Η αισθητική του πέναλτι με την πάσα



Όσο ενστικτώδης και να φαίνεται στο παιχνίδι της η Μπαρτσελόνα, η αναμφισβήτητα κορυφαία ομάδα του αιώνα και μέσα στις δύο τρεις καλύτερες όλων των εποχών (επιεικώς, διότι η εποχή της δεν έχει τελειώσει ακόμα), μοιάζει να είναι με ένα προϊόν που δουλεύτηκε για πολλές δεκαετίες σε ένα εργαστήριο με τρελούς ποδοσφαιρικούς επιστήμονες. Τη δεκαετία του ’70 ουδείς το φανταζόταν, αλλά, όπως και να έχει, είναι απίθανο να βγήκαν αμέσως μόλις ανακαλύφθηκαν τα κινητά στην αγορά. Αυτήν τη στιγμή θεωρώ βεβαιότητα ότι υπάρχει κινητό με εικοσαπλάσια ευκρίνεια στην οθόνη, το οποίο δεν έχει πλασαριστεί ακόμα στην αγορά. Για να μην το πάω παραπέρα, σε ό,τι αφορά τις θεωρίες συνωμοσίας για τον κόσμο και το γεγονός ότι υπάρχουν αιρετικοί που γνωρίζουν τι μέλλει γενέσθαι τον υπόλοιπο μισό αιώνα.

Αυτή η Μπαρτσελόνα δεν φτιάχτηκε κατά τύχη, αλλά θα έδινα τα ψιλά που έχω πάνω μου (είπαμε…) για να βρεθώ μπροστά σε εκείνον που την ονειρεύτηκε. Φαντάζομαι ότι ήταν κάπου στα 1972, όταν ο Ρίνους Μίχελς είχε ήδη αναλάβει προπονητής και στην Καταλονία περίμεναν τον Γιόχαν Κρόιφ. Κάπου κάπως κάποτε πρέπει να υπήρξε κάποιος που αναπροσδιόρισε τον τρόπο που δημιουργείται το υλικό με το οποίο παίζεται το ολοκληρωτικό ποδόσφαιρο ή ό,τι είναι αυτό το απόκοσμο πλάσμα, αυτός ο οργανισμός που παράγουν οι σπουδαιότατοι «μπλαουγκράνα» στο τερέν. Που δεν έχει παραχθεί ξανά με τέτοια συστηματική αλεγκρία. Οραματιστές και προφήτες υπάρχουν, αλλά αν ο Αρσέν Βενγκέρ είναι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής και η Βραζιλία του ’70 ο Απόλλων, αν ο Ερνστ Χάπελ είναι ο Μοχάντας Γκάντι, ο Φραντς Μπεκενμπάουερ ο Απόστολος Πέτρος και ο Άγιαη της δεκαετίας του ’70 , αυτή η Μπαρτσελόνα είναι, αναμφισβήτητα, ο Χριστός.

Είναι η έμπνευση, το… saga που λένε και τα παιδιά της τελευταίας τεχνολογίας, που σε κάνει να διαλέγεις να δεις ένα παιχνίδι της. Σε όλο το ευρωπαϊκό και το λατινοαμερικάνικο ποδόσφαιρο, κάθε σαββατοκύριακο, ξεκινάς από το πότε παίζει η Μπαρτσελόνα. Και αν είναι να μπορείς να δεις ένα παιχνίδι, εύχεσαι, την ώρα που παίζει η Μπαρτσελόνα, να μην έχεις να κάνεις κάτι.

Το βράδυ της Κυριακής, τελείως απροειδοποίητα, έγινε το πέναλτι με πάσα. Επειδή γενικώς στον κόσμο υπάρχει έμφυτο χιούμορ, η στατιστική αποφαίνεται ότι αυτή η ιδιοφυής κίνηση του Λιονέλ Μέσι είναι... χαμένο πέναλτι. Στο φύλλο έτσι μετράει. Αν ο Μέσι τελειώσει την καριέρα του με 15 χαμένα χτυπήματα, παραδείγματος χάρη, το ένα εξ αυτών θα είναι η πάσα στον Λουίς Σουάρες για το 4-1 επί της Θέλτα Βίγκο στο 81’ της αναμέτρησης της Κυριακής, 14 Φλεβάρη, στο φωτισμένο «Καμπ Νου». Δε θα μετρήσει η ασίστ, ούτε η έμπνευση, αλλά θα μετρήσει ως άστοχο πέναλτι. Υπάρχει μία λεπτή κομψότητα στην αισθητική της πάσας, που αφορά στο παιγνιώδες, την έλλειψη εγωισμού της βεντέτας, συν το λατινοαμερικάνικο στοιχείο. Θα την παρομοίαζα με το εύφορο χιούμορ, το σχεδόν υποτονικό, στην επικοινωνία του Τζορτζ Κλούνεϊ με τον Μπραντ Πιτ στους «Oceans». Και αυτό είναι το ζητούμενο της ιδιοφυΐας. Να μην μπορεί να χωρέσει μέσα σε αριθμούς, αλλά να συμβολίζει κάτι που όταν προκύπτει, έχει την ιδιότητα του μετασχηματισμού. Ακόμα και αν δεν είσαι αθλητικό πρεζάκι, Κυριακή βράδυ στο «Καμπ Νου», με τον Μέσι να κάνει πέναλτι πάσα στον Σουάρες, πρόκειται να το θυμάσαι. Ακόμα και αν πρόκειται για επανάληψη.


Δεν πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι κάτι που είδαμε για πρώτη φορά, έγινε για πρώτη φορά. Δηλαδή στις 5 Δεκεμβρίου του 1982, όταν ο Άγιαξ αντιμετώπισε την Χέλμοντ Σπορτ, τότε που ο Γιόχαν Κρόιφ έστησε την μπάλα στο σημείο, πηγαίνοντας δήθεν περπατητά, έκανε πάσα στο Δανό Γέσπερ Όλσεν, ο οποίος του την επέστρεψε για να σκοράρει. Ωστόσο, εκείνο το γεγονός, που ασφαλώς και βρίσκεται στις κορυφαίες στιγμές του ποδοσφαίρου, στο νου μας είναι το πρώτο. Και παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με ένα βίντεο στο youtube, το είχε κάνει ένας Βέλγος, ο Κόπενς, σε ένα ματς των προκριματικών με την Ισλανδία για το Μουντιάλ του 1958. Αυτό θεωρείται το πρώτο, αλλά δεν αποκλείεται να έγινε ακόμα νωρίτερα. Βεβαίως, ο Κρόιφ το σκέφτηκε αυτόφωτα και το πιθανότερο είναι ότι δεν είχε δει τον Κοπένς. Μία από τις πλέον συναρπαστικές καταστάσεις στις οποίες μπορεί να βρεθεί ο άνθρωπος, είναι ότι μπορεί να σκεφτεί αφ’ εαυτού μία θεωρία η οποία είναι ολόιδια με κάτι που είπε ο Φρίντριχ Νίτσε, παραδείγματος χάρη, ή ο Αριστοτέλης, ο Πλωτινός, χωρίς να έχει ιδέα για το γεγονός ότι ξεπατίκωσε τη συγκεκριμένη θεωρία. Αυτό μπορεί να μη συνιστά, φερ’ ειπείν, μία σκωπτική παρθενογένεση, αλλά υπό μία έννοια ο άνθρωπος είναι έγκυος παλαιότερων ιδεών, τις κυοφορεί και απλώς αναδεικνύει τη δική του σπουδαιότητα και τη σημασία της ίδιας της ιδέας, όσο και το μεγαλείο του φιλοσόφου ή όποιου άλλου επιστήμονα μιμείται, για κάποια νανοδευτερόλεπτα μπροστά στην αιωνιότητα, επιτυχώς.

Ο Γιόχαν Κρόιφ είναι παίκτης-σύμβολο για το ποδόσφαιρο. Εκτός από την προσωπική αξία του, συμβολίζει το σύγχρονο ποδόσφαιρο και τον τρόπο που παίζεται: δεν έχει επηρεάσει ποτέ ποδοσφαιριστής και προπονητής το παιχνίδι με τέτοιο τρόπο όσο ο Ολλανδός. Η Βραζιλία του ’70, παραδείγματος χάρη, ήταν η κορυφαία ομάδα όλων των εποχών, αλλά η ομορφιά του παιχνιδιού της είχε τρομακτικό δείκτη δυσκολίας, διότι εκτός των άλλων το ταλέντο τουλάχιστον επτά ενδεκαδάτων παικτών (πλην της πεντάδας Ζέρσον, Τοστάο, Ριβελίνο, Πελέ, Ζαϊρζίνιο, και των Κλοντοάλντο και Κάρλος Αλμπέρτο) ήταν εξώκοσμο. Αυτό το ποδόσφαιρο κηδεύτηκε με δόξα και τιμή στο 3-2 της Ιταλίας επί της άλλης καταπληκτικής Βραζιλίας του jogo bonito του 1982 και το μνημόσυνο έγινε στον προημιτελικό του 1986 με τη Γαλλία, όταν οι «τρικολόρ» έχασαν στα πέναλτι. Μας αρέσουν οι ωραίες ιστορίες, αλλά εκείνο το χατ τρικ του Πάολο Ρόσι ήταν η αληθινή νίκη του ρεαλισμού επί του κυνισμού: όπως όλα τα πράγματα που δεν γίνεται να προοδεύουν διαρκώς- αλλά ασφαλώς πρέπει να εξελίσσονται, ακόμα και ακίνητα- το ποδόσφαιρο σκεφτόταν προς τα πού θα πάει. Μπορεί να λέμε ότι μόνο οι Βραζιλιάνοι μπορούν να παίξουν το συγκεκριμένο ποδόσφαιρο και άλλα τέτοια που κάνουν ωραίο το παραμύθι τους, αλλά σε αυτήν την περίπτωση ο ποδοσφαιρικός κόσμος απέφυγε να φθάσει σε αυτή τη στενωπό, να διαλέξει αυτόν το δρόμο. Κάποιος που θέλει να γίνει ποδοσφαιριστής μπορεί να τρέχει και να είναι ακούραστος, να έχει το ταλέντο να βρίσκεται στη σωστή θέση και να είναι συνεργάσιμος: αυτό αρκεί ώστε να γίνει μέλος μίας ομάδας η οποία κάνει πρωταθλητισμό. Και σε αυτό, στον τρόπο που το ποδόσφαιρο διάλεξε να κινηθεί, τον σπουδαιότερο ρόλο έπαιξε ο Γιόχαν Κρόιφ: ήταν ο παίκτης που έδωσε στο παιχνίδι την τωρινή ταυτότητά του περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο. Για την τωρινή Μπαρτσελόνα, την ομάδα που δημιουργήθηκε το καλοκαίρι του 2008 και τις μετατροπές που υπέστη έως και σήμερα, που τη βλέπεις σε μία ενιαία μορφή οκταετίας, θα πρέπει να περιμένουμε αρκετά για να αποφανθούμε ιστορικά. Αλλά σίγουρα η μελέτη της έχει να κάνει με την επιστήμη.

Η πλάκα είναι ότι ο Γιόχαν Κρόιφ είχε σχεδιάσει να σταματήσει το ποδόσφαιρο το 1978, όταν ήταν 31. Ο Άγιαξ έχασε 0-8 (!!!) από την Μπάγερν στο φιλικό που έγινε προς τιμή του στις 7 Νοεμβρίου εκείνου του έτους (ο Καρλ Χάιντς Ρουμενίγκε και ο Σεπ Μάγερ απολογήθηκαν το... 2006 για τη συμπεριφορά των Βαυαρών σε εκείνο το παιχνίδι), αλλά, βεβαίως, δεν ήταν αυτός ο λόγος που συνέχισε: το ονοματεπώνυμο Μίσελ Μπαζίλιεβιτς και η ισπανική εφορία (η Χασιέντα) ήταν. Ο πρώτος κορόιδεψε τον Ολλανδό, αφού του πήρε πολλά χρήματα τα οποία του είχε προτείνει να επενδύσει σε επιχειρήσεις οι οποίες ήταν αέρας κοπανιστός, η δε ισπανική εφορία ανακάλυψε ότι ο Κρόιφ της χρωστούσε μπόλικα εκατομμύρια- και τον ανάγκασε, τον Μάιο του 1979, να παίξει στους Άζτεκς του Λος Άντζελες με προπονητή τον... Ρίνους Μίχελς· μπορεί για τους ρομαντικούς η ιστορία της ανεξαρτησίας της Καταλονίας να αφορά στην ελευθερία της, παρ’όλα αυτά η φορολογία παίζει ένα πολύ σημαντικό ρόλο.

Για αυτό και, για μένα, το πέναλτι πάσα του υπέροχου Μέσι στον απίθανο Σουάρες είναι ένας φόρος τιμής στον Γιόχαν Κρόιφ. Οι δικές του διδαχές, άλλωστε, ήταν εκείνες που δημιούργησαν τη δομή της σύγχρονης Μπαρτσελόνα, μίας ομάδας-πρότυπο με παίκτες από την ακαδημία, που θα έπαιζε το συγκεκριμένο ποδόσφαιρο (ή κάτι σαν αυτό, διότι αυτό που είδαμε από το 2008 έως το 2011 δεν μπορούσε να το φανταστεί καποιος). Συν τοις άλλοις, ήταν ο υπεύθυνος για μία από τις πιο δύσκολες αποφάσεις που έχει πάρει- και το έκανε άγαρμπα, όπως πάντα- ο σύλλογος: την καρατόμηση του Ροναλντίνιο, το καλοκαίρι του 2008.
Η αισθητική του πέναλτι με την πάσα Η αισθητική του πέναλτι με την πάσα Reviewed by Λευτέρης Ελευθερίου on 8:18 PM Rating: 5
Powered by Blogger.