Το ροκ, το ελληνικό, είναι … ρεμπέτικο




Το properman.gr ψάχνει τη σχέση που έχουν ο λουλάς και ο ναργιλές στα τραγούδια του Μάρκου, με τις Διονυσιακές ιαχές του Τζίμ Μόρισον στο «Girl, we couldnt get much higher»


Ροκ και ρεμπέτικο, ρεμπέτικο και ροκ. Το ένα ακολουθεί το άλλο και το πρώτο οδηγεί στο δεύτερο. Μία σχέση δύσκολα αντιληπτή, λόγω της τεράστιας διαφοράς των οργάνων που αναλαμβάνουν την έκφραση της μουσικής, αλλά με τόσα κοινά. Αντικομφορμισμός, επανάσταση, ναρκωτικά και παραβατικότητα, αγάπη, πολιτική, αδικία και διαχωρισμός. Κοινή θεματολογία, κοινός τρόπος ζωής, κοινή αφετηρία από τα καταπιεσμένα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα που διψούσαν για εξέγερση και στριμώχνονταν στα υπόγεια καταγώγια του προσφυγικού Πειραιά ή των κακόφημων συνοικιών του Αμερικανικού Νότου. Μια σχέση που προσπάθησε στη χώρα μας να γεφυρώσει ο Διονύσης Σαββόπουλος, γράφοντας για την Μπέλλου το θρυλικό «Ζεϊμπέκικο», για να πει η μεγάλη κυρία λίγα λεπτά μετά την  ηχογράφηση «Αχ Διονύση, με έκανες να τραγουδάω ποπ».

Η Σμύρνη μάνα καίγεται

Κοινός τόπος το ζοφερό μέλλον

Το ρεμπέτικο αν και χωρίζεται ιστορικά σε τρεις περιόδους, αυτήν της «ανώνυμης δημιουργίας» (1850-1922), τη «Σμυρνέικη περίοδο» (1922-1930) και αυτή του Πειραιώτικου στυλ (1930-1940), φαίνεται να είναι ενιαίο και αδιαίρετο. Από την άλλη η ροκ αριθμεί δεκάδες περιόδους και διαχωρισμούς, που από μόνοι τους δημιουργούν μία σύγχυση, αρκετή για να πει κανείς πως δεν έχει καμία σχέση με το ρεμπέτικο. Ο κοινός τόπος όμως βρίσκεται στον κόσμο που δημιούργησε τα δύο αυτά είδη μουσικής, για να εκφραστεί και η θεματολογία τους. Από τη μία οι «πρόσφυγες» του ’22 στην Κοκκινιά, την Καισαριανή και τη Δραπετσώνα ξένοι μέσα στην ίδια τους τη χώρα, φτωχοί και με μέλλον που διαγραφόταν ζοφερό. Από την άλλη, οι αφροαμερικανικές κοινότητες του Rhythm and Blues που προσπαθούσαν να βρουν χώρο στις λευκές και πολύ συχνά ρατσιστικές κοινωνίες του αμερικανικού Νότου. Καταπίεση, φτώχεια και ξενοφοβία, άναψαν τη σπίθα για να γεννηθούν ρεμπέτικο και ροκ, σε μία ηχητικά παράδοξη χρονική ακολουθία.

Τετράς η Ξακουστή του Πειραιώς

Η Θρυλική τετράς, δίνει πάσα στην Chuck Berry

Ο χρόνος δίνει και αυτός κοινό τόπο σε ροκ και ρεμπέτικο καθώς τα πρώτα βήματα του ενός ακολουθούν την κορύφωση του δεύτερου. Παρά τις τρεις περιόδους του ρεμπέτικου που αναφέραμε παραπάνω, γνωστότερη και πιο παραγωγική ήταν η τρίτη και τελευταία. Σε αυτό βοήθησαν δύο παράγοντες, η θρυλική τετράς του Πειραιά και η δισκογραφία. Για πρώτη φορά μπορούσε κανείς να καταγράψει τα ρεμπέτικα, που μέχρι τότε ήταν κάτι σαν παράδοση που μεταφερόταν από στόμα σε στόμα. Αυτή την ευκαιρία εκμεταλλεύτηκαν μουσικά με τον καλύτερο τρόπο Βαμβακάρης, Δελιάς, Παγιουμτζής και Μπάτης. Εμπλούτισαν τη θεματολογία, άλλαξαν τα παραδοσιακά ιδιόφωνα ανατολίτικα όργανα (σαντούρι, κανονάκι, ούτι και βιολί) και τα αντικατέστησαν με μπουζούκι και μπαγλαμά. Το αποτέλεσμα ήταν το ρεμπέτικο να μπει στα σαλόνια και τα μεγάλα πάλκα. Έτσι, στα μέσα της δεκαετίας του ’30, τα μεγάλα κέντρα γέμισαν με νέους ρεμπέτες όπως ο Ρούκουνας, ο Χρυσίνης, ο Μοντανάρης, ο Κερομύτης κ.ά. Όλα αυτά μέχρι τον πόλεμο και την κατοχή, που έριξε ξανά το ρεμπέτικο στο περιθώριο και αργότερα στη λήθη, καθώς με την απελευθέρωση τη θέση του πήρε το λαϊκό.

Ο Chuck Berry
Την ίδια εποχή, στα μέσα της δεκαετίας του ’40, οι αφροαμερικανικές κοινότητες του αμερικανικού Νότου, πειραματίζονται αναμειγνύοντας Rythm and Blues και ρυθμό Rock n' Roll, για να γεννήσουν την πρώτη μορφή Rock μουσικής με βάση τις κιθάρες και τα ντραμς και κύριο εκφραστή τον Chuck Berry. Μια μουσική που δεν άργησε να ταξιδέψει σε ολόκληρο τον κόσμο και να μετεξελιχθεί στη Μεγάλη Βρετανία, που αν και δεν διεκδικεί την πατρότητά της, μεγάλωσε αυτό το παιδί με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Εκεί ανδρώθηκε και μεγαλούργησε με εκφραστές τον Tommy Steele, τον Cliff Richard και τον Billy Fury για να ακολουθήσει η λεγόμενη «Βρετανική Εισβολή» των Sonic, το ψυχεδελικό Rock των Pink Floyd, το progressive των Deep Purple, για να καταλήξει στο κλασσικό Rock των Led Zeppelin, των Black Sabbath και των Rolling Stones ή το Soft των Beatles και το punk tων Ramones και των Sex Pistols.

Η σύλληψη του Jim Morrison

Η αλήθεια και η λογοκρισία

Ένα ακόμα κοινό στοιχείο μεταξύ ροκ και ρεμπέτικου, είναι η εξιστόρηση της αλήθειας που φυσικά οδήγησε στη λογοκρισία, ειδικά κατά τη διάρκεια της χούντας στην Ελλάδα. Αλήθεια περιέχει και το ροκ που εκδιώχθηκε βάναυσα μετά το 60, με αποκορύφωμα την Θατσερική περίοδο στην Αγγλία. Εκτός από το γεγονός ότι η μεταπολεμική ελληνική κοινωνία, δεν ήταν έτοιμη να δεχθεί την ωμή αλήθεια που εξιστορούσε το ρεμπέτικο, ήρθε η μαύρη επταετία και η λογοκρισία της για να βάλει ταφόπλακα στα ρεμπέτικα άσματα. Ό,τι είχε γραφτεί μέχρι τότε απαγορεύτηκε και ο φόβος της φυλάκισης και των βασανιστηρίων απέτρεπε τους καλλιτέχνες της εποχής να ασχοληθούν με τους ρεμπέτικους δρόμους. Η χούντα οδήγησε την μουσική σε άλλα κύματα, νέα, δίνοντας παντού μία πρόσχαρη, ψεύτικη νότα ευεξίας και καλοπέρασης. Οι ρεμπέτες εκδιώχθηκαν από τα μαγαζιά μιας και θεωρούνταν παράνομοι και το είδος αυτό άρχισε σιγά σιγά να φθίνει και να χάνεται, 
δίνοντας την θέση του στο λαϊκό που ασχολούνταν με πιο ανάλαφρα θέματα.
Την ίδια εποχή, μεγάλοι εκφραστές της Βρετανικής Rock σκηνής θεωρούνταν όργανα του σατανά και διαφθορείς των κοινωνιών. Από το κύμα του διωγμού γλυτώνει η ναυαρχίδα της Αγγλικής δισκογραφίας, οι Beatles, που έφερναν εκατομμύρια λίρες στα ταμεία του συστήματος. Οι διώξεις προκαλούν μουσική αντίδραση και κάπου εκεί γεννιέται το punk Rock με τους εκφραστές του να προσπαθούν να ξεφύγουν από ένα σύγχρονο για την εποχή κυνήγι μαγισσών που εξαπολύει η Βασίλισσα, η οποία στήνει δόκανα αστυνομικά, για να πέσουν μέσα τα οργισμένα θηρία που χλευάζουν την πολιτική και δεν χάνουν ευκαιρία να κατακεραυνώσουν το σύστημα για τις κοινωνικές του επιλογές.
Παράλληλα στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, ο Jim Morisson και το συγκρότημά του έχει ανοίξει πόλεμο με την κοινωνία, που τον οδηγεί αυτόν και αρκετούς από τους οπαδούς του οι οποίοι γέμιζαν τα στάδια, πίσω από τα σίδερα της φυλακής, δύο φορές. Οι Αμερικανοί παρακολουθούν αποσβολωμένοι αυτό τον όμορφο μακρυμάλλη, νεαρό ποιητή να τους εκθέτει και απαιτούν να σταματήσουν οι συναυλίες του, που θυμίζουν Διονυσιακό όργιο σε μέγεθος τέτοιο, που θα το ζήλευε και ο ίδιος ο Θεός της ανεμελιάς και της λαγνείας.

Ο πειραματικός ρεμπέτικος δίσκος του ροκά Παύλου

Ένας Έλληνας πιστοποιεί τις ομοιότητες

Δισέγγονος του Αλέξη Ζορμπά και ανιψιός της πεζογράφου και παιδαγωγού Έλλης Αλεξίου και της Γαλάτειας Καζαντζάκη, λογοτέχνιδος και πρώτης συζύγου του συγγραφέα Νίκου Καζαντζάκη, ο Παύλος Σιδηρόπουλος κουβαλούσε από τα παιδικά του χρόνια το βαρύ φορτίο να ενώσει ρεμπέτικο και ροκ. Μπαίνει στα μονοπάτια του ροκ το 1969 με το καλλιτεχνικό ντουέτο Δάμων και Φιντίας και γρήγορα γίνεται ο νούμερο ένα εκφραστής της σκηνής στην χώρα μας. Κατά την μεταπολίτευση γνωρίζει τον Γιάννη Μαρκόπουλο, που τον μυεί στο πολιτικό τραγούδι και φυσικά στο ρεμπέτικο, αφού ήταν και ο πρώτος εκφραστής του. Ο Σιδηρόπουλος από το 1972, προσπαθεί και γράψει ρεμπέτικα, τα οποία ηχογραφεί πειραματικά από το 1979 έως το 1981. Αποτέλεσμα το αριστούργημα που κυκλοφόρησε το 1992, δύο χρόνια δηλαδή μετά το θάνατό του και έφερε το όνομα «Τα μπλουζ του Πρίγκιπα». 12 ρεμπέτικα τραγούδια με ροκ όργανα, βγαλμένα από μία περίοδο κατά την οποία θα μπορούσε να πει κανείς ότι ο Παύλος πραγματικά ακροβατούσε μεταξύ ρεμπέτη και ροκά, καθώς το 1980, στη μέση δηλαδή της περιόδου των ηχογραφήσεων, είχε ξεκινήσει να κάνει χρήση ηρωίνης.


Δεν χωρούν αντιρρήσεις

Κάθε τι που είναι αυθεντικό δεν επιδέχεται αμφισβητήσεις, όσο και να μην αρέσει σε μερικούς. Το ρεμπέτικο γεννήθηκε και ανδρώθηκε σε περιόδους μεγάλων κοινωνικών αλλαγών, όπως και το ροκ που κατάφερε να δημιουργήσει αντίδραση από το μηδέν και να την κάνει κύμα. Το μπουζούκι με την εμφάνισή του κουβάλησε όλα τα τραύματα και θρύψαλλα των ψυχών που ήρθαν με τα πλοία από τα παράλια της Μικράς Ασίας. Από την άλλη, η ηλεκτρική κιθάρα και τα ντραμς έφεραν την ένταση σε μία κοινωνία που παρακολουθούσε αμέτοχη την αδικία να γιγαντώνεται και τους αποκλεισμούς να είναι κάτι παραπάνω από καθημερινότητα. Αν λοιπόν μου ζητάτε να σας απαντήσω αν ρεμπέτικο είναι ροκ και αντίστροφα, θα βροντοφωνάξω ναι! Γιατί η μουσική πρώτα παράγεται στην ψυχή και μετά περνάει από το μυαλό, τις φωνητικές χορδές και τα χέρια του καλλιτέχνη. Το όργανο απλώς είναι το μέσο και μόνο αυτό.

Το ροκ, το ελληνικό, είναι … ρεμπέτικο Το ροκ, το ελληνικό, είναι … ρεμπέτικο Reviewed by Leonidas Boutivas on 11:48 AM Rating: 5
Powered by Blogger.