιατί το τραύμα μεταφέρεται διαγενεακά και πώς το εκμεταλλεύονται κατά καιρούς πολιτικοί φορείς και εθνικιστικά μορφώματα; Πώς εξηγείται το ότι εγώ (ναι, εγώ προσωπικά, κύριοι) αρέσκομαι να αυτοαποκαλούμαι Σμυρνιά και είμαι περήφανη για την καταγωγή μου, ενώ δεν έχω καν επαρκείς πληροφορίες απ’ τους δικούς μου για την ζωή των προγόνων μας στη Μικρασία; Μήπως, τελικά, αναζητούμε μια άλλη, εναλλακτική εθνική ταυτότητα; Μήπως ελπίζουμε μάλιστα σε αυτήν, ειδικά σε περιόδους κρίσης; Γιατί οι σύλλογοι Μικρασιατών που είχαν αρχίσει να θεωρούνται γραφικοί, τα τελευταία χρόνια έχουν διπλασιάσει τα μέλη τους; Η οργή που ξεπήδησε για τον «συνωστισμό» ήταν σίγουρα ιστορικά δίκαιη, ήταν όμως και δικαιολογημένη; Και γιατί επιλέχθηκε αυτή η έκφραση; Και για το τέλος το κυριότερο, είναι απαραίτητο ο άνθρωπος να έχει «ρίζες»;

Οι απαντήσεις σε αυτά και σε άλλα καίρια ερωτήματα, βρίσκονται σε αυτήν την εξαιρετική μελέτη που αφορά, πιστεύω, όλους τους Έλληνες: και εμάς που προερχόμαστε από εκεί και εσάς που μας υποδεχθήκατε. Και εμάς που γεννηθήκαμε εδώ και εκείνους που τους υποδεχόμαστε σήμερα, όταν τα κύματα τους οδηγούν μοιραία στην γειτονιά μας. 
Λ. Τ. Αρσέλ: Με τον Διωγμό στην Ψυχή Λ. Τ. Αρσέλ: Με τον Διωγμό στην Ψυχή Reviewed by Εύα Φωτεινιά on 6:30 PM Rating: 5
Powered by Blogger.