Η δικτατορία της τζαζ




Το properman.gr τα βάζει με αυτούς που έκαναν την τζαζ συνώνυμο του ανδρικού προτύπου, καταντώντας την υπέροχη αυτή μουσική «μαϊντανό» που παίζεται στα μπαρμπέρικα και τα συνοικιακά καφέ

Φανταστείτε μία χρονομηχανή. Απ’ αυτές τις τεράστιες, τις μεγαλοπρεπείς, που μας έχει δώσει σαν εικόνα το Χόλιγουντ. Φανταστείτε να μπαίνετε μέσα στο στενό της θάλαμο και με ένα κουμπί να γυρίζετε στη δεκαετία του 1990. Εκεί, στο τραπεζάκι της κουζίνας, με τους γονείς να πίνουν τον καφέ τους Κυριακή πρωί. Ο πατέρας με την εφημερίδα στα χέρια να γκρινιάζει για την μουτζούρα που αφήνει το χαρτί και η μάνα να μαγειρεύει το κοκκινιστό της αργίας ακούγοντας ραδιόφωνο. Εικόνα όμορφη, αλλά χωρίς μεγάλη σημασία για τη συνέχεια, μιας και θα ήθελα να επικεντρωθείτε στο τρανζίστορ.
Φανταστείτε τώρα να γυρίζετε εκείνη την πλαστική ροδέλα και να αλλάζετε σταθμούς. Να περνάτε από το «Μη μου μιλάς για καλοκαίρια» της Σοφίας Βόσσου, στο «Με στέλνεις" των Πυξ Λαξ και να καταλήγετε στο «Μες τα δυο της μάτια να κοιτάζω» της Χαρούλας με τους μυθικούς O.P.A. ή στα «Δακτυλικά αποτυπώματα» του Χρήστου Δάντη. Ας περάσουμε όμως στο προκείμενο. Ποια ήταν η πιθανότητα, στις αλλαγές των σταθμών, να πέσετε πάνω σε κάποια τζαζ νότα; Ω, ναι, σωστά απαντήσατε, σχεδόν μηδενική. Το πολύ πολύ να άκουγες κανέναν Miles Davis αργά το βράδυ, έτσι για την ατμόσφαιρα. Και αυτόν δεν θα τον άκουγες εσύ που πιθανότατα αν είσαι στην ηλικία μου ή λίγο μεγαλύτερος, θα άκουγες ροκ.
Τι έχει αλλάξει όμως από τότε και φτάσαμε στο σήμερα, που η τζαζ φαίνεται να καταδυναστεύει τα ραδιόφωνα της χώρας, ειδικά τις βραδινές ώρες; Πού είναι η ποπ που όλοι, ακόμα και αν δεν το παραδεχόμαστε, ακούγαμε στα ραδιόφωνα; Πού είναι η ποιοτική ροκ, το καλό λαϊκό και τι στο διάβολο είναι αυτό που κάνει την τζαζ να πνίγει τις συχνότητες σαν κύμα τσουνάμι, ενώ όλοι παραδέχονται ότι είναι πεθαμένη μουσική;


Μαθαίνεις να την ακούς

Η αλήθεια είναι ότι η τζαζ, όσο μεγαλώνεις, μπαίνει στη ζωή σου χωρίς κάποιο λόγο, μα επειδή την ακούν κάποιοι άλλοι. Παρά την δυσφορία των πρώτων ακουσμάτων, λίγο πριν αλλάξεις το cd, έρχονται αυτοί οι άλλοι που λέμε να σε επαναφέρουν στην τάξη. «Είσαι χαζός;» αναρωτιέται ο πρώην ροκάς φίλος σου, «είναι μουσικάρα μην το αλλάζεις». Και τότε αρχίζει η κουβέντα κι εσύ ψάχνεσαι να δεις πού πήγε εκείνο το οργισμένο νιάτο που έκανε head banging, ενώ εκείνος σε κοιτάζει λες και είσαι κανένας ορεσίβιος που μόλις χθες κατέβηκες από τον Όλυμπο. Κάπως έτσι ήταν η πρώτη μου επαφή με την τζαζ και όπως εύκολα μαντεύετε άρχισε να μου αρέσει, τόσο, που πολλές φορές αναρωτιέμαι γιατί δεν την άκουγα τόσα χρόνια. Για την ακρίβεια, νιώθω για τη μουσική αυτή όπως νιώθω όταν συναντώ έναν παλιό μου κολλητό. Τον ξέρω καλά, έχω χρόνια να τον δω και θέλω λίγο χρόνο για να συντονιστώ ξανά μαζί του.
Εκεί έρχεται και το ραδιόφωνο, που έκανε την επαφή μου με την τζαζ ακόμα μεγαλύτερη και άρχισα να λέω τον Miles Davis, «Miles» λες και παίζαμε σφαλιάρες στη γειτονιά μου στο Περιστέρι, για την μπάλα που πέταξε στο δρόμο. Παρά ταύτα, η τζαζ μου αρέσει και το παραδέχομαι ανοιχτά. Αυτό που δεν μου αρέσει είναι το promotion της και η υποχρέωση που έχει κάθε άνδρας να την ακούει.


Από τις ρομαντικές στιγμές έως το μπαρμπέρικο

Ο σωστός άνδρας λοιπόν ακούει τζαζ. Είναι υποχρεωτικό, ρε παιδί μου. Όπως η παρέλαση στο Γυμνάσιο, άλλο αν τελικά κατάφερνες να την σκαπουλάρεις. Το φαινόμενο αυτό έχει παραγίνει τελευταία, με την τζαζ να έχει καταλήξει μουσική «μαϊντανός» που πάει με όλα. Μπαίνεις στο χασάπικο και ο trendy γενειοφόρος χασάπης ακούει τζαζ την ώρα που σκίζει τα παϊδάκια, με τα χέρια του γεμάτα ματωμένα τατουάζ. Πας στα καφέ και κάνουν μνημόσυνο στον Coltrane, τον Mingus και τη Nina Simone μέχρι αργά το βράδυ. Μπαίνεις στο μπαρμπέρικο και η καραμούζα σκίζει τον κελαρυστό ήχο του νερού που τρέχει πάνω στα μαλλιά σου κατά τη διαδικασία του λουσίματος. Και μαζί με αυτό, σκίζει και τα νεύρα σου και ας ακούς τζαζ στις προσωπικές σου στιγμές για να χαλαρώσεις ή να κάνεις ατμόσφαιρα έχοντας αγκαλιά την κοπέλα σου. Γεγονός που κάνει κακό και στην ίδια τη μουσική, που ακούγοντάς την παντού, περισσότερο την αποστρεφόμαστε παρά την αγαπάμε.



Σαν τα μαθηματικά

Η τζαζ όπως και κάθε μουσική, δεν είναι για όλες τις ώρες. Δύσκολα θα σηκωθώ το πρωί με Οικονομόπουλο και δύσκολα θα διασκεδάσω με Μπαχ αργά το βράδυ. Για να τα λέμε όλα. Αλλά η τζαζ έχει έναν λόγο παραπάνω να μην ακούγεται όλες τις ώρες. Είναι μία μουσική που αποτελείται από πολλά όργανα, σύνθετες ενορχηστρώσεις και συχνά βραχνές, περίεργες φωνές από άλλη εποχή. Συν τοις άλλοις και παρά το γεγονός ότι η ψηφιακή τεχνολογία έχει κάνει την προσπάθειά της, η τζαζ είναι κακογραμμένη και παράγει έναν παλιακό ήχο, γιατί πολύ απλά ηχογραφήθηκε χρόνια πριν. Βασικά είναι σαν τα μαθηματικά. Αν και είναι άρρωστη η διαδικασία του να βάλεις το μυαλό σου να δουλέψει τόσο σκληρά για να βρεις έναν αριθμό που θα κάθεται καλά μετά το = , είναι κάποιοι που τα λατρεύουν.
Δεν είναι όμως όλοι και δεν πρέπει να είναι όλοι. Φτάνει πια η χούντα του «δεν έχεις μάθει να εκτιμάς την τζαζ». Πολλοί απ’ αυτούς τους ιεροκήρυκες της τζαζ, στο σπίτι τους δεν την ακούν καν και δεν έχουν πατήσει ποτέ το πόδι τους στο «Half Note» για να δουν την καραμούζα να γυαλίζει κάτω απ' το φως του προβολέα. Είναι θύματα μίας «απόκρυφης γνώσης» που τους εκμυστηρεύτηκε ένα άλλο θύμα και έχουν κάνει σκοπό της ζωής τους τη διάδοσή της.



Φταίνε και οι γυναίκες

Ένας άλλος παράγοντας που βοήθησε στην εξάπλωση της τζαζ, είναι φυσικά οι γυναίκες. Όχι, δεν τους αρέσει, και αυτό το έχουμε καταλάβει όλοι όσοι συνειδητά την ακούμε. Απλώς οι γυναίκες μπορούν να θυσιάσουν τα πάντα, για να είναι ικανοποιημένος ο άνδρας που αντιπροσωπεύει γι’ αυτές την ασφάλεια και τον έρωτα. Όταν αυτός που έχουν δίπλα τους τούς λέει «Αυτό είναι το αγαπημένο μου τραγούδι» και βάζει το «My Favorite Things» από Coltrane μέρα μεσημέρι, αυτές αγνοούν κάθε λέξη που προηγείται του στίχου «Girls in white dresses, with blue satin sashes». Σε εκείνο ακριβώς το σημείο, σκάει ένα μεγάλο χαμόγελο σαν να γράφτηκε γι’ αυτές και παίρνουν αγκαλιά τον «δικτάτορα» της μουσικής που έχουν δίπλα τους, δίνοντάς του μία ακόμα αφορμή για τον επόμενο πύρινο λόγο υπέρ της τζαζ. Πρέπει να την ακούς γιατί με αυτή ρίχνεις γκόμενες.


Και το σινεμά δεν πάει πίσω

Επιχειρήματα στον «τζαζοδικτάτορα» πρόσθεσε όμως και το σινεμά. Με εξαίρεση το υπέροχο «Whiplash» που έδειχνε τη μανία που μπορεί να προκαλέσει στον άνθρωπο η ανάγκη να παράγει τέλεια μουσική όπως η τζαζ, ολόκληρο το σινεμά αγαπάει τόσο πολύ αυτή τη μουσική, που τη βάζει... παντού. Βλέπεις ένα αντρικό πρότυπο σαν τον Γκάτσμπι, πάρε λίγο. Ρομαντικό μπαλαμούτι σε γέφυρα υπό το φως της λάμπας του δρόμου και με ψιλόβροχο, πάρε λίγο ακόμη. Χωρισμός λόγω γυναικείας απιστίας, ο ήρωας βάζει λίγο Davis, ανάβει ένα τσιγάρο, ρίχνει και στο γυαλί λίγο ουίσκι και κάπως την παλεύει. Άρα, η τζαζ πάει με όλα και ο άνδρας πρέπει σώνει και ντε να την ακούει.

Στο δια ταύτα

Με βάση όλα τα παραπάνω, θα με θεωρείτε ήδη μία σχιζοειδή προσωπικότητα, που ενώ ακούει τζαζ, δεν θέλει να διαδοθεί και διώκει τους υποστηρικτές της. Βασικά, δεν είναι αυτό. Η τζαζ είναι πολύ καλή μουσική από μόνη της και δεν χρειάζεται κανέναν να την υποστηρίξει για να ακουστεί. Μόνο το γεγονός ότι ζει τόσα χρόνια με τους κύριους εκφραστές της να είναι εδώ και δεκαετίες κάτω από το χώμα, κάτι λέει από μόνο του. Απλώς, αυτό που δεν μπορώ είναι το σώνει και ντε. Δεν πρέπει όλοι οι άνδρες να ακούν τζαζ γιατί «πρέπει» κύριοι. 
Και αυτό να το πείτε και στην κυρία που έχετε δίπλα σας, η οποία περήφανη ομολογεί ότι ο πρώην της άκουγε τζαζ. Η μουσική αυτή είναι κατά κάποιο τρόπο πατημένη στο dna μας, αν και δεν είμαι βέβαιος σε ποιαν έλικα ακριβώς. Είναι όμως και περίεργη. Δεν είναι αυτό που λέμε εύκολη. Δεν αντιπροσωπεύει τη φράση «βάλε κάτι να παίζει», την ώρα που λιώνουμε στο «Pro 2016» ή κάνουμε ένα γρήγορο ντουζ. Θέλει το χρόνο της για να ανθίσει μέσα μας, να την αγαπήσουμε και να την ακούμε όταν εμείς γουστάρουμε. Αν δεν με πιστεύετε, ένα κλικ στη λίστα που βρίσκεται στην ενότητα proper music, που φιλοξενεί μία λίστα με «easy listening jazz», θα σας πείσει.
Η δικτατορία της τζαζ Η δικτατορία της τζαζ Reviewed by Leonidas Boutivas on 8:30 PM Rating: 5
Powered by Blogger.