Λέγεται παρθενογένεση


Όταν ο «Πολίτης Κέιν» του 25χρονου Όρσον Γουέλς βγήκε στους κινηματογράφους το 1941, η RKO είχε έρθει σε πολύ δύσκολη θέση. Ο Γουέλς έβγαλε την ταινία έτσι κι αλλιώς, παρά το γεγονός ότι η Λουέλα Πάρσονς είχε απειλήσει μην τυχόν και παιχθεί στα σινεμά.
Τα «κεφάλια» της RKO δεν την είχαν δει καν. Όταν προσέλαβαν τον Γουέλς στο Χόλιγουντ, του είχαν δώσει ένα απίστευτο συμβόλαιο, το οποίο του έδινε εν λευκώ τη δικαιοδοσία, όχι μόνο να κάνει ταινίες με τους πρωταγωνιστές που επιθυμούσε αλλά, να μην έχει να δώσει λόγο σε κάποιον για το μοντάζ. Η Πάρσονς πήγε στην πρεμιέρα της ταινίας για τους κριτικούς κινηματογράφου, επειδή η φήμη ότι αναφερόταν στο αφεντικό της, Γουίλιαμ Ράντολφ Χιρστ, είχε φυσικά φτάσει στα αυτιά της. Ως περιβόητη εκβιάστρια, που κρατούσε στο χέρι τουλάχιστον τους μισούς από τους μεγιστάνες των κινηματογραφικών στούντιο στο Χόλιγουντ (οι οποίοι ήταν Εβραίοι και ομοφυλόφιλοι), η Πάρσονς δεν έκανε κάτι διαφορετικό από τη δουλειά της. Ο Γουέλς δεν... πολυμάσησε: η πρεμιέρα έγινε και η ταινία «σταυρώθηκε» μόνη της. Το κοινό δεν την προτίμησε και οι κριτικοί, ως επί το πλείστον, την «έθαψαν». Για να βρει το δρόμο της, έπρεπε, όπως όλα τα αληθινά αριστουργήματα που δεν γίνονται κατανοητά στην εποχή τους και όλοι οι άνθρωποι που αυτό που έχουν να πουν δεν απευθύνεται αλλού από την πνευματική ελίτ, να βρεθεί στις Κάννες.

Ο Φρανσουά Τρυφώ και άλλοι σκηνοθέτες την αναγόρευσαν σε κορυφαία ταινία όλων των εποχών. Έγινε πανεπιστημιακό μάθημα. Ο Γουέλς έζησε αυτήν τη στιγμή, ως ο απόλυτος κινηματογραφικός εγωτικός, ένας τύπος που δεν είχε φίλους αλλά ακολούθους και δεν μπόρεσε να την εκτιμήσει ποτέ ουσιαστικά. Η δύναμη του μυαλού του, που του επέτρεπε να θυμάται ολόκληρες πράξεις από τα σαιξπηρικά έργα, καλυπτόταν μόνο από το ογκώδες της προσωπικότητάς του και του σωματοτύπου του. Ο Γουέλς γεννήθηκε ψηλός και χοντρός. Δεν ήταν αδύνατος, ούτε μία μέρα στη ζωή του. Παραμένει ένας από τους πέντε πιο πρωτότυπους κινηματογραφιστές όλων των εποχών (μαζί με τον Μπάστερ Κίτον, τον Τσάρλι Τσάπλιν, τον Στάνλεϊ Κιούμπρικ και τον Άλφρεντ Χίτσκοκ, φυσικά η διαφωνία είναι αυτονόητη και καλοδεχούμενη, εδώ πρέπει να χωρέσει ο Φελίνι, ο Ντε Σίκα, ο Ταρκόφσκι, ο Άιζενσταϊν, ακόμα και ο Σκορτσέζε με τον Πολάνσκι, ο Ζακ Τατί), ωστόσο είναι από εκείνες τις τρομακτικές περιπτώσεις που βλέπεις κάτι να γίνεται, γνωρίζεις ότι είναι σημαντικό, απλώς δεν είσαι σίγουρος ότι αυτό σε ενοχλεί ή χαίρεσαι πραγματικά που το βλέπεις.

Μία λίστα από 10 στιγμές που δεν ξέρω αν μου άρεσαν ή αν με ενόχλησαν τη στιγμή που έγιναν, συνέβαιναν ή συμβαίνουν:

-Η καθυστέρηση του σερβίς του Ναδάλ στο 8-7 του τάι μπρέικ του τέταρτου σετ στον τελικό του Γουίμπλεντον του 2008 με τον Φέντερερ. Έχω ήδη σημειώσει για κείμενο για την επέτειο.
-Η πρώτη πρόταση του Τόμας Πίντσον στο «Μέισον και Ντίξον».  
-Το «Imagine» του Τζον Λένον.
-Η τελετή λήξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 2004.
-Η Σερένα Γουίλιαμς. Όλες τις ώρες της μέρας.
-Ο Τομ Χάρντι ως Ρον Κρέι.
-Το έβδομο χρυσό μετάλλιο του Μάικλ Φελπς στο Πεκίνο, στα 100μ. πεταλούδα.  
-Το γκολ του Ερίκ Καντονά στον τελικό του Κυπέλλου Αγγλίας του 1996.
-Τα τρίποντα του Στέφεν Κάρι.  
-Η κουτουλιά του Ζιντάν στον Ματεράτσι.

Η ιστορία του Όρσον Γουέλς θυμίζει τον Στέφεν Κάρι, όχι υπό την έννοια του εγωισμού, αλλά μέσω ενός απλού ερωτήματος: έως ποιου σημείου αποδεχόμαστε την σπουδαιότητα του επιφανούς ανδρός; Ποια είναι η δυνητική γραμμή που σταματάει να προκαλεί το κοινό αίσθημα;


Όταν ο Στιβ Κερ ανέλαβε τους Γουόριορς το καλοκαίρι του 2014, είδε μία ομάδα η οποία μπορούσε να ωθηθεί προς τα μπρος με έναν τρόπο που μέχρι τότε δεν είχε ξαναγίνει στο μπάσκετ. Βεβαίως, η ίδια η ομάδα παίζει εκπληκτικά: τα κοψίματά τους και ο τρόπος που τραβάνε τις άμυνες στην περιφέρεια για να κόψουν τελικά οι σεσημασμένοι φόργουορντ της ομάδας μέσα στη ρακέτα, είναι κάτι θαυμάσιο να το βλέπεις, μία χορογραφία από ικανούς χορευτές που δεν έχουν κάνει πρόβα. Οι Γουόριορς έχουν κάνει από τους Φοίνιξ Σανς του Στιβ Νας, στον τρόπο που εκδηλώνουν τις επιθέσεις τους στα 5 δευτερόλεπτα, ακόμα και μετά από καλάθι, αλλά και τους Σακραμέντο Κινγκς της αρχής του αιώνα: αυτό συμβαίνει επειδή ο καλύτερος σέντερ πασέρ αυτήν τη στιγμή στο ΝΒΑ είναι ο Άντριου Μπόγκουτ, ο οποίος είναι το αυστραλιανό αισθητικό ισοδύναμο του Βλάντε «Ντάντε»* Ντίβατς. Οι πάσες που κάνει στα κοψίματα προέρχονται κατευθείαν από το εγχειρίδιο.
*Από όλα τα παρατσούκλια που έχουν δοθεί, δεν έρχεται στο μυαλό κάποιο που να ταιριάζει περισσότερο σε αθλητή από το «Ντάντε» στον Ντίβατς. Συμπυκνώνει την απαλότητα και τη νωθρότητα του στυλ του μέσα στο παρκέ, ένα χάρισμα που ταιριάζει σε κάποιον που έπαιζε μπάσκετ στην αρχαία ρωμαϊκή αυτοκρατορία και που στα διαλείμματα οι εταίρες τον τάιζαν μεγάλες ρώγες από κόκκινο σταφύλι.

Οι Γουόριορς είναι μία εξαιρετική ομάδα, αλλά για τον κόσμο ανήκουν στον Στέφεν Κάρι. Το πρόβλημα δεν ξεκινάει από εκεί. Αρχίζει όταν ο Κάρι αποφασίζει να διαχωρίσει τον εαυτό του από τους υπόλοιπους πόιντ γκαρντ και να κάνει μία αξιομνημόνευτη κούρσα στην οποία διεκδικεί τη θέση του στο μύθο και όχι απλώς στην ελίτ του πρωταθλήματος. Εκεί ανήκε, άλλωστε, ακόμα και την περίοδο 2013-14, όταν ο Μαρκ Τζάκσον είδε τους Γουόριορς ως μία αμυντική ομάδα που έτσι θα προσπαθούσε να νικήσει και όχι ως ένα παρανοϊκό δημιούργημα, όπως το έκανε ο Στιβ Κερ. Εκεί δεν ξεκινά απλώς ένας κυκεώνας αμφιβολίας, αλλά υπάρχει αμφισβήτηση για τη δομή. Σε αυτό το συμπέρασμα πρέπει να οδηγηθεί το κοινό αίσθημα, διότι το κομμάτι της αποδοχής είναι το πιο δύσκολο από όλα. Αν ο Κάρι, ας πούμε, ήταν ένας εκπληκτικός σουτέρ μετά από ντρίμπλα, ένας «δολοφόνος», ένας «εκτελεστής», σε μία ομάδα που είχε ρεκόρ, παραδείγματος χάρη, 42-15, τότε θα ήταν πολύ πιο εύκολο για οποιονδήποτε να αναφέρεται με κολακευτικούς χαρακτηρισμούς σε αυτόν. Ωστόσο, οι Γουόριορς έχουν ρεκόρ 55-5, ξεκίνησαν το ΝΒΑ με το καλύτερο σερί νικών στην Ιστορία και συμπλήρωσαν 44 διαδοχικές νίκες στο γήπεδό τους, ισοφαρίζοντας το ρεκόρ των Σικάγο Μπουλς. Πιθανότατα θα κάνουν πάνω από 70 νίκες και θα έχουν την πρώτη ή τη δεύτερη καλύτερη επίδοση στην Ιστορία. Είναι τόσο καλοί, που οι Σαν Αντόνιο Σπερς μπορεί να κάνουν 67 ή 68 νίκες και να έχουν το καλύτερο ρεκόρ. 

Όλα αυτά τα συνταρακτικά συνοδεύονται, επίσης, από τη σεζόν που κάνει ο Κάρι, ο οποίος έσπασε το ρεκόρ τριπόντων που είχε ο ίδιος πέρυσι σε μία σεζόν, με 24 ματς να απομένουν για αυτή, το ρεκόρ συνεχόμενων παιχνιδιών με τρίποντο, τώρα είναι 130 και που έχει το καλύτερο efficiency rating όλων των εποχών ως τώρα, καλύτερο από τον Τζόρνταν της σεζόν 1989-90 και από τον Τσάμπερλεϊν, όταν έβαλε 50,4 πόντους ανά μέσο όρο. Στις συγκρίσεις που γίνονται, τον βάζουν δίπλα στις σπουδαιότερες σεζόν σε όλα τα σπορ, όπως είναι του The Great One Γουέιν Γκρέτσκι στο χόκεϊ επί πάγου ή του Μπέιμπ Ρουθ στο baseball. Και εδώ, ακριβώς, είναι που οι άνθρωποι που ασχολούνται αρχίζουν να γίνονται εχθρικοί.

Η κιναισθησία είναι η επίγνωση ότι έχεις σώμα και τι μπορεί να κάνει αυτό. Στο μπάσκετ υπάρχουν ελάχιστοι αθλητές που έχουν επηρεάσει το σπορ σε βάθος. Ελάχιστοι, που είναι τόσο διαφορετικοί από οποιονδήποτε άλλο και που δεν αποτελούν ένα σημείο στην εξέλιξη, αλλά που είναι το πρωτότυπο, το οποίο πρέπει να λογίζεται ως το αρχέγονο. Ένας είναι ο Γουίλτ Τσάμπερλεϊν, που ανάγκασε τους παράγοντες να καταργήσουν το κάρφωμα, ένας ο Μπιλ Ράσελ, που «γέννησε» τον κανονισμό του κοψίματος της μπάλας πριν πάρει τροχιά για το καλάθι, ένας ο Μπομπ Κούζι, που με τις no look πάσες του δημιούργησε την αισθητική του παιχνιδιού και ένας ο Μάτζικ Τζόνσον, ένας πλέι μέικερ κοντά στα 2 μέτρα που γέννησε το «σόουταϊμ» και τις προοπτικές ενός πολύ ψηλού τύπου που κινείται με χάρη μπαλαρίνας στο παρκέ. Θα μπορούσε κάποιος να βάλει στην εξίσωση τον Ντέιβιντ Τόμπσον ή τον Τζούλιους Έρβινγκ, εξαρτάται από τη γνώση και την οπτική που του δίνει τη δυνατότητα να βαφτίσει κάποιον «πρόγονο» του Μάικλ Τζόρνταν. Στην Ευρώπη, ο ένας και μοναδικός Τόνι Κούκοτς. Και, φυσικά, ο Στέφεν Κάρι. Αυτήν τη στιγμή βρισκόμαστε στην πορεία των μπετών ενός νέου παιχνιδιού.


Η αναγνώριση του μεγαλείου ενός αθλητή αφορά πρωτίστως στη δύναμη. Δεν υπάρχει τύχη σε αυτό: στην ανδροκρατορία, ακόμα και σε περιόδους ειρήνης, ακούγεται εκ του μακρόθεν πολεμικό εμβατήριο. Η δύναμη δεν αφορά μόνο στους μύες, αλλά και στην επιβλητικότητα. Η αποδοχή είναι πολύ πιο εύκολη όταν υπάρχουν τα συγκεκριμένα συστατικά. Ωστόσο, όταν κάποιος που δεν πληροί τις προϋποθέσεις διεκδικεί, μέσα από τα κατορθώματά του, την παγκόσμια κορυφή, η συμπάθεια αντικαθίσταται με την εμπάθεια. Διότι υποτίθεται πως η ίδια η συμπάθεια ερμηνεύεται ως μία σιωπηλή συμφωνία ότι εκείνος που συμπαθείς δεν πρέπει να ξεφύγει ποτέ από το πλαίσιο της καθεστηκυίας τάξης και να διεκδικήσει κάτι περισσότερο. Είναι ο λόγος που, τους τελευταίους μήνες και με τελευταίο τον σπουδαίο Όσκαρ Ρόμπερτσον, πολλοί καταφέρονται με δυσπιστία κατά του Κάρι και των Γουόριορς. Ο «Big O» είπε ότι «ο Κάρι σουτάρει καλά επειδή το μπάσκετ παίζεται έτσι σήμερα», ενώ στην πραγματικότητα ο Κάρι σουτάρει καλά επειδή σουτάρει καλά, καλύτερα από κάθε άλλο στην Ιστορία του μπάσκετ. Και, φυσικά, το παιχνίδι βρίσκεται στην καλύτερη μορφή του, ειδικά στο ΝΒΑ, με περίπλοκες άμυνες. Παρακολούθησα τη φωτογραφία που πόσταρε το ΝΒΑ Hellas με τη σειρά των πέντε καλύτερων παιχνιδιών του Τζόρνταν και του Κάρι τη σεζόν 1995-96 και φέτος και, φυσικά, τα σχόλια από κάτω που ισχυρίζονταν ότι ο Τζόρνταν έπαιζε σε δυσκολότερες άμυνες. Ειδικά τη δεκαετία του ’90 και παρά το θρυλούμενο, αν υπήρχε έστω η υπόνοια ότι ένας παίκτης μαρκάρει το χώρο, σφυριζόταν κατευθείαν illegal defense. Ο Τζόρνταν, βεβαίως, είναι και παραμένει το πιο βελτιωμένο προϊόν στο μπάσκετ και η δική του επιθετική δεινότητα οδήγησε τον οργανισμό να απαγορεύσει, νωρίς στη δεκαετία του ’90 και αφού οι σπουδαίοι Ντιτρόιτ Πίστονς- ίσως μία από τις πιο υποτιμημένες ομάδες στην Ιστορία των σπορ- είχαν καταφέρει να χρησιμοποιήσουν τη δύναμη προς όφελός τους, το hand checking. Αυτήν τη στιγμή παίζεται σπουδαία άμυνα, ειδικά από τη στιγμή που οι ομάδες πρέπει να υπακούνε τον άγραφο νόμο για το θέαμα. Στην περίπτωση του Στέφεν Κάρι δεν υπάρχει θέμα: οι αμυντικοί παραμένουν δεινοί, απλώς, λόγω της αριστουργηματικής χρήσης των δυνατοτήτων των υπόλοιπων μελών της ομάδας του, ουδείς μπορεί να τον μαρκάρει.  


Γινόμαστε μάρτυρες, λοιπόν, μίας παρθενογένεσης. Όπως ο Σαλιέρι έγινε μπροστά στον Μότσαρτ. Ο Κάρι αλλάζει το σπορ. Στο παιχνίδι των 12 τρίποντων με τους Θάντερ, οι Γουόριορς ισοφαρίζουν διότι όταν ο Κλέι Τόμπσον κλέβει την μπάλα, ο Κάρι είναι δεξιά στη γραμμή του κέντρου και πάλι δύο αμυντικοί βγαίνουν για βοήθεια, που σημαίνει ότι η αριστερή πλευρά μένει κενή και επωφελείται ο Ιγκουοντάλα. Και στην επίθεση που βάζει το σουτ στην παράταση, ο Κερ δεν παίρνει τάιμ άουτ και ο Ρόμπερτσον επιστρέφει στην άμυνα πολύ λογικά, με αποτέλεσμα ο Κάρι να σουτάρει από τα 10 μέτρα. Εδώ θα σταθώ ένα λεπτό.

Μπορώ να πω ότι ήμουν θαυμαστής του Κάρι, αλλά από ένα σημείο και έπειτα η αισθητική μου δεν μπορεί να δεχθεί ότι ο παραλογισμός του παιχνιδιού του είναι μία πραγματικότητα και όχι ο χορός με το Διάβολο στο Σεληνόφως. Τόσο σπουδαίος είναι: κάνει απίστευτα πράγματα κάθε βράδυ, σε κάθε παιχνίδι που παίζει, εδώ και 60 παιχνίδια, που είναι σαν να βρίσκεται ένα τραγούδι στην κορυφή των βρετανικών τσαρτς εδώ και 400 εβδομάδες. Ένας φίλος, στο τρίποντο που βάζει με τους Θάντερ, διαμαρτύρεται επειδή «τον άφησαν». Και δεν βλέπει, εκείνη τη στιγμή, ότι ο Κάρι έχει πάει το σπορ ένα βήμα παραπέρα: του φαίνεται απολύτως φυσιολογικό να βάζει βράδυ παρά βράδυ τέτοια σουτ, αλλά κατακρίνει την αμυντική κωλυσιεργία και δεν αποθεώνει αυτήν την εξωπραγματική ικανότητα που γίνεται αριστουργηματική συνήθεια. Ένας αφορισμός αναφέρει ότι από τη στιγμή που μία ιδέα αρχίζει να υλοποιείται, παύει να υφίσταται. Ο Κάρι είναι μία θαυμάσια ιδέα και ο φιλύποπτος κόσμος τον κατηγορεί για κάτι που ο ίδιος δεν διατείνεται ότι είναι. Αλλά είναι κανόνας ότι όλοι ψάχνουμε (ή καλύτερα αναζητάμε) τον κακό λύκο στις μεγάλες απολαύσεις.
Λέγεται παρθενογένεση Λέγεται παρθενογένεση Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 10:47 PM Rating: 5
Powered by Blogger.