Η επίγνωση του χρόνου


Στις 8 Αυγούστου του 2016, ημερομηνία κατά την οποία, πιθανότατα, θα βρίσκεται στο Ρίο, ο Ρότζερ Φέντερερ θα κλείνει τα 35 χρόνια του. Και, όπως ήδη φαίνεται και από το Αυστραλιανό Όπεν που διεξάγεται αυτές τις μέρες στη Μελβούρνη, θα είναι, ακόμα και τότε, εκτός απροόπτου (το οποίο, πάντως, έρχεται περισσότερο από συχνά) ο δεύτερος καλύτερος τενίστας στον κόσμο.


Μπορεί να θυμηθεί κάποιος σπορ που να έχει μέσα στους τρεις κορυφαίους αθλητές του κάποιον που να είναι άνω των 34 ετών; Η τελευταία περίπτωση είχε να κάνει με τον Μάικλ Τζόρνταν, που είναι μόνο ο κορυφαίος παίκτης… όλων των εποχών στο μπάσκετ. Ο Ρότζερ Φέντερερ είναι κατάτι διαφορετικός από τον Τζόρνταν, έως πολύ, αλλά υπάρχει ένα κοινό: το σπορ βίωσε την πρώτη άνθισή του στις εποχές της παντοκρατορίας τους και βρέθηκε σε ακόμα καλύτερη μορφή όταν ο κόσμος βιάστηκε να γράψει τον επικήδειό τους, πριν τους παραδεχθεί οριστικά και τους δώσει την καλύτερη θέση στο παλάτι της μυθιστορίας.

Το πρωί της Τρίτης ο Ρότζερ Φέντερερ νίκησε τον Τόμας Μπέρντιχ στα τρία σετ στον προημιτελικό του Αυστραλιανού Όπεν και έφθασε στον ημιτελικό της διοργάνωσης. Ξανά. Τον Σεπτέμβρη του 2013 έκανε 36 αβίαστα λάθη χάνοντας 3-0 σετ από τον Τόμι Ρομπρέδο, έναν τενίστα από τον οποίο δεν είχε ηττηθεί πρωτύτερα, στον τέταρτο γύρο του US Open. Τότε ήταν που έπρεπε να πάρει σάρκα και οστά το προεκλογικό σλόγκαν του Γιωργάκη: «Ή αλλάζουμε ή βουλιάζουμε».

Απλώς ουδείς θεωρούσε ότι αυτό θα ίσχυε για τον Ρότζερ Φέντερερ.

Το πρόβλημα με όλους τους φανατικούς θαυμαστές του στον κόσμο, εκείνους που ξυπνούν σε ώρες που έπρεπε να κοιμούνται για να τσεκάρουν απλώς ένα σετ από ένα παιχνίδι του, εκείνους που κανονίζουν εξόδους σε μαγαζιά στα οποία οι υπάλληλοι τους αντιμετωπίζουν κάπως πειραγμένους, είναι ότι, βλέποντάς τον να παίζει, υπάρχουν πολλές φορές ότι παρακολουθούν το παιχνίδι του με το ένα μάτι κλειστό. Οι κωδικοί της επικοινωνίας δεν είναι ασύμβατοι με τις προτιμήσεις στον ομαδικό αθλητισμό: δεν νιώθουμε, δηλαδή, πως η προτίμηση μάς βάζει σε κάποια εξεζητημένη ελίτ. Και δεν εξηγείται εύκολα, αλλά δεν είναι το αποτέλεσμα το θέμα. Το αποτέλεσμα είναι το αίτιο. Τώρα, αυτό είναι παράδοξο, διότι κανονικά το αιτιατό αποτελεί το αποτέλεσμα, απλώς υπάρχει κάτι πολύ απλό στην περίπτωση του Φέντερερ: αν παίζει καλά, το πιο πιθανό είναι ότι θα νικήσει. Σε αντίθεση με κάποια ομάδα που υποστηρίζεις και εύχεσαι να νικήσει ακόμα και αν δεν παίζει καλά, για τον Φέντερερ το ζήτημα είναι να παίξει καλά. Διότι αν δεν παίξει καλά, θα παίξει τραγικά.



Είναι από εκείνες τις περιπτώσεις που το δράμα καθρεφτίζεται στην ύπαρξη και στο περίγραμμά της, αυτό που ονομάζουμε στυλ. Μπορεί να μην είναι ο κορυφαίος τενίστας όλων των εποχών (κάτι πραγματικά δύσκολο να γινει αποδεκτό, αφού προς το παρόν έχουμε τους αριθμούς να τον δικαιώνουν), αλλά είναι ο πιο στυλάτος αθλητής όλων των εποχών σε όλα τα σπορ. Η εποχή του ήταν, ασφαλώς, εκείνη που το τένις εκτοξεύθηκε, πολύ περισσότερο ακόμα και από την κόντρα του Μπιορν Μποργκ με τον Τζον ΜάκΕνρο, για τον Πιτ Σάμπρας και τον Άντρε Άγκασι δεν συζητάμε καν. Έφερε το τένις στο life style (και το αντίθετο), απλώς χαιρετώντας τους αντίπαλους με χαμόγελο μετά τη λήξη του παιχνιδιού. Υπήρχε ανέκδοτο που ανέφερε ότι «είναι τιμή να χάνεις από τον Φέντερερ». Από το 2005 έως το 2009 είχε την εκπληκτική βεντέτα με τον Ράφα Ναδάλ και τώρα διαξιφίζει με τον Νόβακ Τζόκοβιτς, δηλαδή τον κορυφαίο τενίστας της τελευταίας πενταετίας, σε δύο εντελώς διαφορετικές χρονικές περιόδου. Δεν μπορεί να πει κάποιος ότι υπάρχει «κόντρα» με ισορροπία, αν και ο Ελβετός έχει το μερίδιό του στις επιτυχίες, αλλά δεν πρόκειται για λεγόμενη «rivalry» όπως της Σερένα Γουίλιαμς με τη Μαρία Σαραπόβα, που όταν η τελευταία τη νίκησε στον προημιτελικό του Αυστραλιανού Όπεν έφθασε το ρεκόρ της στο 18-2, έχοντας 17 διαδοχικές νίκες, ούτε των Καβαλίερς με τους Μπουλς στις αρχές της δεκαετίας του ’90, όταν ο Τζόρνταν έβαζε, με κάποιον τρόπο, τον Γκρεγκ Ίλο και τον Τζέραλντ Γουίλκινς στον «πάγο». Αυτό είναι κάτι διαφορετικό και, μεμονωμένα, τον καθιστά σύμβολο του παιχνιδιού, το οποίο η ίδια η παρουσία του και οι... κρυπτονίτες ανέδειξαν, το έκαναν γνωστό σε όλο τον κόσμο και για αυτό τώρα τα κανάλια στο ίντερνετ, στα οποία μπορείς να δεις ό,τι παιχνίδι επιθυμείς, έχουν το τένις σε μία ξεχωριστή κατηγορία, σε εκείνη, δηλαδή, που γράφει «tennis», άρα όχι σε εκείνη των other sports, όπως πιθανότατα να συνέβαινε αν αυτό το τεχνολογικό zeitgeist επικρατούσε από το 2003.

Όχι, ο Φέντερερ δεν είναι μόνο ο Μεγάλος Νικητής ή ο Μεγάλος Ηττημένος: έχει κάποια ρεκόρ που δεν έχουν σχέση με τίτλους και είναι επιτεύγματα μοναδικά, τα οποία, συνδυασμένα με τίτλους, τον κάνουν ένα αξιοπρόσεκτο και ιστορικό φαινόμενο, υπεράνω πάσης προσδοκίας και φαντασίας.

Όπως, παραδείγματος χάρη, ότι έχει 65 διαδοχικές συμμετοχές σε Major, δηλαδή ότι εδώ και 16 χρόνια συν ένα τουρνουά, παίζει αδιάκοπα και στα τέσσερα Γκραν Σλαμ της χρονιάς, δηλαδή τον Γενάρη στο Αυστραλιανό Όπεν, τον Μάη και τον Ιούνη στο Ρολάν Γκαρός, τον Ιούνη και τον Ιούλη στο Γουίμπλεντον και τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο στο US Open. Για να καταλάβει κάποιος πόσο δύσκολο είναι, δεύτερος είναι ο Νοτιοαφρικανός Γουέιν Φερέιρα, με 56. Ο οποίος έχει, ως καλύτερα αποτελέσματα σε Major, δύο ημιτελικούς Αυστραλιανού Όπεν, το 1992 και το 2003. Ο Φέντερερ έχει 10 συνεχόμενους τελικούς, από τον Ιούλη του 2005 μέχρι τον Σεπτέμβρη του 2007, 23 συνεχόμενους ημιτελικούς, από τον Ιούλη του 2004 έως τον Ιούνη του 2010 και 36 συνεχόμενους προημιτελικούς, από τον Ιούλη του 2004 έως το Γουίμπλεντον του 2013. Οι περισσότερες συμμετοχές σε μεγάλες διοργανώσεις συνήθως πάνε σε αθλητές που αντέχουν τη φθορά, όπως στον Αντόνιο Καρμπαχάλ, τον τερματοφύλακα του Μεξικού που έπαιξε σε 5 Παγκόσμια Κύπελλα. Αθλητές όπως ο Ρότζερ Φέντερερ ή ο μυθικός Ισπανός πολίστας, Μανέ Εστιάρτε, που έπαιξε σε 6 Ολυμπιακούς Αγώνες, είναι εξαιρέσεις. Αλλά με όλο το σεβασμό στον θρυλικό παίκτη από τη Μανρέσα, άλλο είναι να παίζεις 40 ματς το χρόνο σε ένα ομαδικό σπορ και άλλο 85 ανά μέσο όρο σε 15 διαφορετικά μέρη.


Οπότε, ο Ρότζερ Φέντερερ, ετών 34, που όταν ματαιοπονεί στο κορτ είναι μέρος ενός πανάρχαιου δράματος, που όταν δεν μπορεί να βρει ρυθμό σχεδόν συναισθάνεσαι την κατάρρευση, δεν είναι μόνο ένας από τους πέντε πιο χαρισματικούς και γοητευτικούς αθλητές στην ιστορία, είναι ο ορισμός στη διάρκεια. Και αυτό, αν βάλεις τους 27 τελικούς Major και τους 39 ημιτελικούς, τις 302 νίκες του σε Major, τους συνολικά 88 τίτλους που έχει κατακτήσει, τα 23 ρεκόρ που μόνο αυτός έχει κάνει και ουδείς άλλος, σε φέρνει ενώπιος ενωπίω με ένα πλάσμα που είναι ανεπανάληπτο.

Κάποιοι από τους σπουδαιότερους αθλητές όλων των εποχών που έχουν καταφέρει να συνδυάσουν την κορυφή με τη διάρκεια ως το τέλος:

-Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ (είναι ο πρώτος σκόρερ όλων των εποχών και πήρε το πρωτάθλημα το 1971 και το 1988, ενώ ήταν MVP των τελικών σε απόσταση 15 χρόνων, το 1971 και το 1985).

-Καρλ Λιούις (τέσσερα διαδοχικά χρυσά ολυμπιακά μετάλλια στο μήκος, από το 1984 έως το 1986).

-Μοχάμεντ Αλί (κέρδισε τον τίτλο βαρέων βαρών τρεις φορές από το 1964 έως το 1978 (και ενδιαμέσως τον υπερασπίστηκε άλλες τρεις), αλλά έλειψε από το μποξ από το 1967 έως το 1971, λόγω της λιποταξίας του στο Βιετνάμ.

-Γουέιν Γκρέτσκι: Ο «the great one» έχει ακόμα 60 ρεκόρ στο NHL, πρωτάθλημα στο οποίο έπαιξε για 20 χρόνια. Μπήκε στο hall of fame του χόκεϊ επί πάγου μόλις αποσύρθηκε και η φανέλα με το νούμερο 99 αποσύρθηκε από όλες τις ομάδες.   

Υπάρχουν σίγουρα και κάποιοι που ξεχνάω.

Εκτός των άλλων, ο Ρότζερ Φέντερερ είναι Γάλλος ξιφομάχος, Ρώσος χορευτής μπαλέτου, γλύπτης, αθλητής του κρίκετ, φτωχός Ιταλός σε ταινία του Ντε Σίκα, ζωγράφος, είναι η δημιουργία διαφορετικών εποχών. Έφερε στην επιφάνεια παλιά χτυπήματα και τα προσάρμοσε στο τένις των σύγχρονων καιρών, το οποίο δημιούργησε.

Κι αν η ομορφιά του παιχνιδιού του, που συνοδεύεται από την επίγνωση ότι διαθέτει σώμα, από την κιναισθητική, από μία απλησίαστη έκτη αίσθηση, από μία εργασιακή ηθική, γίνεται εμφανής ακόμα και από τη στιγμή που μπαίνει στο κορτ, αυτό που κατάφερε την τελευταία διετία ήταν να ξεκαθαρίσει στο κεφάλι του τι είναι ο χρόνος.Μέχρι το τέλος του 2013 ήταν μπερδεμένος. Έχανε τον πρώτο πόντο στο σερβίς του, 0-15 και σκεφτόταν ότι αυτό μπορεί να είναι ένα μπρέικ. «Η εμπειρία είναι προφανώς πολύ καλό πράγμα. Μπορεί, όμως, να αποδειχθεί εμπόδιο. Να σε κάνει να παίζεις περισσότερο με το μυαλό στη στατιστική και στους μέσους όρους», είχε πει σε συνέντευξή του στο Sports Illustrated.



Αυτό που έκανε, ήταν να φθάνει από το σημείο α του κορτ στο σημείο β όσο πιο γρήγορα γίνεται. Να μειώνει τους πόντους. Εξαιρουμένου του τελικού του US Open, έπαιξε 6 παιχνίδια που κράτησαν περίπου 10 ώρες: σε πέντε γύρους το 2013 στάθηκε πάνω από 11 ώρες συνολικά στο κορτ.

Μπορούμε να αντιμετωπίσουμε την πραγματικότητα: όταν παίζει με τον Νόβακ Τζόκοβιτς ή με τον Ράφα Ναδάλ- ακόμα και τώρα- σε Major, θα είναι πάντα αουτσάιντερ. Θα έχουν break point και θα περιμένουμε ένα λάθος, ένα κακό χτύπημα με top spin, με το πάνω μέρος της ρακέτας, για να φύγει ψηλά ή ένα λάθος ανέβασμα στον φιλέ. Αυτό ισχύει και δεν αλλάζει. Πολλές φορές, σε τέτοιες στιγμές, ανοιγοκλείνω τόσο γρήγορα και συχνά τα μάτια που είναι σαν να έχω πάθει τικ, βουτάω απογοητευμένος στα βάθη της καρέκλας μου, χαμηλώνω το στριμ και παίζω με τους αριθμούς ή ψάχνω για γούρια. Πολλές φορές έχω πει, «παράτα το τένις. Είναι μαρτύριο». Ήταν Γενάρης του 2006 όταν έγραψα το πρώτο κείμενο, παραμονές του τελικού του Αυστραλιανού με τον Μάρκο Παγδατή. Έχουν περάσει 10 χρόνια και, σοβαρά, εκατοντάδες χιλιάδες λέξεις, ποιήματα, πεζογραφήματα και δάκρυα. Και μόνο ότι θα χρησιμοποιήσω τις φεντερερικές συνήθειές μου για ακόμα έναν ημιτελικό Γκραν Σλαμ, ακόμα και αν δεν μπορέσω να απαλλαγώ από τα βάρη του κακοπαιγμένου break point του αντίπαλου ή του δικού του, από μία χαζομάρα στο tie break, από ένα χτύπημα στην κλειστή πλευρά, από ένα μίνι choke στα πρώτα σερβίς, το προνόμιο είναι ασύλληπτο. Περισσότερο από όλα τα σπορ και τους λόγους του, ο Φέντερερ είναι ίσως ο μόνος λόγος που παρακολουθώ τένις. Που έμαθα τη διαφορά ώρας της Αθήνας από τη Μελβούρνη.

Όταν αποχωρήσει, θα ανοίξω ένα word, θα αντιγράψω σε αυτό το «Federer as religious experience» («ο Φέντερερ ως θρησκευτική εμπειρία»), τη νουβέλα του Ντέιβιντ Φοστερ Γουάλας στους «New York Times» για το Γουίμπλεντον του 2006 και θα γράψω ένα κείμενο που να έχει τουλάχιστον μία λέξη παραπάνω. Για τον Ρότζερ Φέντερερ, τον απόλυτο properman. 

Στο ρόλο του properman
ο Λευτέρης Ελευθερίου
Η επίγνωση του χρόνου Η επίγνωση του χρόνου Reviewed by Proper Man on 1:02 AM Rating: 5
Powered by Blogger.